Chāndogya Upaniṣad | Raseshwari Devi Ji

1.1.1 Chāndogya_1.1.1

Devanāgarī

ॐ इत्येतदक्षरमुद्गीथमुपासीत । ॐ इति ह्युद्गायति । तस्योपव्याख्यानम् ॥

IAST

oṃ ity etad akṣaram udgītham upāsīta | oṃ iti hy udgāyati | tasyopavyākhyānam ||

1.1.2 Chāndogya_1.1.2

Devanāgarī

एषां भूतानां पृथिवी रसः । पृथिव्या आपो रसः । अपामोषधयो रसः । ओषधीनां पुरुषो रसः । पुरुषस्य वाग्रसः । वाच ऋग्रसः । ऋचः साम रसः । साम्न उद्गीथो रसः ॥

IAST

eṣāṃ bhūtānāṃ pṛthivī rasaḥ | pṛthivyā āpo rasaḥ | apām oṣadhayo rasaḥ | oṣadhīnāṃ puruṣo rasaḥ | puruṣasya vāg rasaḥ | vāca ṛg rasaḥ | ṛcaḥ sāma rasaḥ | sāmna udgītho rasaḥ ||

1.1.3 Chāndogya_1.1.3

Devanāgarī

स एष रसानां रसतमः परमः परार्ध्योऽष्टमो यदुद्गीथः ॥

IAST

sa eṣa rasānāṃ rasatamaḥ paramaḥ parārdhyo 'ṣṭamo yad udgīthaḥ ||

1.1.4 Chāndogya_1.1.4

Devanāgarī

कतमाकतमा ऋक् कतमत्तत्साम कतमः स कतम उद्गीथ इति विमृष्टं भवति ॥

IAST

katamā katamā ṛk katamat tat sāma katamaḥ sa katama udgītha iti vimṛṣṭaṃ bhavati ||

1.1.5 Chāndogya_1.1.5

Devanāgarī

वागेव ऋक् प्राणः साम । ॐ इत्येतदक्षरमुद्गीथः । तद्वा एतन्मिथुनं यद्वाक्प्राणौ ऋक्सामे । यद्वेव मिथुनं तदुद्गीथ इत्युपासीत ॥

IAST

vāg eva ṛk prāṇaḥ sāma | oṃ ity etad akṣaram udgīthaḥ | tad vā etan mithunaṃ yad vākprāṇau ṛksāme | yad eva mithunaṃ tad udgītha ity upāsīta ||

1.1.6 Chāndogya_1.1.6

Devanāgarī

तौ मिथुनौ समैताम् । तत इदं मिथुनमुद्गीथः । आपयिता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्ते ॥

IAST

tau mithunau samaitām | tata idaṃ mithunam udgīthaḥ | āpayitā ha vai kāmānāṃ bhavati ya etad evaṃ vidvān akṣaram udgītham upāste ||

1.1.7 Chāndogya_1.1.7

Devanāgarī

तेनैतेनाक्षरेण समुपासीत । तस्योपव्याख्यानम् । यद्वै किञ्चिदभ्युपैति तदु हापयत्येव । आपयिता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्ते ॥

IAST

tenaitenākṣareṇa samupāsīta | tasyopavyākhyānam | yad vai kiñcid abhyupaiti tad u hāpayaty eva | āpayitā ha vai kāmānāṃ bhavati ya etad evaṃ vidvān akṣaram udgītham upāste ||

1.1.8 Chāndogya_1.1.8

Devanāgarī

त्रयो हि लोकाः । एष एवोङ्कारः । एषां हि लोकानां रसो य एषोऽक्षर उद्गीथः । य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्ते आपयिता ह वै कामानां भवति ॥

IAST

trayo hi lokāḥ | eṣa ev oṅkāraḥ | eṣāṃ hi lokānāṃ raso ya eṣo 'kṣara udgīthaḥ | ya etad evaṃ vidvān akṣaram udgītham upāste āpayitā ha vai kāmānāṃ bhavati ||

1.1.9 Chāndogya_1.1.9

Devanāgarī

एतेन हि वै एतदक्षरेण त्रयस्त्रिंशतं देवाः । त्रयस्त्रिंशतं वै देवा इति । तेषां ह वै एतदक्षरमुद्गीथ उपासितव्यः । य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्ते आपयिता ह वै कामानां भवति ॥

IAST

etena hi vai etad akṣareṇa trayastriṃśataṃ devāḥ | trayastriṃśataṃ vai devā iti | teṣāṃ ha vā etad akṣaram udgītha upāsitavyaḥ | ya etad evaṃ vidvān akṣaram udgītham upāste āpayitā ha vai kāmānāṃ bhavati ||

1.2.1 Chāndogya_1.2.1

Devanāgarī

देवासुरा ह वै यत्र संयेतिरे उभये प्राजापत्यास्तद्ध देवा उद्गीथमाजह्रुरनेनैनानभिभविष्याम इति ॥

IAST

devāsurā ha vai yatra saṃyetire ubhaye prājāpatyās tad dha devā udgītham ājahrur anenainān abhibhaviṣyāma iti ||

1.2.2 Chāndogya_1.2.2

Devanāgarī

ते ह नासिक्यं प्राणमुद्गीथमुपासांचक्रिरे । तꣳ हासुरा ऋत्वा पाप्मनाविध्यन् । तस्मात्तेनोभयं जिघ्रति सुरभि च दुर्गन्धि च पाप्मना ह्येष विद्धः ॥

IAST

te ha nāsikyaṃ prāṇam udgītham upāsāṃcakrire | taṃ hāsurā ṛtvā pāpmanāvidhyan | tasmāt tenobhayaṃ jighrati surabhi ca durgandhi ca pāpmanā hy eṣa viddhaḥ ||

1.2.3 Chāndogya_1.2.3

Devanāgarī

अथ ह वाचमुद्गीथमुपासांचक्रिरे । तां हासुरा ऋत्वा पाप्मना विध्यन् । तस्मात्तयोभयं वदति सत्यं चानृतं च । पाप्मना ह्येषा विद्धा ॥

IAST

atha ha vācam udgītham upāsāṃcakrire | tāṃ hāsurā ṛtvā pāpmanā vidhyan | tasmāt tayobhayaṃ vadati satyaṃ cānṛtaṃ ca | pāpmanā hy eṣā viddhā ||

1.2.4 Chāndogya_1.2.4

Devanāgarī

अथ ह चक्षुरुद्गीथमुपासांचक्रिरे । तद्धासुरा ऋत्वा पाप्मना विविधुः । तस्मात्तेनोभयं पश्यति दर्शनीयं चादर्शनीयं च । पाप्मना ह्येतद्विद्धम् ॥

IAST

atha ha cakṣur udgītham upāsāṃcakrire | tad dhāsurā ṛtvā pāpmanā vividhus | tasmāt tenobhayaṃ paśyati darśanīyaṃ cādarśanīyaṃ ca | pāpmanā hy etad viddham ||

1.2.5 Chāndogya_1.2.5

Devanāgarī

अथ ह श्रोत्रमुद्गीथमुपासांचक्रिरे । तद्धासुरा ऋत्वा पाप्मना विविधुः । तस्मात्तेनोभयं शृणोति श्रवणीयं चाश्रवणीयं च । पाप्मना ह्येतद्विद्धम् ॥

IAST

atha ha śrotram udgītham upāsāṃcakrire | tad dhāsurā ṛtvā pāpmanā vividhus | tasmāt tenobhayaṃ śṛṇoti śravaṇīyaṃ cāśravaṇīyaṃ ca | pāpmanā hy etad viddham ||

1.2.6 Chāndogya_1.2.6

Devanāgarī

अथ ह मन उद्गीथमुपासांचक्रिरे । तद्धासुरा ऋत्वा पाप्मना विविधुः । तस्मात्तेनोभयं सङ्कल्पते सङ्कल्पनीयं चासङ्कल्पनीयं च । पाप्मना ह्येतद्विद्धम् ॥

IAST

atha ha mana udgītham upāsāṃcakrire | tad dhāsurā ṛtvā pāpmanā vividhus | tasmāt tenobhayaṃ saṅkalpate saṅkalpanīyaṃ cāsaṅkalpanīyaṃ ca | pāpmanā hy etad viddham ||

1.2.7 Chāndogya_1.2.7

Devanāgarī

अथ ह य एवायं मुख्यः प्राणस्तमुद्गीथमुपासांचक्रिरे । तं हासुरा ऋत्वा विध्वंसुर्यथाश्मानमाखणमृत्वा विध्वंसेतैवम् ॥

IAST

atha ha ya evāyaṃ mukhyaḥ prāṇas tam udgītham upāsāṃcakrire | taṃ hāsurā ṛtvā vidhvaṃsur yathāśmānam ākhaṇam ṛtvā vidhvaṃsetaivam ||

1.2.8 Chāndogya_1.2.8

Devanāgarī

यथाश्मानमाखणमृत्वा विध्वंसेतैवम् । एवं हास्य पाप्मा विध्वंसते य एवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्ते ॥

IAST

yathāśmānam ākhaṇam ṛtvā vidhvaṃsetaivam | evaṃ hāsya pāpmā vidhvaṃsate ya evaṃ vidvān akṣaram udgītham upāste ||

1.2.9 Chāndogya_1.2.9

Devanāgarī

नैवैतन सुरभि न दुर्गन्धि विजानात्यपहतपाप्मा ह्येष तेन यदश्नाति यत्पिबति तेनेतरान् प्राणानवति । एतमु एवान्ततोऽवित्वोत्क्रमति व्याददात्येवान्तत इति ॥

IAST

naivaitena surabhi na durgandhi vijānāty apahatapāpmā hy eṣa | tena yad aśnāti yat pibati tenetarān prāṇān avati | etam u evāntato 'vitvotkramati vyādadāty evāntata iti ||

1.2.10 Chāndogya_1.2.10

Devanāgarī

तं हाङ्गिरा उद्गीथमुपासांचक्रे । एतमु एवाह्गिरसं मन्यन्तेऽङ्गानां यद्रसः ॥

IAST

taṃ hāṅgirā udgītham upāsāṃcakre | etam u evāṅgirasaṃ manyante 'ṅgānāṃ yad rasaḥ ||

1.2.11 Chāndogya_1.2.11

Devanāgarī

तेन तं ह बृहस्पतिरुद्गीथमुपासांचक्रे । एतमु एव बृहस्पतिं मन्यन्ते वाग्घि बृहती तस्या एष पतिः ॥

IAST

tena taṃ ha bṛhaspatir udgītham upāsāṃcakre | etam u eva bṛhaspatiṃ manyante vāg dhi bṛhatī tasyā eṣa patiḥ ||

1.2.12 Chāndogya_1.2.12

Devanāgarī

तेन तं हायास्य उद्गीथमुपासांचक्रे । एतमु एवायास्यं मन्यन्त आस्याद्यदयते ॥

IAST

tena taṃ hāyāsya udgītham upāsāṃcakre | etam u evāyāsyaṃ manyanta āsyād yad ayate ||

1.2.13 Chāndogya_1.2.13

Devanāgarī

तेन तं ह बको दाल्भ्यो विदांचकार । स ह नैमिशीयानामुद्गाता बभूव । स ह स्मैभ्यः कामानागायति ॥

IAST

tena taṃ ha bako dālbhyo vidāṃcakāra | sa ha naimiśīyānām udgātā babhūva | sa ha smaibhyaḥ kāmān āgāyati ||

1.2.14 Chāndogya_1.2.14

Devanāgarī

आगाता ह वै कामानां भवति य एतदेवं विद्वानक्षरमुद्गीथमुपास्त इत्यध्यात्मम् ॥

IAST

āgātā ha vai kāmānāṃ bhavati ya etad evaṃ vidvān akṣaram udgītham upāsta ity adhyātmam ||

1.3.1 Chāndogya_1.3.1

Devanāgarī

अथाधिदैवतं य एवासौ तपति तमुद्गीथमुपासीत । उद्यन् वा एष प्रजाभ्य उद्गायति । उद्यंस्तमो भयमपहन्त्यपहन्ता ह वै भयस्य तमसो भवति य एवं वेद ॥

IAST

athādhidaivataṃ ya evāsau tapati tam udgītham upāsīta | udyan vā eṣa prajābhya udgāyati | udyaṃs tamo bhayam apahanti | apahantā ha vai bhayasya tamaso bhavati ya evaṃ veda ||

1.3.2 Chāndogya_1.3.2

Devanāgarī

समान उ एवायं चासौ च । उष्णोऽयमुष्णोऽसौ । स्वर इतीममाचक्षते स्वर इति प्रत्यस्वर इत्यमुम् । तस्माद्वा एतमिमममुं चोद्गीथमुपासीत ॥

IAST

samāna u evāyaṃ cāsau ca | uṣṇo 'yam uṣṇo 'sau | svara itīmam ācakṣate svara iti pratyāsvara ity amum | tasmād vā etam imam amuṃ ca udgītham upāsīta ||

1.3.3 Chāndogya_1.3.3

Devanāgarī

अथ खलु व्यानमेवोद्गीथमुपासीत । यद्वै प्राणिति स प्राणः । यदपानिति सोऽपानः । अथ यः प्राणापानयोः संधिः स व्यानः । यो व्यानः सा वाक् । तस्मादप्राणन्ननपानन् वाचमभिव्याहरति ॥

IAST

atha khalu vyānam evodgītham upāsīta | yad vai prāṇiti sa prāṇaḥ | yad apāniti so 'pānaḥ | atha yaḥ prāṇāpānayoḥ saṃdhiḥ sa vyānaḥ | yo vyānaḥ sā vāk | tasmād aprāṇann anapānan vācam abhivyāharati ||

1.3.4 Chāndogya_1.3.4

Devanāgarī

या वाक् सर्क् । तस्मादप्राणन्ननपानन्नृचमभिव्याहरति । यर्क् तत्साम । तस्मादप्राणन्ननपानन् साम गायति । यत्साम स उद्गीथः । तस्मादप्राणन्ननपानन्नुद्गायति ॥

IAST

yā vāk sark | tasmād aprāṇann anapānann ṛcam abhivyāharati | yark tat sāma | tasmād aprāṇann anapānan sāma gāyati | yat sāma sa udgīthaḥ | tasmād aprāṇann anapānann udgāyati ||

1.3.5 Chāndogya_1.3.5

Devanāgarī

अतो यान्यन्यानि वीर्यवन्ति कर्माणि यथाग्नेर्मन्थनमाजेः सरणं दृढस्य धनुष आयमनमप्राणन्ननपानꣳस्तानि करोति । एतस्य हेतोर्व्यानमेवोद्गीथमुपासीत ॥

IAST

ato yāny anyāni vīryavanti karmāṇi yathāgner manthanam ājeḥ saraṇaṃ dṛḍhasya dhanuṣa āyamanam aprāṇann anapānaṃs tāni karoti | etasya hetor vyānam evodgītham upāsīta ||

1.3.6 Chāndogya_1.3.6

Devanāgarī

अथ खलूद्गीथाक्षराण्युपासीत उद्गीथ इति । प्राण एवोत् । प्राणेन ह्युत्तिष्ठति । वाग्गीः । वाचो ह गिर इत्याचक्षते । अन्नं थम् । अन्ने हीदं सर्वं स्थितम् ॥

IAST

atha khalv udgīthākṣarāṇy upāsīta ud-gī-tha iti | prāṇa evot | prāṇena hy uttiṣṭhati | vag gīḥ | vāco ha gira ity ācakṣate | annaṃ tham | anne hīdaṃ sarvaṃ sthitam ||

1.3.7 Chāndogya_1.3.7

Devanāgarī

द्यौरेवोत् । अन्तरिक्षं गीः । पृथिवी थम् । आदित्य एवोत् । वायुर्गीः । अग्निस्थम् । सामवेद एवोत् । यजुर्वेदो गीः । ऋग्वेदस्तम् । दुग्धेऽस्मै वाग्दोहं यो वाचो दोहः । अन्नवानन्नादो भवति । य एतान्येवं विद्वानुद्गीथाक्षराण्युपास्त उद्गीथ इति ॥

IAST

dyaur evot | antarikṣaṃ gīḥ | pṛthivī tham | āditya evot | vāyur gīḥ | agnis tham | sāmaveda evot | yajurvedo gīḥ | ṛgvedas tham | dugdhe 'smai vāg dohaṃ yo vāco dohaḥ | annavān annādo bhavati | ya etāny evaṃ vidvān udgīthākṣarāṇy upāsta ud-gī-tha iti ||

1.3.8 Chāndogya_1.3.8

Devanāgarī

अथ खल्वाशीःसमृद्धिरुपसरणानीत्युपासीत । येन साम्ना स्तोष्यन् स्यात्तत्सामोपधावेत् ॥

IAST

atha khalv āśīḥ samṛddhir upasaraṇānīty upāsīta | yena sāmnā stoṣyan syāt tat sāmopadhāvet ||

1.3.9 Chāndogya_1.3.9

Devanāgarī

यस्यामृचि तामृचं यदार्षेयं तमृषिं यां देवतामभिष्टोष्यन् स्यात्तां देवतामुपधावेत् ॥

IAST

yasyām ṛci tām ṛcaṃ yad ārṣeyaṃ tam ṛṣiṃ yāṃ devatām abhiṣṭoṣyan syāt tāṃ devatām upadhāvet ||

1.3.10 Chāndogya_1.3.10

Devanāgarī

येन च्छन्दसा स्तोष्यन् स्यात्तच्छन्द उपधावेत् । येन स्तोमेन स्तोष्यमाणः स्यात्तं स्तोममुपधावेत् ॥

IAST

yena cchandasā stoṣyan syāt tac chanda upadhāvet | yena stomena stoṣyamāṇaḥ syāt taṃ stomam upadhāvet ||

1.3.11 Chāndogya_1.3.11

Devanāgarī

यां दिशमभिष्टोष्यन् स्यात्तां दिशमुपधावेत् ॥

IAST

yāṃ diśam abhiṣṭoṣyan syāt tāṃ diśam upadhāvet ||

1.3.12 Chāndogya_1.3.12

Devanāgarī

आत्मानमन्तत उपसृत्य स्तुवीत कामं ध्यायन्नप्रमत्तः । अभ्याशो ह यदस्मै स कामः समृद्ध्येत यत्कामः स्तुवीतेति यत्कामः स्तुवीतेति ॥

IAST

ātmānam antata upasṛtya stuvīta kāmaṃ dhyāyann apramattaḥ | abhyāśo ha yad asmai sa kāmaḥ samṛdhyeta yatkāmaḥ stuvīteti yatkāmaḥ stuvīteti ||

1.4.1 Chāndogya_1.4.1

Devanāgarī

ॐ इत्येतदक्षरमुद्गीथमुपासीत । ॐ इति ह्युद्गायति । तस्योपव्याख्यानम् ॥

IAST

oṃ ity etad akṣaram udgītham upāsīta | oṃ iti hy udgāyati | tasyopavyākhyānam ||

1.4.2 Chāndogya_1.4.2

Devanāgarī

देवा वै मृत्योर्बिभ्यतस्त्रयीं विद्यां प्राविशन् । ते छन्दोभिरच्छादयन् । यदेभिरच्छादयंस्तच्छन्दसां छन्दस्त्वम् ॥

IAST

devā vai mṛtyor bibhyatas trayīṃ vidyāṃ prāviśan | te chandobhir acchādayan | yad ebhir acchādayaṃs tac chandasaṃ chandastvam ||

1.4.3 Chāndogya_1.4.3

Devanāgarī

तानु तत्र मृत्युर्था मत्स्यमुदके पर्यपश्यदेवं पर्यपश्यदृचि साम्नि यजुषि । ते नु विदित्वोर्ध्वा ऋचः साम्नो यजुषः स्वरमेव प्राविशन् ॥

IAST

tān u tatra mṛtyur yathā matsyam udake paryapaśyad evaṃ paryapaśyad ṛci sāmni yajuṣi | te nu vittvordhvā ṛcaḥ sāmno yajuṣaḥ svaram eva prāviśan ||

1.4.4 Chāndogya_1.4.4

Devanāgarī

यदा वा ऋचमाप्नोत्योमित्येवातिस्वरति एवं सामैवं यजुः । एष उ स्वरः । यदेतदक्षरमेतदमृतमभयम् । तत्प्रविश्य देवा अमृता अभवन् ॥

IAST

yadā vā ṛcam āpnoty om ity evātisvarati evaṃ sāmaivaṃ yajuḥ | eṣa u svaraḥ | yad etad akṣaram etad amṛtam abhayam | tat praviśya devā amṛtā abhavan ||

1.4.5 Chāndogya_1.4.5

Devanāgarī

स य एतदेवं विद्वानक्षरं प्रणौत्येतदेवाक्षरं स्वरममृतमभयं प्रविशति । तत्प्रविश्य यदमृता देवास्तदमृतो भवति ॥

IAST

sa ya etad evaṃ vidvān akṣaraṃ praṇauty etad evākṣaraṃ svaram amṛtam abhayaṃ praviśati | tat praviśya yad amṛtā devās tad amṛto bhavati ||

1.5.1 Chāndogya_1.5.1

Devanāgarī

अथ खलु य उद्गीथः स प्रणवो यः प्रणवः स उद्गीथ इत्यसौ वा आदित्य उद्गीथ एष प्रणव ओमिति ह्येष स्वरन्नेति ॥

IAST

atha khalu ya udgīthaḥ sa praṇavo yaḥ praṇavaḥ sa udgītha ity asau vā āditya udgītha eṣa praṇava om iti hy eṣa svarann eti ||

1.5.2 Chāndogya_1.5.2

Devanāgarī

एतमु एवाहमभ्यगासिषं तस्मान्मम त्वमेकोऽसीति ह कौषीतकिः पुत्रमुवाच रश्मींस्त्वं पर्यावर्तयाद्बहवो वै ते भविष्यन्तीत्यधिदैवतम् ॥

IAST

etam u evāham abhyagāsiṣaṃ tasmān mama tvam eko 'sīti ha kauṣītakiḥ putram uvāca raśmīṃs tvaṃ paryāvartayād bahavo vai te bhaviṣyantīty adhidaivatam ||

1.5.3 Chāndogya_1.5.3

Devanāgarī

अथाध्यात्मं य एवायं मुख्यः प्राणस्तमुद्गीथमुपासीतोमिति ह्येष स्वरन्नेति ॥

IAST

athādhyātmaṃ ya evāyaṃ mukhyaḥ prāṇas tam udgītham upāsīt om iti hy eṣa svarann eti ||

1.5.4 Chāndogya_1.5.4

Devanāgarī

एतमु एवाहमभ्यगासिषं तस्मान्मम त्वमेकोऽसीति ह कौषीतकिः पुत्रमुवाच प्राणांस्त्वं भूमनमभिगायताद्बहवो वै मे भविष्यन्तीति ॥

IAST

etam u evāham abhyagāsiṣaṃ tasmān mama tvam eko 'sīti ha kauṣītakiḥ putram uvāca prāṇāṃs tvaṃ bhūmānam abhigāyatād bahavo vai me bhaviṣyantīti ||

1.5.5 Chāndogya_1.5.5

Devanāgarī

अथ खलु य उद्गीथः स प्रणवो यः प्रणवः स उद्गीथ इति होतृषदनाद्धैवापि दुरुद्गीथमुपसमाहरतीत्युपसमाहरतीति ॥

IAST

atha khalu ya udgīthaḥ sa praṇavo yaḥ praṇavaḥ sa udgītha iti hotṛṣadanād dhaivāpi durudgītham upasamāharatīty upasamāharatīti ||

1.6.1 Chāndogya_1.6.1

Devanāgarī

इयमेवर्गग्निः साम । तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम । तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । इयमेव सा अग्निरमः । तत्साम ॥

IAST

iyam evark agniḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | iyam eva sā agnir amaḥ | tat sāma ||

1.6.2 Chāndogya_1.6.2

Devanāgarī

अन्तरिक्षमेवर्ग्वायुः साम । तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम । तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । अन्तरिक्षमेव सा वायुरमः । तत्साम ॥

IAST

antarikṣam evark vāyuḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | antarikṣam eva sā vāyur amaḥ | tat sāma ||

1.6.3 Chāndogya_1.6.3

Devanāgarī

द्यौरेवर्गादित्यः साम । तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम । तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । द्यौरेव सा आदित्योऽमः । तत्साम ॥

IAST

dyauṣ evark ādityaḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | dyaur eva sā ādityo 'maḥ | tat sāma ||

1.6.4 Chāndogya_1.6.4

Devanāgarī

नक्षत्राण्येवर्क् चन्द्रमाः साम । तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम । तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । नक्षत्राण्येव सा चन्द्रमा अमः । तत्साम ॥

IAST

nakṣatrāṇy evark candramāḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | nakṣatrāṇy eva sā candramā amaḥ | tat sāma ||

1.6.5 Chāndogya_1.6.5

Devanāgarī

अथ य एष एतस्मिन्नन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो दृश्यते हिरण्यश्मश्रुः हिरण्यकेश आप्रणखात्सर्व एव सुवर्णः ॥

IAST

atha ya eṣa etasminn antar āditye hiraṇmayaḥ puruṣo dṛśyate hiraṇyaśmaśruḥ hiraṇyakeśa āpraṇakhāt sarva eva suvarṇaḥ ||

1.6.6 Chāndogya_1.6.6

Devanāgarī

तस्य यथा कप्यासं पुण्डरीकमेवमक्षिणी । तस्योदिति नाम । स एष सर्वेभ्यः पाप्मभ्य उदित उदेति । ह वै सर्वेभ्यः पाप्मभ्यो य एवं वेद ॥

IAST

tasya yathā kapyāsaṃ puṇḍarīkam evam akṣiṇī | tasyod iti nāma | sa eṣa sarvebhyaḥ pāpmabhya udita udeti | ha vai sarvebhyaḥ pāpmabhyo ya evaṃ veda ||

1.6.7 Chāndogya_1.6.7

Devanāgarī

स एष सर्वपाप्मोदितः । तस्यर्क् च साम च गेष्णौ । तस्मादुद्गीथः । तस्मात्त्वेवोद्गाता । एतस्य हि गाता ॥

IAST

sa eṣa sarvapāpmoditaḥ | tasyark ca sāma ca geṣṇau | tasmād udgīthaḥ | tasmāt tv evodgātā | etasya hi gātā ||

1.6.8 Chāndogya_1.6.8

Devanāgarī

स एष ये चामुष्मात्पराञ्चो लोकास्तेषां चेष्टे देवकामानां च । इत्यधिदैवतम् ॥

IAST

sa eṣa ye cāmuṣmāt parāñco lokās teṣāṃ ceṣṭe devakāmānāṃ ca | ity adhidaivatam ||

1.7.1 Chāndogya_1.7.1

Devanāgarī

अथाध्यात्मं वागेवर्क्प्राणः साम । तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम । तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । वागेव सा प्राणोऽमस्तत्साम ॥

IAST

athādhyātmaṃ vāg evark prāṇaḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | vāg eva sā prāṇo 'mas tat sāma ||

1.7.2 Chāndogya_1.7.2

Devanāgarī

चक्षुरेवर्कात्मा साम । तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम । तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । चक्षुरेव सा आत्मामस्तत्साम ॥

IAST

cakṣur evark ātmā sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | cakṣur eva sā ātmāmaḥ tat sāma ||

1.7.3 Chāndogya_1.7.3

Devanāgarī

श्रोत्रमेवर्क्मनः साम । तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम । तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते । श्रोत्रमेव सा मनोऽमस्तत्साम ॥

IAST

śrotram evark manaḥ sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate | śrotram eva sā mano 'mas tat sāma ||

1.7.4 Chāndogya_1.7.4

Devanāgarī

अथ यदेतदक्ष्णः शुक्लं भाः सैवर्क् । अथ यन्नीलं परःकृष्णं तत्साम । तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम । तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते ॥

IAST

atha yad etad akṣṇaḥ śuklaṃ bhāḥ saivark | atha yan nīlaṃ paraḥkṛṣṇaṃ tat sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate ||

1.7.5 Chāndogya_1.7.5

Devanāgarī

अथ यदेतदक्ष्णः शुक्लं भाः सैव सा । अथ यन्नीलं परःकृष्णं तदमः । तत्साम ॥

IAST

atha yad etad akṣṇaḥ śuklaṃ bhāḥ saiva sā | atha yan nīlaṃ paraḥkṛṣṇaṃ tad amaḥ | tat sāma ||

1.7.6 Chāndogya_1.7.6

Devanāgarī

अथ य एष एतस्मिन्नक्षिणि पुरुषो दृश्यते सैवर्गेष साम । तदेतदेतस्यामृच्यध्यूढं साम । तस्मादृच्यध्यूढं साम गीयते ॥

IAST

atha ya eṣa etasminn akṣiṇi puruṣo dṛśyate saivark eṣa sāma | tad etad etasyām ṛcy adhyūḍhaṃ sāma | tasmād ṛcy adhyūḍhaṃ sāma gīyate ||

1.7.7 Chāndogya_1.7.7

Devanāgarī

तस्य यथैतस्यामुष्मिन्नादित्ये पुरुषस्य रूपं तस्य रूपम् । तस्य यथा कप्यासं पुण्डरीकमेवमक्षिणी । तस्योदिति नाम । स एष सर्वेभ्यः पाप्मभ्य उदित उदेति । ह वै सर्वेभ्यः पाप्मभ्यो य एवं वेद ॥

IAST

tasya yathaitasyāmuṣminn āditye puruṣasya rūpaṃ tasya rūpam | tasya yathā kapyāsaṃ puṇḍarīkam evam akṣiṇī | tasyod iti nāma | sa eṣa sarvebhyaḥ pāpmabhya udita udeti | ha vai sarvebhyaḥ pāpmabhyo ya evaṃ veda ||

1.7.8 Chāndogya_1.7.8

Devanāgarī

अथ य एष एतस्मिन्नक्षिणि पुरुषो दृश्यते स एवर्गेष साम । साम्नो यद्गेयत्वं तदस्य । यद्गेष्णुत्वं तदस्य । यदुद्गीथत्वं तदस्य । स एष एषु लोकेषु गीयते । स एष एतेषु लोकेषु गीयते । स एष एतेषु लोकेषु गीयते ॥

IAST

atha ya eṣa etasminn akṣiṇi puruṣo dṛśyate sa evark eṣa sāma | sāmno yad geyatvaṃ tad asya | yad geṣṇutvaṃ tad asya | yad udgīthatvaṃ tad asya | sa eṣa eṣu lokeṣu gīyate | sa eṣa eteṣu lokeṣu gīyate | sa eṣa eteṣu lokeṣu gīyate ||

1.8.1 Chāndogya_1.8.1

Devanāgarī

त्रयो होद्गीथे कुशला बभूवुः शिलकः शालावत्यश्चैकितायनो दाल्भ्यः प्रवाहणो जैवलिरिति । त होचुरुद्गीथे वै कुशलाः स्मो हन्तोद्गीथे कथां वदाम इति ॥

IAST

trayo hodgīthe kuśalā babhūvuḥ śilakaḥ śālāvatyaś caikitāyano dālbhyaḥ pravāhaṇo jaivalir iti | ta hocur udgīthe vai kuśalāḥ smo hantodgīthe kathāṃ vadāma iti ||

1.8.2 Chāndogya_1.8.2

Devanāgarī

तथेति ह समुपविविशुः । स ह प्रवाहणो जैवलिरुवाच । भगवन्तावग्रे वदतां ब्राह्मणयोर् वदतोर्वाचं श्रोष्यामीति ॥

IAST

tatheti ha samupaviviśuḥ | sa ha prāvāhaṇo jaivalir uvāca | bhagavantāv agre vadatāṃ brāhmaṇayor vadator vācaṃ śroṣyāmīti ||

1.8.3 Chāndogya_1.8.3

Devanāgarī

स ह शिलकः शालावत्यश्चैकितायनं दाल्भ्यमुवाच हन्त त्वा पृच्छानीति । पृच्छेति होवाच ॥

IAST

sa ha śilakaḥ śālāvatyaś caikitāyanaṃ dālbhyaṃ uvāca hanta tvā pṛcchānīti | pṛccheti hovāca ||

1.8.4 Chāndogya_1.8.4

Devanāgarī

का साम्नो गतिरिति । स्वर इति होवाच । स्वरस्य का गतिरिति । प्राण इति होवाच । प्राणस्य का गतिरिति । अन्नमिति होवाच । अन्नस्य का गतिरिति । आप इति होवाच ॥

IAST

kā sāmno gatir iti | svara iti hovāca | svarasya kā gatir iti | prāṇa iti hovāca | prāṇasya kā gatir iti | annam iti hovāca | annasya kā gatir iti | āpa iti hovāca ||

1.8.5 Chāndogya_1.8.5

Devanāgarī

अपां का गतिरिति । असौ लोक इति होवाच । अमुष्य लोकस्य का गतिरिति । न स्वर्गं लोकमतिनयेदिति होवाच । स्वर्गं वयं लोकं सामाभिसंस्थापयामः । स्वर्गसंस्तावं हि सामेति ॥

IAST

apāṃ kā gatir iti | asau loka iti hovāca | amuṣya lokasya kā gatir iti | na svargaṃ lokam atinayed iti hovāca | svargaṃ vayaṃ lokaṃ sāmābhisaṃsthāpayāmaḥ | svargasaṃstāvaṃ hi sāmeti ||

1.8.6 Chāndogya_1.8.6

Devanāgarī

तं ह शिलकः शालावत्यश्चैकितायनं दाल्भ्यमुवाचाप्रतिष्ठितं वै किल ते दाल्भ्य साम । यस्त्वेतर्हि ब्रूयाद्मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेदिति ॥

IAST

taṃ ha śilakaḥ śālāvatyaś caikitāyanaṃ dālbhyaṃ uvācāpratiṣṭhitaṃ vai kila te dālbhya sāma | yas tv etarhi brūyān mūrdhā te vipatiṣyatīti mūrdhā te vipated iti ||

1.8.7 Chāndogya_1.8.7

Devanāgarī

हन्ताहमेतद्भगवत्तो वेदानीति । विद्धीति होवाच । अमुष्य लोकस्य का गतिरिति । अयं लोक इति होवाच । अस्य लोकस्य का गतिरिति । न प्रतिष्ठां लोकमतिनयेदिति होवाच । प्रतिष्ठां वयं लोकं सामाभिसंस्थापयामः । प्रतिष्ठासंस्तावं हि सामेति ॥

IAST

hantāham etad bhagavatto vedānīti | viddhīti hovāca | amuṣya lokasya kā gatir iti | ayaṃ loka iti hovāca | asya lokasya kā gatir iti | na pratiṣṭhāṃ lokam atinayed iti hovāca | pratiṣṭhāṃ vayaṃ lokaṃ sāmābhisaṃsthāpayāmaḥ | pratiṣṭhāsaṃstāvaṃ hi sāmeti ||

1.8.8 Chāndogya_1.8.8

Devanāgarī

तं ह प्रवाहणो जैवलिरुवाच । अन्तवद्वै किल ते शालावत्य साम । यस्त्वेतर्हि ब्रूयाद्मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेदिति । हन्ताहमेतद्भगवत्तो वेदानीति । विद्धीति होवाच ॥

IAST

taṃ ha pravāhaṇo jaivalir uvāca | antavad vai kila te śālāvatya sāma | yas tv etarhi brūyān mūrdhā te vipatiṣyatīti mūrdhā te vipated iti | hantāham etad bhagavatto vedānīti | viddhīti hovāca ||

1.9.1 Chāndogya_1.9.1

Devanāgarī

आकाशः परायणम् । सर्वाणि ह वा इमानि भूतान्याकाशादेव समुत्पद्यन्ते । आकाशं प्रत्यस्तं यन्ति । आकाशो ह्येवैभ्यो ज्यायान् । आकाशः परायणम् ॥

IAST

ākāśaḥ parāyaṇam | sarvāṇi ha vā imāni bhūtāny ākāśād eva samutpadyante | ākāśaṃ praty astaṃ yanti | ākāśo hy evai bhyo jyāyān | ākāśaḥ parāyaṇam ||

1.9.2 Chāndogya_1.9.2

Devanāgarī

स एष परोवरीयानुद्गीथः । स एषोऽनन्तः । परोवरीयो हास्य भवति परोवरीयसो ह लोकाञ्जयति य एतदेवं विद्वान्परोवरीयांसमुद्गीथमुपास्ते ॥

IAST

sa eṣa parovarīyān udgīthaḥ | sa eṣo 'nantaḥ | parovarīyo hāsya bhavati parovarīyaso ha lokāñ jayati ya etad evaṃ vidvān parovarīyāṃsam udgītham upāste ||

1.9.3 Chāndogya_1.9.3

Devanāgarī

तं हैतमतिधन्वा शौनक उदरशाण्डिल्यायोक्त्वोवाच । यावत्केनं प्रजायामुद्गीथं वेदिष्यन्ते परोवरीयो हैभ्यस्तावदस्मिंल्लोके जीवनं भविष्यति । तथामुष्मिंल्लोके लोक इति ॥

IAST

taṃ haitam atidhanvā śaunaka udaraśāṇḍilyāyoktvovāca | yāvat kenaṃ prajāyām udgīthaṃ vediṣyante parovarīyo haibhyas tāvad asmiṃl loke jīvanaṃ bhaviṣyati | tathāmuṣmiṃl loke loka iti ||

1.9.4 Chāndogya_1.9.4

Devanāgarī

स य एतमेवं विद्वानुपास्ते परोवरीय एव हास्यामुष्मिंल्लोके जीवनं भवति तथा मुष्मिंल्लोके लोक इति लोके लोके ॥

IAST

sa ya etam evaṃ vidvān upāste parovarīya eva hāsyāmuṣmiṃl loke jīvanaṃ bhavati tathāmuṣmiṃl loke loka iti loke loka iti ||

1.10.1 Chāndogya_1.10.1

Devanāgarī

मटचिहतेषु कुरुष्वाटिक्याः सह जाययोषस्तिर्ह चाक्रायण इभ्यग्रामे प्राद्राणक उवास ॥

IAST

maṭacīhateṣu kuruṣv āṭikyā saha jāyayoṣastir ha cākrāyaṇa ibhyagrāme pradrāṇaka uvāsa ||

1.10.2 Chāndogya_1.10.2

Devanāgarī

स हेभ्यं कुल्माषान्खादन्तं बिभिक्षे । तं होवाच । नेतोऽन्ये विद्यन्ते यच्च ये म इमे उपनिहिता इति ॥

IAST

sa hebhyaṃ kulmāṣān khādantaṃ bibhikṣe | taṃ hovāca | neto 'nye vidyante yac ca ye ma ime upanihitā iti ||

1.10.3 Chāndogya_1.10.3

Devanāgarī

एतेषां मे देहीति होवाच । तानस्मै प्रददौ । हन्तानुपानमिति । उच्छिष्टं वै मे पीतं स्यादिति होवाच ॥

IAST

eteṣāṃ me dehīti hovāca | tān asmai pradadau | hantānupānam iti | ucchiṣṭaṃ vai me pītaṃ syād iti hovāca ||

1.10.4 Chāndogya_1.10.4

Devanāgarī

न स्विदेतेऽप्युच्छिष्टा इति । न वा अजीविष्यं इमानखादन्निति होवाच । कामो म उदपानमिति ॥

IAST

na svid ete 'py ucchiṣṭā iti | na vā ajīviṣyam imān akhādann iti hovāca | kāmo ma udapānam iti ||

1.10.5 Chāndogya_1.10.5

Devanāgarī

स ह खादित्वातिशेषाञ्जायाया आजहार । साग्र एव सुभिक्षा बभूव । तान्प्रतिगृह्य निदधौ ॥

IAST

sa ha khāditvā 'tiśeṣāñ jāyāyā ājahāra | sāgra eva subhikṣā babhūva | tān pratigṛhya nidadhau ||

1.10.6 Chāndogya_1.10.6

Devanāgarī

स ह प्रातः संजिहान उवाच । यद्बत अन्नस्य लभेमहि लभेमहि धनमात्राम् । राजासौ यक्ष्यते । स मां सर्वैरार्त्विज्यैर्वृणीत इति ॥

IAST

sa ha prātaḥ saṃjihāna uvāca | yad batānnasya labhemahi labhemahi dhanamātrām | rājāsau yakṣyate | sa mā sarvair ārtvijyair vṛṇīteti ||

1.10.7 Chāndogya_1.10.7

Devanāgarī

तं जायोवाच । हन्त पते इमे एव कुल्माषा इति । तान्खादित्वामुं यज्ञं विततमयाय ॥

IAST

taṃ jāyovāca | hanta pata ime eva kulmāṣā iti | tān khāditvāmuṃ yajñaṃ vitatam eyāya ||

1.10.8 Chāndogya_1.10.8

Devanāgarī

तत्रोद्गाताऽऽस्तावे स्तोष्यमाणानुपोपविवेश । स ह प्रस्तोतरमुवाच ॥

IAST

tatrodgātā 'stāve stoṣyamāṇān upopaviveśa | sa ha prastotaram uvāca ||

1.10.9 Chāndogya_1.10.9

Devanāgarī

प्रस्तोतर्या देवता प्रस्तावमन्वायत्ता तां चेदविद्वान्प्रस्तोष्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति ॥

IAST

prastotar yā devatā prastāvam anvāyattā tāṃ ced avidvān prastoṣyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti ||

1.10.10 Chāndogya_1.10.10

Devanāgarī

एवमुद्गातारमुवाच । उद्गातर्या देवतोद्गीथमन््वायत्ता तां चेदविद्वानुद्गास्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति ॥

IAST

evam udgātāram uvāca | udgātar yā devatodgītham anvāyattā tāṃ ced avidvān udgāsyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti ||

1.10.11 Chāndogya_1.10.11

Devanāgarī

एवमेव प्रतिहर्तारमुवाच । प्रतिहर्तर्या देवता प्रतिहारमन्वायत्ता तां चेदविद्वान्प्रतिहरिष्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति । ते ह समारतास्तूष्णीमासांचक्रिरे ॥

IAST

evam eva pratihartāram uvāca | pratihartar yā devatā pratihāram anvāyattā tāṃ ced avidvān pratihariṣyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti | te ha samāratās tūṣṇīm āsāṃ cakrire ||

1.11.1 Chāndogya_1.11.1

Devanāgarī

अथ हैनं यजमान उवाच । भगवन्तं वा अहं विविदिषाणीति । उषस्तिरस्मि चाक्रायण इति होवाच ॥

IAST

atha hainaṃ yajamāna uvāca | bhagavantaṃ vā ahaṃ vividiṣāṇīti | uṣastir asmi cākrāyaṇa iti hovāca ||

1.11.2 Chāndogya_1.11.2

Devanāgarī

स होवाच । भगवन्तं वा अहमेतैः सर्वैरार्त्विज्यैः पर्यैषिषम् । भगवतो वा अहमवित्त्वान्यानवृक्षि ॥

IAST

sa hovāca | bhagavantaṃ vā aham ebhiḥ sarvair ārtvijyaiḥ paryaiṣiṣam | bhagavato vā aham avittvānyān avṛṣi ||

1.11.3 Chāndogya_1.11.3

Devanāgarī

भगवांस्त्वेव मे सर्वैरार्त्विज्यैरिति । तथेति । अथ तर्ह्येत एव समतिसृष्टाः स्तुवताम् । यावत्त्वेभ्यो धनं दद्यास् तावन्मम दद्य इति । तथेति ह यजमान उवाच ॥

IAST

bhagavāṃs tv eva me sarvair ārtvijyair iti | tatheti | atha tarhy eta eva samatisṛṣṭāḥ stuvatām | yāvat tv ebhyo dhanaṃ dadyās tāvan mama dadyā iti | tatheti ha yajamāna uvāca ||

1.11.4 Chāndogya_1.11.4

Devanāgarī

अथ हैनं प्रस्तोतोपससाद । प्रस्तोतर्या देवता प्रस्तावमन्वायत्ता तां चेदविद्वान्प्रस्तोष्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति मा भगवानवोचत् । कतमा सा देवतेति ॥

IAST

atha hainaṃ prastota upasasāda | prastotar yā devatā prastāvam anvāyattā tāṃ ced avidvān prastoṣyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti mā bhagavān avocat | katamā sā devateti ||

1.11.5 Chāndogya_1.11.5

Devanāgarī

प्राण इति होवाच । सर्वाणि ह वा इमानि भूतानि प्राणमेवाभिसंविशन्ति । प्राणमभ्युज्जिहते । सैषा देवता प्रस्तावमन्वायत्ता । तां चेदविद्वान्प्रास्तोष्यो मूर्धा ते विपतिष्यत् तथोक्तस्य मयेति ॥

IAST

prāṇa iti hovāca | sarvāṇi ha vā imāni bhūtāni prāṇam evābhisaṃviśanti | prāṇam abhyujjihate | saiṣā devatā prastāvam anvāyattā | tāṃ ced avidvān prāstoṣyo mūrdhā te vipatiṣyat tathoktasya mayeti ||

1.11.6 Chāndogya_1.11.6

Devanāgarī

अथ हैनमुद्गातोपससाद । उद्गातर्या देवतोद्गीथमन््वायत्ता तां चेदविद्वानुद्गास्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति मा भगवानवोचत् । कतमा सा देवतेति ॥

IAST

atha hainam udgātopasasāda | udgātar yā devatodgītham anvāyattā tāṃ ced avidvān udgāsyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti mā bhagavān avocat | katamā sā devateti ||

1.11.7 Chāndogya_1.11.7

Devanāgarī

आदित्य इति होवाच । सर्वाणि ह वा इमानि भूतान्यादित्यमुच्चैः सन्तं गायन्ति । सैषा देवतोद्गीथमन््वायत्ता । तां चेदविद्वानुद्गास्यो मूर्धा ते व्यपतिष्यत् तथोक्तस्य मयेति ॥

IAST

āditya iti hovāca | sarvāṇi ha vā imāni bhūtāny ādityam uccaiḥ santaṃ gāyanti | saiṣā devatodgītham anvāyattā | tāṃ ced avidvān udagāsyo mūrdhā te vyapatiṣyat tathoktasya mayeti ||

1.11.8 Chāndogya_1.11.8

Devanāgarī

अथ हैनं प्रतिहर्तोपससाद । प्रतिहर्तर्या देवता प्रतिहारमन्वायत्ता तां चेदविद्वान्प्रतिहरिष्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति मा भगवानवोचत् । कतमा सा देवतेति ॥

IAST

atha hainaṃ pratihartopasasāda | pratihartar yā devatā pratihāram anvāyattā tāṃ ced avidvān pratihariṣyasi mūrdhā te vipatiṣyatīti mā bhagavān avocat | katamā sā devateti ||

1.11.9 Chāndogya_1.11.9

Devanāgarī

अन्नमिति होवाच । सर्वाणि ह वा इमानि भूतान्यन्नमेव प्रतिहरमाणानि जीवन्ति । सैषा देवता प्रतिहारमन्वायत्ता । तां चेदविद्वान्प्रत्यहरिष्यो मूर्धा ते व्यपतिष्यत् तथोक्तस्य मयेति तथोक्तस्य मयेति ॥

IAST

annam iti hovāca | sarvāṇi ha vā imāni bhūtāny annam eva pratiharamāṇāni jīvanti | saiṣā devatā pratihāram anvāyattā | tāṃ ced avidvān pratyahariṣyo mūrdhā te vyapatiṣyat tathoktasya mayeti tathoktasya mayeti ||

1.12.1 Chāndogya_1.12.1

Devanāgarī

अथातः शौव उद्गीथः । तद्ध बको दाल्भ्यो ग्लावो वा मैत्रेयः स्वाध्यायमुद्वव्राज ॥

IAST

athātaḥ śauva udgīthaḥ | tad dha bako dālbhyo glāvo vā maitreyaḥ svādhyāyam udvavrāja ||

1.12.2 Chāndogya_1.12.2

Devanāgarī

तस्मै श्वा श्वेतः प्रादुर्बभूव । तमश्वानोऽन्य उपसमेत्योचुः । अन्नं नो भगवानागायत्वशनायामा वा इति ॥

IAST

tasmai śvā śvetaḥ prādur babhūva | tam aśvāno 'nye upasametyocuḥ | annaṃ no bhagavān āgāyatu | aśanāyāma vā iti ||

1.12.3 Chāndogya_1.12.3

Devanāgarī

तान्होवाचेहैव मा प्रातरुपसमीयतेति । तद्ध बको दाल्भ्यो ग्लावो वा मैत्रेयः प्रतिपालयांचकार ॥

IAST

tān hovācehaiva mā prātar upasamīyateti | tad dha bako dālbhyo glāvo vā maitreyaḥ pratipālayāṃ cakāra ||

1.12.4 Chāndogya_1.12.4

Devanāgarī

ते ह यथैवेदं बहिष्पवमानेन स्तोष्यमाणाः संरब्धाः सर्पन्तीत्येवमाससृपुः । ते ह समुपविश्य हिञ्चक्रुः ॥

IAST

te ha yathaivedaṃ bahiṣpavamānena stoṣyamāṇāḥ saṃrabdhāḥ sarpantīty evam āsasṛpuḥ | te ha samupaviśya hiñ cakruḥ ||

1.12.5 Chāndogya_1.12.5

Devanāgarī

ओ३मदा३म । ओं३ पिबा३म । ओं३ देवो वरुणः प्रजापतिः सविता२ऽन्नमिहा२ऽहरत् । अन्नपते३ऽन्नमिहा२ऽऽहरा२ऽऽहरो३मिति ॥

IAST

o3madā3ma | oṃ3 pibā3ma | oṃ3 devo varuṇaḥ prajāpatiḥ savitā2 'nnam ihā2 'harat | annapate3 'nnam ihā2 ' 'harā2 ' 'haro3miti ||

1.13.1 Chāndogya_1.13.1

Devanāgarī

अयं वाव लोको हाउकारः । वायुर्हाइकारः । चन्द्रमा अथकारः । आत्मेहकारः । अग्निरीकारः ॥

IAST

ayaṃ vāva loko hāukāraḥ | vāyur hāikāraḥ | candramā athakāraḥ | ātmehakāraḥ | agnir īkāraḥ ||

1.13.2 Chāndogya_1.13.2

Devanāgarī

आदित्य ऊकारः । निहव एकारः । विश्वे देवा औहोयिकारः । प्रजापतिर्हिङ्कारः । प्राणः स्वरः । अन्नं या । वाग्विराट् ॥

IAST

āditya ūkāraḥ | nihava ekāraḥ | viśve devā auhoyikāraḥ | prajāpatiḥ hiṅkāraḥ | prāṇaḥ svaraḥ | annaṃ yā | vāg virāṭ ||

1.13.3 Chāndogya_1.13.3

Devanāgarī

अनिरुक्तस्त्रयोदशः स्तोभः सञ्चरो हुङ्कारः ॥

IAST

aniruktas trayodaśaḥ stobhaḥ saṃcaro huṅkāraḥ ||

1.13.4 Chāndogya_1.13.4

Devanāgarī

दुग्धेऽस्मै वाग्दोहं यो वाचो दोहः । अन्नवानन्नादो भवति । य एतामेवं साम्नामुपनिषदं वेदोपनिषदं वेद ॥

IAST

dugdhe 'smai vāg dohaṃ yo vāco dohaḥ | annavān annādo bhavati | ya etām evaṃ sāmnām upaniṣadaṃ vedopaniṣadaṃ veda ||

2.1.1 Chāndogya_2.1.1

Devanāgarī

समस्तस्य खलु साम्न उपासनं साधु । यत्खलु साधु तत्सामेत्याचक्षते । यदसाधु तदसामेति ॥

IAST

samastasya khalu sāmna upāsanaṃ sādhu | yat khalu sādhu tat sāmety ācakṣate | yad asādhu tad asāmeti ||

2.1.2 Chāndogya_2.1.2

Devanāgarī

तदुताप्याहुः । साम्नैनमुपागादिति साधुनैनमुपागादित्येव तदाहुः । असाम्नैनमुपागादित्यसाधुनैनमुपागादित्येव तदाहुः ॥

IAST

tad utāpy āhuḥ | sāmnainam upāgād iti sādhunainam upāgād ity eva tad āhuḥ | asāmnainam upāgād ity asādhunainam upāgād ity eva tad āhuḥ ||

2.1.3 Chāndogya_2.1.3

Devanāgarī

अथोताप्याहुः । साम नो बत इति यत्साधु भवति साधु बतेत्येव तदाहुः । असाम नो बत इति यदसाधु भवत्यसाधु बतेत्येव तदाहुः ॥

IAST

athotāpy āhuḥ | sāma no bata iti yat sādhu bhavati sādhu batety eva tad āhuḥ | asāma no bata iti yad asādhu bhavaty asādhu batety eva tad āhuḥ ||

2.1.4 Chāndogya_2.1.4

Devanāgarī

स य एतदेवं विद्वान्साधु सामेत्युपास्तेऽभ्याशो ह यदेनं साधवो धर्मा आ च गच्छेयुरुप च नमेयुः ॥

IAST

sa ya etad evaṃ vidvān sādhu sāmety upāste 'bhyāśo ha yad enaṃ sādhavo dharmā ā ca gaccheyur upa ca nameyuḥ ||

2.2.1 Chāndogya_2.2.1

Devanāgarī

लोकेषु पञ्चविधं सामोपासीत । पृथिवी हिंकारः । अग्निः प्रस्तावः । अन्तरिक्षमुद्गीथः । आदित्यः प्रतिहारः । द्यौर्निधनमित्यूर्ध्वेषु ॥

IAST

lokeṣu pañcavidhaṃ sāmopāsīta | pṛthivī hiṅkāraḥ | agniḥ prastāvaḥ | antarikṣam udgīthaḥ | ādityaḥ pratihāraḥ | dyaur nidhanam ity ūrdhveṣu ||

2.2.2 Chāndogya_2.2.2

Devanāgarī

अथावृत्तेषु । द्यौर्हिंकारः । आदित्यः प्रस्तावः । अन्तरिक्षमुद्गीथः । अग्निः प्रतिहारः । पृथिवी निधनम् ॥

IAST

athāvṛtteṣu | dyaur hiṅkāraḥ | ādityaḥ prastāvaḥ | antarikṣam udgīthaḥ | agniḥ pratihāraḥ | pṛthivī nidhanam ||

2.2.3 Chāndogya_2.2.3

Devanāgarī

कल्पन्ते हास्मै लोका ऊर्ध्वाश्चावृत्ताश्च य एतदेवं विद्वांल्लोकेषु पञ्चविधं सामोपास्ते ॥

IAST

kalpante hāsmai lokā ūrdhvāś cāvṛttāś ca ya etad evaṃ vidvāṃl lokeṣu pañcavidhaṃ sāmopāste ||

2.3.1 Chāndogya_2.3.1

Devanāgarī

वृष्टौ पञ्चविधं सामोपासीत । पुरोवातो हिंकारः । मेघो जायते स प्रस्तावः । वर्षति स उद्गीथः । विद्योतते स्तनयति स प्रतिहारः । उद्गृह्णाति तन्निधनम् ॥

IAST

vṛṣṭau pañcavidhaṃ sāmopāsīta | purovāto hiṅkāraḥ | megho jāyate sa prastāvaḥ | varṣati sa udgīthaḥ | vidyotate stanayati sa pratihāraḥ | udgṛhṇāti tan nidhanam ||

2.3.2 Chāndogya_2.3.2

Devanāgarī

वर्षयति ह य एतदेवं विद्वान्वृष्टौ पञ्चविधं सामोपास्ते ॥

IAST

varṣayati ha ya etad evaṃ vidvān vṛṣṭau pañcavidhaṃ sāmopāste ||

2.4.1 Chāndogya_2.4.1

Devanāgarī

सर्वास्वप्सु पञ्चविधं सामोपासीत । मेघो यत्सम्प्लवते स हिंकारः । यद्वर्षति स प्रस्तावः । याः प्राच्यः स्यन्दन्ते स उद्गीथः । याः प्रतीच्यः स प्रतिहारः । समुद्रो निधनम् ॥

IAST

sarvāsv apsu pañcavidhaṃ sāmopāsīta | megho yat saṃplavate sa hiṅkāraḥ | yad varṣati sa prastāvaḥ | yāḥ prācyaḥ syandante sa udgīthaḥ | yāḥ pratīcyaḥ sa pratihāraḥ | samudro nidhanam ||

2.4.2 Chāndogya_2.4.2

Devanāgarī

न हाप्सु प्रैत्यप्सुमान्भवति य एतदेवं विद्वान्सर्वास्वप्सु पञ्चविधं सामोपास्ते ॥

IAST

na hāpsu praiti apsumān bhavati ya etad evaṃ vidvān sarvāsv apsu pañcavidhaṃ sāmopāste ||

2.5.1 Chāndogya_2.5.1

Devanāgarī

ऋतुषु पञ्चविधं सामोपासीत । वसन्तो हिंकारः । ग्रीष्मः प्रस्तावः । वर्षा उद्गीथः । शरद् प्रतिहारः । हेमन्तो निधनम् ॥

IAST

ṛtuṣu pañcavidhaṃ sāmopāsīta | vasanto hiṅkāraḥ | grīṣmaḥ prastāvaḥ | varṣā udgīthaḥ | śarad pratihāraḥ | hemanto nidhanam ||

2.5.2 Chāndogya_2.5.2

Devanāgarī

कल्पन्ते हास्मा ऋतव ऋतुमान्भवति य एतदेवं विद्वानृतुषु पञ्चविधं सामोपास्ते ॥

IAST

kalpante hāsmā ṛtava ṛtumān bhavati ya etad evaṃ vidvān ṛtuṣu pañcavidhaṃ sāmopāste ||

2.6.1 Chāndogya_2.6.1

Devanāgarī

पशुषु पञ्चविधं सामोपासीत । अजा हिंकारः । अवयः प्रस्तावः । गाव उद्गीथः । अश्वः प्रतिहारः । पुरुषो निधनम् ॥

IAST

paśuṣu pañcavidhaṃ sāmopāsīta | ajā hiṅkāraḥ | avayaḥ prastāvaḥ | gāva udgīthaḥ | aśvaḥ pratihāraḥ | puruṣo nidhanam ||

2.6.2 Chāndogya_2.6.2

Devanāgarī

भवन्ति हास्य पशवः पशुमान्भवति य एतदेवं विद्वान्पशुषु पञ्चविधं सामोपास्ते ॥

IAST

bhavanti hāsya paśavaḥ paśumān bhavati ya etad evaṃ vidvān paśuṣu pañcavidhaṃ sāmopāste ||

2.7.1 Chāndogya_2.7.1

Devanāgarī

प्राणेषु पञ्चविधं परोवरीयः सामोपासीत । प्राणो हिंकारः । वाक् प्रस्तावः । चक्षुरुद्गीथः । श्रोत्रं प्रतिहारः । मनो निधनम् । परोवरीयांसि वा एतानि ॥

IAST

prāṇeṣu pañcavidhaṃ parovarīyaḥ sāmopāsīta | prāṇo hiṅkāraḥ | vāk prastāvaḥ | cakṣur udgīthaḥ | śrotraṃ pratihāraḥ | mano nidhanam | parovarīyāṃsi vā etāni ||

2.7.2 Chāndogya_2.7.2

Devanāgarī

परोवरीयो हास्य भवति परोवरीयसो ह लोकाञ्जयति य एतदेवं विद्वान्प्राणेषु पञ्चविधं परोवरीयः सामोपास्ते । इति तु पञ्चविधस्य ॥

IAST

parovarīyo hāsya bhavati parovarīyaso ha lokāñ jayati ya etad evaṃ vidvān prāṇeṣu pañcavidhaṃ parovarīyaḥ sāmopāste | iti tu pañcavidhasya ||

2.8.1 Chāndogya_2.8.1

Devanāgarī

अथ सप्तविधस्य । वाचि सप्तविधं सामोपासीत । यत्किञ्च वाचो हुं इति स हिंकारः । यत्प्रेति स प्रस्तावः । यदिति स आदिः ॥

IAST

atha saptavidhasya | vāci saptavidhaṃ sāmopāsīta | yat kiṃca vāco huṃ iti sa hiṅkāraḥ | yat preti sa prastāvaḥ | yad eti sa ādiḥ ||

2.8.2 Chāndogya_2.8.2

Devanāgarī

यदुदिति स उद्गीथः । यत्प्रतीति स प्रतिहारः । यदुपेति स उपद्रवः । यन्नीति तन्निधनम् ॥

IAST

yad ud iti sa udgīthaḥ | yat prati iti sa pratihāraḥ | yad upeti sa upadravaḥ | yan nīti tan nidhanam ||

2.8.3 Chāndogya_2.8.3

Devanāgarī

दुग्धेऽस्मै वाग्दोहं यो वाचो दोहः । अन्नवानन्नादो भवति य एतदेवं विद्वान्वाचि सप्तविधं सामोपास्ते ॥

IAST

dugdhe 'smai vāg dohaṃ yo vāco dohaḥ | annavān annādo bhavati ya etad evaṃ vidvān vāci saptavidhaṃ sāmopāste ||

2.9.1 Chāndogya_2.9.1

Devanāgarī

अथ खल्वमुमादित्यं सप्तविधं सामोपासीत । सर्वदा समस्तेन साम । मां प्रति मां प्रतीति सर्वेण समस्तेन साम ॥

IAST

atha khalv amum ādityaṃ saptavidhaṃ sāmopāsīta | sarvadā samas tena sāma | māṃ prati māṃ pratīti sarveṇa samas tena sāma ||

2.9.2 Chāndogya_2.9.2

Devanāgarī

तस्मिन्निमानि सर्वाणि भूतान्यन्वायत्तानीति विद्यात् । तस्य यत्पुरोदयाꣳ स हिंकारः । तदस्य पशवोऽन्वायत्ताः । तस्मात्ते हिङ्कुर्वन्ति । हिंकारभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥

IAST

tasminn imāni sarvāṇi bhūtāny anvāyattānīti vidyāt | tasya yat purodayāṃ sa hiṅkāraḥ | tad asya paśavo 'nvāyattāḥ | tasmāt te hiṅkurvanti | hiṅkārabhājino hy etasya sāmnaḥ ||

2.9.3 Chāndogya_2.9.3

Devanāgarī

अथ यत्प्रथमोदिते स प्रस्तावः । तदस्य मनुष्या अन्वायत्ताः । तस्मात्ते प्रस्तुतिकामाः प्रशंसाकामाः । प्रस्तावभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥

IAST

atha yat prathamodite sa prastāvaḥ | tad asya manuṣyā anvāyattāḥ | tasmāt te prastutikāmāḥ praśaṃsākāmāḥ | prastāvabhājino hy etasya sāmnaḥ ||

2.9.4 Chāndogya_2.9.4

Devanāgarī

अथ यत्संगववेलायां स आदिः । तदस्य वयांस्यन्वायत्तानि । तस्मात्तान्यन्तरिक्षेऽनारम्भणान्यादायात्मानं परिपतन्ति । आदिभाजीनि ह्येतस्य साम्नः ॥

IAST

atha yat saṃgavavelāyāṃ sa ādiḥ | tad asya vayāṃsy anvāyattāni | tasmāt tāny antarikṣe 'nārambhaṇāny ādāyātmānaṃ paripatanti | ādibhājīni hy etasya sāmnaḥ ||

2.9.5 Chāndogya_2.9.5

Devanāgarī

अथ यत्सम्प्रति मध्यंदिने स उद्गीथः । तदस्य देवा अन्वायत्ताः । तस्मात्ते सत्तमाः प्राजापत्यानाम् । उद्गीथभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥

IAST

atha yat saṃprati madhyaṃdine sa udgīthaḥ | tad asya devā anvāyattāḥ | tasmāt te sattamāḥ prājāpatyānām | udgīthabhājino hy etasya sāmnaḥ ||

2.9.6 Chāndogya_2.9.6

Devanāgarī

अथ यदूर्ध्वं मध्यंदिनात्प्रागपराह्णात्स प्रतिहारः । तदस्य गर्भा अन्वायत्ताः । तस्मात्ते प्रतिहृता नावपद्यन्ते । प्रतिहारभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥

IAST

atha yad ūrdhvaṃ madhyaṃdināt prāg aparāhṇāt sa pratihāraḥ | tad asya garbhā anvāyattāḥ | tasmāt te pratihṛtā nāvapadyante | pratihārabhājino hy etasya sāmnaḥ ||

2.9.7 Chāndogya_2.9.7

Devanāgarī

अथ यदूर्ध्वमपराह्णात्प्रागस्तमयात्स उपद्रवः । तदस्यारण्याः अन्वायत्ताः । तस्मात्ते पुरुषं दृष्ट्वा कक्षं श्वभ्रमित्युपद्रवन्ति । उपद्रवभाजिनो ह्येतस्य साम्नः ॥

IAST

atha yad ūrdhvam aparāhṇāt prāg astamayāt sa upadravaḥ | tad asyāraṇyā anvāyattāḥ | tasmāt te puruṣaṃ dṛṣṭvā kakṣaṃ śvabhram ity upadravanti | upadravabhājino hy etasya sāmnaḥ ||

2.9.8 Chāndogya_2.9.8

Devanāgarī

अथ यत्प्रथमास्तमिते तन्निधनम् । तदस्य पितरोऽन्वायत्ताः । तस्मात्तान्निदधति । निधनभाजिनो ह्येतस्य साम्नः । एवं खल्वमुमादित्यं सप्तविधं सामोपास्ते ॥

IAST

atha yat prathamāstamite tan nidhanam | tad asya pitaro 'nvāyattāḥ | tasmāt tān nidadhati | nidhanabhājino hy etasya sāmnaḥ | evaṃ khalv amum ādityaṃ saptavidhaṃ sāmopāste ||

2.10.1 Chāndogya_2.10.1

Devanāgarī

अथ खल्वात्मसम्मितमतिमृत्यु सप्तविधं सामोपासीत । हिंकार इति त्र्यक्षरम् । प्रस्ताव इति त्र्यक्षरम् । तत्समम् ॥

IAST

atha khalv ātmasaṃmitam atimṛtyu saptavidhaṃ sāmopāsīta | hiṅkāra iti tryakṣaram | prastāva iti tryakṣaram | tat samam ||

2.10.2 Chāndogya_2.10.2

Devanāgarī

आदिरिति द्व्यक्षरम् । प्रतिहार इति चतुरक्षरम् । तत इहैकम् । तत्समम् ॥

IAST

ādir iti dvyakṣaram | pratihāra iti caturakṣaram | tata ihaikam | tat samam ||

2.10.3 Chāndogya_2.10.3

Devanāgarī

उद्गीथ इति त्र्यक्षरमुपद्रव इति चतुरक्षरं त्रिभिस्त्रिभिः समं भवति । अक्षरमतिशिष्यते त्र्यक्षरम् । तत्समम् ॥

IAST

udgītha iti tryakṣaram upadrava iti caturakṣaraṃ tribhis tribhiḥ samaṃ bhavati | akṣaram atiśiṣyate tryakṣaram | tat samam ||

2.10.4 Chāndogya_2.10.4

Devanāgarī

निधनमिति त्र्यक्षरम् । तत्सममेव भवति । तानि ह वा एतानि द्वाविंशतिरक्षराणि ॥

IAST

nidhanam iti tryakṣaram | tat samam eva bhavati | tāni ha vā etāni dvāviṃśatir akṣarāṇi ||

2.10.5 Chāndogya_2.10.5

Devanāgarī

एकविंशत्यादित्यमाप्नोति । एकविंशो वा इतोऽसावादित्यः । द्वाविंशेन पर आदित्याज्जयति । तन्नाकम् । तद्विशोकम् ॥

IAST

ekaviṃśaty ādityam āpnoti | ekaviṃśo vā ito 'sāv ādityaḥ | dvāviṃśena param ādityāj jayati | tan nākam | tad viśokam ||

2.10.6 Chāndogya_2.10.6

Devanāgarī

आप्नोतीहादित्यस्य जयम् । परो हास्यादित्यजयाज्जयो भवति य एतदेवं विद्वानात्मसम्मितमतिमृत्यु सप्तविधं सामोपास्ते सामोपास्ते ॥

IAST

āpnotīhādityasya jayam | paro hāsyādityajayāj jayo bhavati ya etad evaṃ vidvān ātmasaṃmitam atimṛtyu saptavidhaṃ sāmopāste sāmopāste ||

2.11.1 Chāndogya_2.11.1

Devanāgarī

मनो हिंकारः । वाक् प्रस्तावः । चक्षुरुद्गीथः । श्रोत्रं प्रतिहारः । प्राणो निधनम् । एतद्गायत्रं प्राणेषु प्रोतं ॥

IAST

mano hiṅkāraḥ | vāk prastāvaḥ | cakṣur udgīthaḥ | śrotraṃ pratihāraḥ | prāṇo nidhanam | etad gāyatraṃ prāṇeṣu protaṃ ||

2.11.2 Chāndogya_2.11.2

Devanāgarī

स य एवमेतद्गायत्रं प्राणेषु प्रोतं वेद । प्राणी भवति । सर्वमायुरेति । ज्योग्जीवति । महान्प्रजया पशुभिर्भवति । महान्कीर्त्या । महामनाः स्यात् । तद्व्रतम् ॥

IAST

sa ya evam etad gāyatraṃ prāṇeṣu protaṃ veda | prāṇī bhavati | sarvam āyur eti | jyog jīvati | mahān prajayā paśubhir bhavati | mahān kīrtyā | mahāmanāḥ syāt | tad vratam ||

2.12.1 Chāndogya_2.12.1

Devanāgarī

अभिमन्थति स हिंकारः । धूमो जायते स प्रस्तावः । ज्वलति स उद्गीथः । अङ्गारा भवन्ति स प्रतिहारः । उपशाम्यति तन्निधनम् । संशाम्यति तन्निधनम् । एतद्रथंतरमग्नौ प्रोतं ॥

IAST

abhimanthati sa hiṅkāraḥ | dhūmo jāyate sa prastāvaḥ | jvalati sa udgīthaḥ | aṅgārā bhavanti sa pratihāraḥ | upaśāmyati tan nidhanam | saṃśāmyati tan nidhanam | etad rathaṃtaram agnau protaṃ ||

2.12.2 Chāndogya_2.12.2

Devanāgarī

स य एवमेतद्रथंतरमग्नौ प्रोतं वेद । ब्रह्मवर्चस्यन्नादो भवति । सर्वमायुरेति । ज्योग्जीवति । महान्प्रजया पशुभिर्भवति । महान्कीर्त्या । न प्रत्यङ्निमग्निमाचामेन्न निष्ठीवेत् । तद्व्रतम् ॥

IAST

sa ya evam etad rathaṃtaram agnau protaṃ veda | brahmavarcasī annādo bhavati | sarvam āyur eti | jyog jīvati | mahān prajayā paśubhir bhavati | mahān kīrtyā | na pratyaṅṅ agnim ācāmen na niṣṭhīvet | tad vratam ||

2.13.1 Chāndogya_2.13.1

Devanāgarī

उपमन्त्रयते स हिंकारः । ज्ञपयते स प्रस्तावः । स्त्रिया सह शेते स उद्गीथः । प्रति स्त्रीं सह शेते स प्रतिहारः । कालं गच्छति तन्निधनम् । पारं गच्छति तन्निधनम् । एतद्वामदेव्यं मिथुने प्रोतं ॥

IAST

upamantrayate sa hiṅkāraḥ | jñapayate sa prastāvaḥ | striyā saha śete sa udgīthaḥ | prati strīṃ saha śete sa pratihāraḥ | kālaṃ gacchati tan nidhanam | pāraṃ gacchati tan nidhanam | etad vāmadevyaṃ mithune protaṃ ||

2.13.2 Chāndogya_2.13.2

Devanāgarī

स य एवमेतद्वामदेव्यं मिथुने प्रोतं वेद । मिथुनी भवति । मिथुनान्मिथुनात्प्रजायते । सर्वमायुरेति । ज्योग्जीवति । महान्प्रजया पशुभिर्भवति । महान्कीर्त्या । न कां चन परिहरेत् । तद्व्रतम् ॥

IAST

sa ya evam etad vāmadevyaṃ mithune protaṃ veda | mithunī bhavati | mithunān mithunāt prajāyate | sarvam āyur eti | jyog jīvati | mahān prajayā paśubhir bhavati | mahān kīrtyā | na kāṃcana pariharet | tad vratam ||

2.14.1 Chāndogya_2.14.1

Devanāgarī

उद्यन्हिंकारः । उदितः प्रस्तावः । मध्यंदिन उद्गीथः । अपराह्णः प्रतिहारः । अस्तं यन्निधनम् । एतद्बृहदादित्ये प्रोतं ॥

IAST

udyan hiṅkāraḥ | uditaḥ prastāvaḥ | madhyaṃdina udgīthaḥ | aparāhṇaḥ pratihāraḥ | astaṃ yan nidhanam | etad bṛhad āditye protaṃ ||

2.14.2 Chāndogya_2.14.2

Devanāgarī

स य एवमेतद्बृहदादित्ये प्रोतं वेद । तेजस्व्यन्नादो भवति । सर्वमायुरेति । ज्योग्जीवति । महान्प्रजया पशुभिर्भवति । महान्कीर्त्या । तपन्तं न निन्देत् । तद्व्रतम् ॥

IAST

sa ya evam etad bṛhad āditye protaṃ veda | tejasvy annādo bhavati | sarvam āyur eti | jyog jīvati | mahān prajayā paśubhir bhavati | mahān kīrtyā | tapantaṃ na nindet | tad vratam ||

2.15.1 Chāndogya_2.15.1

Devanāgarī

अभ्राणि सम्प्लवन्ते स हिंकारः । मेघो जायते स प्रस्तावः । वर्षति स उद्गीथः । विद्योतते स्तनयति स प्रतिहारः । उद्गृह्णाति तन्निधनम् । एतद्वैरूपं पर्जन्ये प्रोतं ॥

IAST

abhrāṇi saṃplavante sa hiṅkāraḥ | megho jāyate sa prastāvaḥ | varṣati sa udgīthaḥ | vidyotate stanayati sa pratihāraḥ | udgṛhṇāti tan nidhanam | etad vairūpaṃ parjanye protaṃ ||

2.15.2 Chāndogya_2.15.2

Devanāgarī

स य एवमेतद्वैरूपं पर्जन्ये प्रोतं वेद । विरूपांश्च सुरूपांश्च पशूनवरुन्धे । सर्वमायुरेति । ज्योग्जीवति । महान्प्रजया पशुभिर्भवति । महान्कीर्त्या । वर्षन्तं न निन्देत् । तद्व्रतम् ॥

IAST

sa ya evam etad vairūpaṃ parjanye protaṃ veda | virūpāṃś ca surūpāṃś ca paśūn avarundhe | sarvam āyur eti | jyog jīvati | mahān prajayā paśubhir bhavati | mahān kīrtyā | varṣantaṃ na nindet | tad vratam ||

2.16.1 Chāndogya_2.16.1

Devanāgarī

वसन्तो हिंकारः । ग्रीष्मः प्रस्तावः । वर्षा उद्गीथः । शरद् प्रतिहारः । हेमन्तो निधनम् । एतद्वैराजमृतुषु प्रोतं ॥

IAST

vasanto hiṅkāraḥ | grīṣmaḥ prastāvaḥ | varṣā udgīthaḥ | śarad pratihāraḥ | hemanto nidhanam | etad vairājam ṛtuṣu protaṃ ||

2.16.2 Chāndogya_2.16.2

Devanāgarī

स य एवमेतद्वैराजमृतुषु प्रोतं वेद । विराजति प्रजया पशुभिर्ब्रह्मवर्चसेन । सर्वमायुरेति । ज्योग्जीवति । महान्प्रजया पशुभिर्भवति । महान्कीर्त्या । ऋतून् न निन्देत् । तद्व्रतम् ॥

IAST

sa ya evam etad vairājam ṛtuṣu protaṃ veda | virājati prajayā paśubhir brahmavarcasena | sarvam āyur eti | jyog jīvati | mahān prajayā paśubhir bhavati | mahān kīrtyā | ṛtūn na nindet | tad vratam ||

2.17.1 Chāndogya_2.17.1

Devanāgarī

पृथिवी हिंकारः । अन्तरिक्षं प्रस्तावः । द्यौरुद्गीथः । दिशः प्रतिहारः । समुद्रो निधनम् । एताः शक्वर्यो लोकेषु प्रोताः ॥

IAST

pṛthivī hiṅkāraḥ | antarikṣaṃ prastāvaḥ | dyaur udgīthaḥ | diśaḥ pratihāraḥ | samudro nidhanam | etāḥ śakvaryo lokeṣu protāḥ ||

2.17.2 Chāndogya_2.17.2

Devanāgarī

स य एवमेताः शक्वर्यो लोकेषु प्रोताः वेद । लोकी भवति सर्वमायुरेति । ज्योग्जीवति । महान्प्रजया पशुभिर्भवति । महान्कीर्त्या । लोकान्न निन्देत् । तद्व्रतम् ॥

IAST

sa ya evam etāḥ śakvaryo lokeṣu protā veda | lokī bhavati sarvam āyur eti | jyog jīvati | mahān prajayā paśubhir bhavati | mahān kīrtyā | lokān na nindet | tad vratam ||

2.18.1 Chāndogya_2.18.1

Devanāgarī

अजा हिंकारः । अवयः प्रस्तावः । गाव उद्गीथः । अश्वाः प्रतिहारः । पुरुषो निधनम् । एता रेवत्यः पशुषु प्रोताः ॥

IAST

ajā hiṅkāraḥ | avayaḥ prastāvaḥ | gāva udgīthaḥ | aśvāḥ pratihāraḥ | puruṣo nidhanam | etā revatyaḥ paśuṣu protāḥ ||

2.18.2 Chāndogya_2.18.2

Devanāgarī

स य एवमेताः रेवत्यः पशुषु प्रोताः वेद । पशुमान्भवति । सर्वमायुरेति । ज्योग्जीवति । महान्प्रजया पशुभिर्भवति । महान्कीर्त्या । पशून् न निन्देत् । तद्व्रतम् ॥

IAST

sa ya evam etā revatyaḥ paśuṣu protā veda | paśumān bhavati | sarvam āyur eti | jyog jīvati | mahān prajayā paśubhir bhavati | mahān kīrtyā | paśūn na nindet | tad vratam ||

2.19.1 Chāndogya_2.19.1

Devanāgarī

लोम हिंकारः । त्वक् प्रस्तावः । मांसमुद्गीथः । अस्थि प्रतिहारः । मज्जा निधनम् । एतद्यज्ञायज्ञीयमङ्गेषु प्रोतं ॥

IAST

loma hiṅkāraḥ | tvak prastāvaḥ | māṃsam udgīthaḥ | asthi pratihāraḥ | majjā nidhanam | etad yajñāyajñīyam aṅgeṣu protam ||

2.19.2 Chāndogya_2.19.2

Devanāgarī

स य एवमेतद्यज्ञायज्ञीयमङ्गेषु प्रोतं वेद । अङ्गी भवति । नाङ्गेन विहूर्‍छति । सर्वमायुरेति । ज्योग्जीवति । महान्प्रजया पशुभिर्भवति । महान्कीर्त्या । संवत्सरं मज्ज्ञो नाश्नीयात् । तद्व्रतम् । मज्ज्ञो नाश्नीयादिति वा ॥

IAST

sa ya evam etad yajñāyajñīyam aṅgeṣu protaṃ veda | aṅgī bhavati | nāṅgena vihūrchati | sarvam āyur eti | jyog jīvati | mahān prajayā paśubhir bhavati | mahān kīrtyā | saṃvatsaraṃ majjño nāśnīyāt | tad vratam | majjño nāśnīyād iti vā ||

2.20.1 Chāndogya_2.20.1

Devanāgarī

अग्निर्हिंकारः । वायुः प्रस्तावः । आदित्य उद्गीथः । नक्षत्राणि प्रतिहारः । चन्द्रमा निधनम् । एतद्राजनं देवतासु प्रोतं ॥

IAST

agnir hiṅkāraḥ | vāyuḥ prastāvaḥ | āditya udgīthaḥ | nakṣatrāṇi pratihāraḥ | candramā nidhanam | etad rājanaṃ devatāsu protam ||

2.20.2 Chāndogya_2.20.2

Devanāgarī

स य एवमेतद्राजनं देवतासु प्रोतं वेद । एतासामेव देवतानां सालोकतां सार्ष्टितां सायुज्यं गच्छति । सर्वमायुरेति । ज्योग्जीवति । महान्प्रजया पशुभिर्भवति । महान्कीर्त्या । ब्राह्मणान्न निन्देत् । तद्व्रतम् ॥

IAST

sa ya evam etad rājanaṃ devatāsu protaṃ veda | etāsām eva devatānāṃ sālokatāṃ sārṣṭitāṃ sāyujyaṃ gacchati | sarvam āyur eti | jyog jīvati | mahān prajayā paśubhir bhavati | mahān kīrtyā | brāhmaṇān na nindet | tad vratam ||

2.21.1 Chāndogya_2.21.1

Devanāgarī

त्रयी विद्या हिंकारः । त्रय इमे लोकाः स प्रस्तावः । अग्निर्वायुरादित्यः स उद्गीथः । नक्षत्राणि वयांसि मरीचयः स प्रतिहारः । सर्पा गन्धर्वाः पितरस्तन्निधनम् । एतत्साम सर्वस्मिन् प्रोतं ॥

IAST

trayī vidyā hiṅkāraḥ | traya ime lokāḥ sa prastāvaḥ | agnir vāyur ādityaḥ sa udgīthaḥ | nakṣatrāṇi vayāṃsi marīcayaḥ sa pratihāraḥ | sarpā gandharvāḥ pitaras tan nidhanam | etat sāma sarvasmin protaṃ ||

2.21.2 Chāndogya_2.21.2

Devanāgarī

स य एवमेतत्साम सर्वस्मिन् प्रोतं वेद सर्वं ह भवति ॥

IAST

sa ya evam etat sāma sarvasmin protaṃ veda sarvaṃ ha bhavati ||

2.21.3 Chāndogya_2.21.3

Devanāgarī

तदेष श्लोकः । यानि पञ्चधा त्रीणि त्रीणि । तेभ्यो न ज्यायः परमन्यदस्ति ॥

IAST

tad eṣa ślokaḥ | yāni pañcadhā trīṇi trīṇi | tebhyo na jyāyaḥ param anyad asti ||

2.21.4 Chāndogya_2.21.4

Devanāgarī

यस्तद्वेद स वेद सर्वम् । सर्वा दिशो बलिमस्मै हरन्ति । सर्वमस्मीत्युपासीत । तद्व्रतं तद्व्रतम् ॥

IAST

yas tad veda sa veda sarvam | sarvā diśo balim asmai haranti | sarvam asmīty upāsīta | tad vrataṃ tad vratam ||

2.22.1 Chāndogya_2.22.1

Devanāgarī

विनर्दि साम्नो वृणे पशव्यमित्यग्नेरुद्गीथोऽनिरुक्तः प्रजापतेर्निरुक्तः सोमस्य । मृदु श्लक्ष्णं वायोः । श्लक्ष्णं बलवदिन्द्रस्य । क्रौञ्चं बृहस्पतेः । अपध्वान्तं वरुणस्य । तान्सर्वानेवोपसेवेत । वारुणं त्वेव वर्जयेत् ॥

IAST

vinardi sāmno vṛṇe paśavyam ity agner udgītho 'niruktaḥ prajāpater niruktaḥ somasya | mṛdu ślakṣṇaṃ vāyoḥ | ślakṣṇaṃ balavad indrasya | krauñcaṃ bṛhaspateḥ | apadhvāntaṃ varuṇasya | tān sarvān evopaseveta | vāruṇaṃ tv eva varjayet ||

2.22.2 Chāndogya_2.22.2

Devanāgarī

अमृतत्वं देवेभ्य आगायानीत्यागायेत् । स्वधां पितृभ्य आशां मनुष्येभ्यस्तृणोदकं पशुभ्यः । स्वर्गं लोकं यजमानायान्नमात्मन आगायानीत्येतानि मनसा ध्यायन्नप्रमत्तः स्तुवीत ॥

IAST

amṛtatvaṃ devebhya āgāyānīty āgāyet | svadhāṃ pitṛbhya āśāṃ manuṣyebhyas tṛṇodakaṃ paśubhyaḥ | svargaṃ lokaṃ yajamānāyānnam ātmana āgāyānīty etāni manasā dhyāyann apramattaḥ stuvīta ||

2.22.3 Chāndogya_2.22.3

Devanāgarī

सर्वे स्वर इन्द्रस्यात्मानः । सर्व ऊष्माणः प्रजापतेरात्मानः । सर्वे स्पर्शा मृत्योरात्मानः । तं यदि स्वरेषूपालभेत । इन्द्रं शरणं प्रपन्नोऽभूवं स त्वा प्रति वक्ष्यतीत्येनं ब्रूयात् ॥

IAST

sarve svarā indrasyātmānaḥ | sarva ūṣmāṇaḥ prajāpater ātmānaḥ | sarve sparśā mṛtyor ātmānaḥ | taṃ yadi svareṣūpālabheta | indraṃ śaraṇaṃ prapanno 'bhūvaṃ sa tvā prati vakṣyatīty enaṃ brūyāt ||

2.22.4 Chāndogya_2.22.4

Devanāgarī

अथ यद्यममूष्मासूपालभेत । प्रजापतिं शरणं प्रपन्नोऽभूवं स त्वा प्रति प्रेक्ष्यतीत्येनं ब्रूयात् । अथ यद्येनं स्पर्शेषूपालभेत । मृत्युं शरणं प्रपन्नोऽभूवं स त्वा प्रति धक्ष्यतीत्येनं ब्रूयात् ॥

IAST

atha yad enam ūṣmāsu upālabheta | prajāpatiṃ śaraṇaṃ prapanno 'bhūvaṃ sa tvā prati prekṣyatīty enaṃ brūyāt | atha yad enaṃ sparśeṣūpālabheta | mṛtyuṃ śaraṇaṃ prapanno 'bhūvaṃ sa tvā prati dhakṣyatīty enaṃ brūyāt ||

2.22.5 Chāndogya_2.22.5

Devanāgarī

सर्वे स्वराः घोषवन्तो बलवन्तो वक्तव्याः । इन्द्रे बलं ददानीति । सर्व ऊष्माणोऽग्रस्ता अनिरस्ता विवृता वक्तव्याः । प्रजापतेरात्मानं परिददानीति । सर्वे स्पर्शा लेशेनानभिनिहिता वक्तव्याः । मृत्योरात्मानं परिहराणीति ॥

IAST

sarve svarā ghoṣavanto balavanto vaktavyāḥ | indre balaṃ dadānīti | sarva ūṣmāṇo 'grastā anirastā vivṛtā vaktavyāḥ | prajāpater ātmānaṃ paridadānīti | sarve sparśā leśenānabhinihitā vaktavyāḥ | mṛtyor ātmānaṃ pariharāṇīti ||

2.23.1 Chāndogya_2.23.1

Devanāgarī

त्रयो धर्मस्कन्धाः । यज्ञोऽध्ययनं दानमिति प्रथमः । तप एव द्वितीयः । ब्रह्मचार्याचार्यकुलवासी तृतीयोऽत्यन्तमात्मानमाचार्यकुलेऽवसादयन् । सर्व एते पुण्यलोका भवन्ति । ब्रह्मसंस्थोऽमृतत्वमेति ॥

IAST

trayo dharmaskandhāḥ | yajño 'dhyayanaṃ dānam iti prathamaḥ | tapa eva dvitīyaḥ | brahmacāryācāryakulavāsī tṛtīyo 'tyantam ātmānam ācāryakule 'vasādayan | sarva ete puṇyalokā bhavanti | brahmasaṃstho 'mṛtatvam eti ||

2.23.2 Chāndogya_2.23.2

Devanāgarī

प्रजापतिर्लोकानभ्यतपत् । तेभ्योऽभितप्तेभ्यस्त्रयी विद्या सम्प्रास्रवत् । तामभ्यतपत् । तस्या अभितप्ताया एतान्यक्षराणि सम्प्रस्रवन्त भूर् भुवः स्व इति ॥

IAST

prajāpatiḥ lokān abhyatapat | tebhyo 'bhitaptebhyas trayī vidyā saṃprāsravat | tām abhyatapat | tasyā abhitaptāyā etāny akṣarāṇi saṃprasravanta bhūr bhuvaḥ svar iti ||

2.23.3 Chāndogya_2.23.3

Devanāgarī

तान्यभ्यतपत् । तेभ्योऽभितप्तेभ्य ओंकारः सम्प्रास्रवत् । तद्यथा शङ्कुना सर्वाणि पर्णानि सन्तृण्णान्येवमोङ्कारेण सर्वा वाक्सन्तृण्णा । ओंकार एवेदं सर्वम् । ओंकार एवेदं सर्वम् ॥

IAST

tāny abhyatapat | tebhyo 'bhitaptebhya oṃkāraḥ saṃprāsravat | tad yathā śaṅkunā sarvāṇi parṇāni saṃtṛṇṇāny evam oṃkāreṇa sarvā vāk saṃtṛṇṇā | oṃkāra evedaṃ sarvam | oṃkāra evedaṃ sarvam ||

2.24.1 Chāndogya_2.24.1

Devanāgarī

ब्रह्मवादिनो वदन्ति । यद्वसूनां प्रातःसवनम् । रुद्राणां माध्यंदिनं सवनम् । आदित्यानां च विश्वेषां च देवानां तृतीयसवनम् ॥

IAST

brahmavādino vadanti | yad vasūnāṃ prātaḥsavanam | rudrāṇāṃ mādhyandinaṃ savanam | ādityānāṃ ca viśveṣāṃ ca devānāṃ tṛtīyasavanam ||

2.24.2 Chāndogya_2.24.2

Devanāgarī

क्व तर्हि यजमानस्य लोक इति । स यस्तं न विद्यात्कथं कुर्यात् । अथ विद्वान्कुर्यात् ॥

IAST

kva tarhi yajamānasya loka iti | sa yas taṃ na vidyāt kathaṃ kuryāt | atha vidvān kuryāt ||

2.24.3 Chāndogya_2.24.3

Devanāgarī

पुरा प्रातरनुवाकस्योपाकरणाज्जघनेन गार्हपत्यस्योदाङ्मुख उपविश्य स वासवं सामाभिगायति ॥

IAST

purā prātaranuvākasyopākaraṇāj jaghanena gārhapatyasyodāṅmukha upaviśya sa vāsavaṃ sāmābhigāyati ||

2.24.4 Chāndogya_2.24.4

Devanāgarī

लो३कद्वारमपावा३र्णू३३ । पश्येम त्वा वयꣳ रा३३३३३ हु३म् आ३३ ज्याः३ यो३ आ३२१११ इति ॥

IAST

lo3kad vāram apāvā3rṇū3 33 | paśyema tvā vayaṃ rā3 33333 hu3m ā3 33 jyā3 yo3 ā3 32111 iti ||

2.24.5 Chāndogya_2.24.5

Devanāgarī

अथ जुहोति । नमोऽग्नये पृथिवीक्षिते लोकक्षिते । लोकं मे यजमानाय विन्द । एष वै यजमानस्य लोकः । एतास्मि ॥

IAST

atha juhoti | namo 'gnaye pṛthivīkṣite lokakṣite | lokaṃ me yajamānāya vinda | eṣa vai yajamānasya lokaḥ | etāsmi ||

2.24.6 Chāndogya_2.24.6

Devanāgarī

अत्र यजमानः परस्तादायुषः स्वाहा । अपजहि परिघमित्युक्त्वोत्तिष्ठति । तस्मै वसवः प्रातःसवनं सम्प्रयच्छन्ति ॥

IAST

atra yajamānaḥ parastād āyuṣaḥ svāhā | apajahi parigham ity uktvottiṣṭhati | tasmai vasavaḥ prātaḥsavanaṃ saṃprayacchanti ||

2.24.7 Chāndogya_2.24.7

Devanāgarī

पुरा माध्यंदिनस्य सवनस्योपाकरणाज्जघनेनाग्नीध्रीयस्योदङ्मुख उपविश्य स रौद्रं सामाभिगायति ॥

IAST

purā mādhyandinasya savanasyopākaraṇāj jaghanenāgnīdhrīyasyodaṅmukha upaviśya sa raudraṃ sāmābhigāyati ||

2.24.8 Chāndogya_2.24.8

Devanāgarī

लो३कद्वारमपावा३र्णू३३ । पश्येम त्वा वयꣳ वैरा३३३३३ हु३म् आ३३ ज्याः३ यो३ आ३२१११ इति ॥

IAST

lo3kad vāram apāvā3rṇū3 33 | paśyema tvā vayaṃ vairā3 33333 hu3m ā3 33 jyā3 yo3 ā3 32111 iti ||

2.24.9 Chāndogya_2.24.9

Devanāgarī

अथ जुहोति । नमो वायवेऽन्तरिक्षक्षिते लोकक्षिते । लोकं मे यजमानाय विन्द । एष वै यजमानस्य लोकः । एतास्मि ॥

IAST

atha juhoti | namo vāyave 'ntarikṣakṣite lokakṣite | lokaṃ me yajamānāya vinda | eṣa vai yajamānasya lokaḥ | etāsmi ||

2.24.10 Chāndogya_2.24.10

Devanāgarī

अत्र यजमानः परस्तादायुषः स्वाहा । अपजहि परिघमित्युक्त्वोत्तिष्ठति । तस्मै रुद्रा माध्यंदिनं सवनं सम्प्रयच्छन्ति ॥

IAST

atra yajamānaḥ parastād āyuṣaḥ svāhā | apajahi parigham ity uktvottiṣṭhati | tasmai rudrā mādhyandinaṃ savanaṃ saṃprayacchanti ||

2.24.11 Chāndogya_2.24.11

Devanāgarī

पुरा तृतीयसवनस्योपाकरणाज्जघनेनाहवनीयस्योदङ्मुख उपविश्य स आदित्यं स वैश्वदेवं सामाभिगायति ॥

IAST

purā tṛtīyasavanasyopākaraṇāj jaghanenāhavanīyasyodaṅmukha upaviśya sa ādityaṃ sa vaiśvadevaṃ sāmābhigāyati ||

2.24.12 Chāndogya_2.24.12

Devanāgarī

लो३कद्वारमपावा३र्णू३३ । पश्येम त्वा वयꣳ स्वारा३३३३३ हु३म् आ३३ ज्याः३ यो३ आ३२१११ इति ॥

IAST

lo3kad vāram apāvā3rṇū3 33 | paśyema tvā vayaṃ svārā3 33333 hu3m ā3 33 jyā3 yo3 ā3 32111 iti ||

2.24.13 Chāndogya_2.24.13

Devanāgarī

आदित्यमथ वैश्वदेवं । लो३कद्वारमपावा३र्णू३३ । पश्येम त्वा वयꣳ साम्रा३३३३३ हु३म् आ३३ ज्याः३ यो३ आ३२१११ इति ॥

IAST

ādityam atha vaiśvadevam | lo3kad vāram apāvā3rṇū3 33 | paśyema tvā vayaṃ sāmrā3 33333 hu3m ā3 33 jyā3 yo3 ā3 32111 iti ||

2.24.14 Chāndogya_2.24.14

Devanāgarī

अथ जुहोति । नम आदित्येभ्यश्च विश्वेभ्यश्च देवेभ्यो दिविक्षिद्भ्यो लोकक्षिद्भ्यो । लोकं मे यजमानाय विन्दत ॥

IAST

atha juhoti | nama ādityebhyaś ca viśvebhyaś ca devebhyo divikṣidbhyo lokakṣidbhyo | lokaṃ me yajamānāya vindata ||

2.24.15 Chāndogya_2.24.15

Devanāgarī

एष वै यजमानस्य लोकः । एतास्म्यत्र यजमानः परस्तादायुषः स्वाहा । अपहत परिघमित्युक्त्वोत्तिष्ठति ॥

IAST

eṣa vai yajamānasya lokaḥ | etāsmy atra yajamānaḥ parastād āyuṣaḥ svāhā | apahata parigham ity uktvottiṣṭhati ||

2.24.16 Chāndogya_2.24.16

Devanāgarī

तस्मा आदित्याश्च विश्वे च देवास्तृतीयसवनं सम्प्रयच्छन्ति । एष ह वै यज्ञस्य मात्रां वेद । य एवं वेद । य एवं वेद ॥

IAST

tasmā ādityāś ca viśve ca devās tṛtīyasavanaṃ saṃprayacchanti | eṣa ha vai yajñasya mātrāṃ veda | ya evaṃ veda | ya evaṃ veda ||

3.1.1 Chāndogya_3.1.1

Devanāgarī

असौ वा आदित्यो देवमधु । तस्य द्यौरेव तिरश्चीनवंशोऽन्तरिक्षमपूपो मरीचयः पुत्राः ॥

IAST

asau vā ādityo devamadhu | tasya dyaur eva tiraścīnavaṃśo 'ntarikṣam apūpo marīcayaḥ putrāḥ ||

3.1.2 Chāndogya_3.1.2

Devanāgarī

तस्य ये प्राञ्चो रश्मयस्ता एवास्य प्राच्यो मधुनाड्यः । ऋच एव मधुकृत ऋग्वेद एव पुष्पं ता अमृता आपस्ता वा एता ऋचः ॥

IAST

tasya ye prāñco raśmayas tā evāsya prācyo madhunāḍyaḥ | ṛca eva madhukṛta ṛgveda eva puṣpaṃ tā amṛtā āpas tā vā etā ṛcaḥ ||

3.1.3 Chāndogya_3.1.3

Devanāgarī

एतमृग्वेदमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यं रसोऽजायत ॥

IAST

etam ṛgvedam abhyatapaṃs tasyābhitaptasya yaśas teja indriyaṃ vīryam annādyaṃ raso 'jāyata ||

3.1.4 Chāndogya_3.1.4

Devanāgarī

तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य रोहितं रूपम् ॥

IAST

tad vyakṣarat tad ādityam abhito 'śrayat tad vā etad yad etad ādityasya rohitaṃ rūpam ||

3.2.1 Chāndogya_3.2.1

Devanāgarī

अथ येऽस्य दक्षिणा रश्मयस्ता एवास्य दक्षिणा मधुनाड्यः । यजूंष्येव मधुकृतो यजुर्वेद एव पुष्पं ता अमृता आपः ॥

IAST

atha ye 'sya dakṣiṇā raśmayas tā evāsya dakṣiṇā madhunāḍyaḥ | yajūṃṣy eva madhukṛto yajurveda eva puṣpaṃ tā amṛtā āpaḥ ||

3.2.2 Chāndogya_3.2.2

Devanāgarī

तानि वा एतानि यजूंष्येतं यजुर्वेदमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यं रसोऽजायत ॥

IAST

tāni vā etāni yajūṃṣy etaṃ yajurvedam abhyatapaṃs tasyābhitaptasya yaśas teja indriyaṃ vīryam annādyaṃ raso 'jāyata ||

3.2.3 Chāndogya_3.2.3

Devanāgarī

तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य शुक्लं रूपम् ॥

IAST

tad vyakṣarat tad ādityam abhito 'śrayat tad vā etad yad etad ādityasya śuklaṃ rūpam ||

3.3.1 Chāndogya_3.3.1

Devanāgarī

अथ येऽस्य प्रत्यञ्चो रश्मयस्ता एवास्य प्रतीच्यो मधुनाड्यः । सामान्येव मधुकृतः सामवेद एव पुष्पं ता अमृता आपः ॥

IAST

atha ye 'sya pratyañco raśmayas tā evāsya pratīcyo madhunāḍyaḥ | sāmāny eva madhukṛtaḥ sāmaveda eva puṣpaṃ tā amṛtā āpaḥ ||

3.3.2 Chāndogya_3.3.2

Devanāgarī

तानि वा एतानि सामान्येतं सामवेदमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यं रसोऽजायत ॥

IAST

tāni vā etāni sāmāny etaṃ sāmavedam abhyatapaṃs tasyābhitaptasya yaśas teja indriyaṃ vīryam annādyaṃ raso 'jāyata ||

3.3.3 Chāndogya_3.3.3

Devanāgarī

तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य कृष्णं रूपम् ॥

IAST

tad vyakṣarat tad ādityam abhito 'śrayat tad vā etad yad etad ādityasya kṛṣṇaṃ rūpam ||

3.4.1 Chāndogya_3.4.1

Devanāgarī

अथ येऽस्योदञ्चो रश्मयस्ता एवास्योदीच्यो मधुनाड्योऽथर्वाङ्गिरस एव मधुकृत इतिहासपुराणं पुष्पं ता अमृता आपः ॥

IAST

atha ye 'syodañco raśmayas tā evāsyodīcyo madhunāḍyo 'tharvāṅgirasa eva madhukṛta itihāsapurāṇaṃ puṣpaṃ tā amṛtā āpaḥ ||

3.4.2 Chāndogya_3.4.2

Devanāgarī

ते वा एतेऽथर्वाङ्गिरस एतदितिहासपुराणमभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यं रसोऽजायत ॥

IAST

te vā ete 'tharvāṅgirasa etad itihāsapurāṇam abhyatapaṃs tasyābhitaptasya yaśas teja indriyaṃ vīryam annādyaṃ raso 'jāyata ||

3.4.3 Chāndogya_3.4.3

Devanāgarī

तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य परं कृष्णं रूपम् ॥

IAST

tad vyakṣarat tad ādityam abhito 'śrayat tad vā etad yad etad ādityasya paraṃ kṛṣṇaṃ rūpam ||

3.5.1 Chāndogya_3.5.1

Devanāgarī

अथ येऽस्योर्ध्वा रश्मयस्ता एवास्योर्ध्वा मधुनाड्यो गुह्या एव मधुकृतो ब्रह्मैव पुष्पं ता अमृता आपः ॥

IAST

atha ye 'syordhvā raśmayas tā evāsyordhvā madhunāḍyo guhyā eva madhukṛto brahmaiva puṣpaṃ tā amṛtā āpaḥ ||

3.5.2 Chāndogya_3.5.2

Devanāgarī

ते वा एते गुह्या एतद्ब्रह्माभ्यतपंस्तस्याभितप्तस्य यशस्तेज इन्द्रियं वीर्यमन्नाद्यं रसोऽजायत ॥

IAST

te vā ete guhyā etad brahmābhyatapaṃs tasyābhitaptasya yaśas teja indriyaṃ vīryam annādyaṃ raso 'jāyata ||

3.5.3 Chāndogya_3.5.3

Devanāgarī

तद्व्यक्षरत्तदादित्यमभितोऽश्रयत्तद्वा एतद्यदेतदादित्यस्य मध्ये क्षोभमाणं रूपम् ॥

IAST

tad vyakṣarat tad ādityam abhito 'śrayat tad vā etad yad etad ādityasya madhye kṣobhamāṇaṃ rūpam ||

3.5.4 Chāndogya_3.5.4

Devanāgarī

स य एतदेवममृतं वेद देवानाामेवैको भूत्वा तेनैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति ॥

IAST

sa ya etad evam amṛtaṃ veda devānām evaiko bhūtvā tenaiva mukhenaitad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyati sa etad eva rūpam abhisaṃviśaty etasmād rūpād udeti ||

3.5.5 Chāndogya_3.5.5

Devanāgarī

स यावदादित्यः पुरस्तादुदेता पश्चादस्तमेता तावद्देवानामेव तावदाधिपत्यं स्वाराज्यं पर्येता ॥

IAST

sa yāvād ādityaḥ purastād udetā paścād astametā tāvad devānām eva tāvad ādhipatyaṃ svārājyaṃ paryetā ||

3.6.1 Chāndogya_3.6.1

Devanāgarī

अथ यत्तदादित्यस्य प्रथमममृतं तद्वसव उपजीवन्ति अग्निना मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति ॥

IAST

atha yat tad ādityasya prathamam amṛtaṃ tad vasava upajīvanti agninā mukhena na vai devā aśnanti na pibanty etad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyanti ||

3.6.2 Chāndogya_3.6.2

Devanāgarī

त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति ॥

IAST

ta etad eva rūpam abhisaṃviśanty etasmād rūpād udyanti ||

3.6.3 Chāndogya_3.6.3

Devanāgarī

स य एतदेवममृतं वेद वसूनामेवैको भूत्वाग्निनैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति ॥

IAST

sa ya etad evam amṛtaṃ veda vasūnām evaiko bhūtvāgninaiva mukhenaitad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyati sa etad eva rūpam abhisaṃviśaty etasmād rūpād udeti ||

3.6.4 Chāndogya_3.6.4

Devanāgarī

स यावदादित्यः पुरस्तादुदेता पश्चादस्तमेता वसूनामेव तावदाधिपत्यं स्वाराज्यं पर्येता ॥

IAST

sa yāvād ādityaḥ purastād udetā paścād astametā vasūnām eva tāvad ādhipatyaṃ svārājyaṃ paryetā ||

3.7.1 Chāndogya_3.7.1

Devanāgarī

अथ यद्द्वितीयममृतं तद्रुद्रा उपजीवन्तीन्द्रेण मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति ॥

IAST

atha yad dvitīyam amṛtaṃ tad rudrā upajīvanti indreṇa mukhena na vai devā aśnanti na pibanty etad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyanti ||

3.7.2 Chāndogya_3.7.2

Devanāgarī

त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति ॥

IAST

ta etad eva rūpam abhisaṃviśanty etasmād rūpād udyanti ||

3.7.3 Chāndogya_3.7.3

Devanāgarī

स य एतदेवममृतं वेद रुद्राणामेवैको भूत्वेन्द्रेणैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति ॥

IAST

sa ya etad evam amṛtaṃ veda rudrāṇām evaiko bhūtvendreṇaiva mukhenaitad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyati sa etad eva rūpam abhisaṃviśaty etasmād rūpād udeti ||

3.7.4 Chāndogya_3.7.4

Devanāgarī

स यावदादित्यः पुरस्तादुदेता पश्चादस्तमेता द्विस्तावद्दक्षिणत उदेतोत्तरतोऽस्तमेता रुद्राणामेव तावदाधिपत्यं स्वाराज्यं पर्येता ॥

IAST

sa yāvād ādityaḥ purastād udetā paścād astametā dvis tāvad dakṣiṇata udetottarato 'stametā rudrāṇām eva tāvad ādhipatyaṃ svārājyaṃ paryetā ||

3.8.1 Chāndogya_3.8.1

Devanāgarī

अथ यत्तृतीयममृतं तदादित्या उपजीवन्ति वरुणेन मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति ॥

IAST

atha yat tṛtīyam amṛtaṃ tad ādityā upajīvanti varuṇena mukhena na vai devā aśnanti na pibanty etad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyanti ||

3.8.2 Chāndogya_3.8.2

Devanāgarī

त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति ॥

IAST

ta etad eva rūpam abhisaṃviśanty etasmād rūpād udyanti ||

3.8.3 Chāndogya_3.8.3

Devanāgarī

स य एतदेवममृतं वेदादित्यानामेवैको भूत्वा वरुणेनैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति ॥

IAST

sa ya etad evam amṛtaṃ vedādityānām evaiko bhūtvā varuṇenaiva mukhenaitad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyati sa etad eva rūpam abhisaṃviśaty etasmād rūpād udeti ||

3.8.4 Chāndogya_3.8.4

Devanāgarī

स यावदादित्यः दक्षिणत उदेतोत्तरतोऽस्तमेता द्विस्तावत्पश्चादुदेता पुरस्तादस्तमेता आदित्यानामेव तावदाधिपत्यं स्वाराज्यं पर्येता ॥

IAST

sa yāvād ādityaḥ dakṣiṇata udetottarato 'stametā dvis tāvat paścād udetā purastād astametā ādityānām eva tāvad ādhipatyaṃ svārājyaṃ paryetā ||

3.9.1 Chāndogya_3.9.1

Devanāgarī

अथ यच्चतुर्थममृतं तन्मरुत उपजीवन्ति सोमेन मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति ॥

IAST

atha yat caturtham amṛtaṃ tan maruta upajīvanti somena mukhena na vai devā aśnanti na pibanty etad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyanti ||

3.9.2 Chāndogya_3.9.2

Devanāgarī

त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति ॥

IAST

ta etad eva rūpam abhisaṃviśanty etasmād rūpād udyanti ||

3.9.3 Chāndogya_3.9.3

Devanāgarī

स य एतदेवममृतं वेद मरुतामेवैको भूत्वा सोमेनैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति ॥

IAST

sa ya etad evam amṛtaṃ veda marutām evaiko bhūtvā somenaiva mukhenaitad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyati sa etad eva rūpam abhisaṃviśaty etasmād rūpād udeti ||

3.9.4 Chāndogya_3.9.4

Devanāgarī

स यावदादित्यो दक्षिणत उदेतोत्तरतोऽस्तमेता तावद्विस्तावत्पश्चादुदेता पुरस्तादस्तमेता मरुतामेव तावदाधिपत्यं स्वाराज्यं पर्येता ॥

IAST

sa yāvād ādityo dakṣiṇata udetottarato 'stametā tāvad vistāvat paścād udetā purastād astametā marutām eva tāvad ādhipatyaṃ svārājyaṃ paryetā ||

3.10.1 Chāndogya_3.10.1

Devanāgarī

अथ यत्पञ्चमममृतं तत्साध्या उपजीवन्ति ब्रह्मणा मुखेन न वै देवा अश्नन्ति न पिबन्त्येतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यन्ति ॥

IAST

atha yat pañcamam amṛtaṃ tat sādhyā upajīvanti brahmaṇā mukhena na vai devā aśnanti na pibanty etad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyanti ||

3.10.2 Chāndogya_3.10.2

Devanāgarī

त एतदेव रूपमभिसंविशन्त्येतस्माद्रूपादुद्यन्ति ॥

IAST

ta etad eva rūpam abhisaṃviśanty etasmād rūpād udyanti ||

3.10.3 Chāndogya_3.10.3

Devanāgarī

स य एतदेवममृतं वेद साध्यानामेवैको भूत्वा ब्रह्मणैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशत्येतस्माद्रूपादुदेति ॥

IAST

sa ya etad evam amṛtaṃ veda sādhyānām evaiko bhūtvā brahmaṇaiva mukhenaitad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyati sa etad eva rūpam abhisaṃviśaty etasmād rūpād udeti ||

3.10.4 Chāndogya_3.10.4

Devanāgarī

स यावदादित्यो दक्षिणत उदेतोत्तरतोऽस्तमेता तावद्विस्तावत्पश्चादुदेता पुरस्तादस्तमेता साध्यानामेव तावदाधिपत्यं स्वाराज्यं पर्येता ॥

IAST

sa yāvād ādityo dakṣiṇata udetottarato 'stametā tāvad vistāvat paścād udetā purastād astametā sādhyānām eva tāvad ādhipatyaṃ svārājyaṃ paryetā ||

3.11.1 Chāndogya_3.11.1

Devanāgarī

इदं वा इदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयं तदेकं सत्यम् । तदेतद्ब्रह्म । तस्य ह वा एतस्य ब्रह्मणो य एष आदित्ये पुरुषः स एष योऽयमन्तर्हृदय आकाशः ॥

IAST

idaṃ vā idam agra āsīd ekam evādvitīyaṃ tad ekaṃ satyam | tad etad brahma | tasya ha vā etasya brahmaṇo ya eṣa āditye puruṣaḥ sa eṣa yo 'yam antarhṛdaya ākāśaḥ ||

3.11.2 Chāndogya_3.11.2

Devanāgarī

स य एषोऽन्तर्हृदय आकाशस्तस्यैषा प्रजापतिर्य एषोऽन्तरादित्ये पुरुषः । स एष आत्मा । स एष ब्रह्म । स एष सर्वस्य वशीत्युपासीत ॥

IAST

sa ya eṣo 'ntarhṛdaya ākāśas tasyaiṣā prajāpatiḥ ya eṣo 'ntar āditye puruṣaḥ | sa eṣa ātmā | sa eṣa brahma | sa eṣa sarvasya vaśīty upāsīta ||

3.11.3 Chāndogya_3.11.3

Devanāgarī

स य एतमेवं विद्वानादित्ये पुरुषमन्तर्हृदय आकाशं ब्रह्मेत्युपास्ते सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या महद्भिर्विद्याभिर्भवति ॥

IAST

sa ya etam evaṃ vidvān āditye puruṣam antarhṛdaya ākāśaṃ brahmety upāste sarvam āyur eti jyog jīvati mahān prajayā paśubhir bhavati mahān kīrtyā mahadbhir vidyābhir bhavati ||

3.11.4 Chāndogya_3.11.4

Devanāgarī

सर्वं ह वा अस्येदं सर्वमात्मा भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥

IAST

sarvaṃ ha vā asyedaṃ sarvam ātmā bhavati ya evaṃ veda ya evaṃ veda ||

3.12.1 Chāndogya_3.12.1

Devanāgarī

गायत्री वा इदं सर्वं भूतं यदिदं किं च । वाग्वै गायत्री । वाग्वा इदं सर्वं भूतं गायति च त्रायते च ॥

IAST

gāyatrī vā idaṃ sarvaṃ bhūtaṃ yad idaṃ kiṃ ca | vāg vai gāyatrī | vāg vā idaṃ sarvaṃ bhūtaṃ gāyati ca trāyate ca ||

3.12.2 Chāndogya_3.12.2

Devanāgarī

सा चतुष्पदा षड्विधा गायत्री । तदेतदृचा अभ्यनूक्तम् । यद्वै तद्ब्रह्मेत्युपासीत ॥

IAST

sā catuṣpadā ṣaḍvidhā gāyatrī | tad etad ṛcā 'bhyanūktam | yad vai tad brahmety upāsīta ||

3.12.3 Chāndogya_3.12.3

Devanāgarī

अथ यदिदमस्मिन्ब्रह्मपुरे दहरं पुण्डरीकं वेश्म दहरोऽस्मिन्नन्तराकाशस्तस्मिन्यदन्तस्तदन्वेष्टव्यं तद्वाव विजिज्ञासितव्यम् ॥

IAST

atha yad idam asmin brahmapure daharaṃ puṇḍarīkaṃ veśma daharo 'sminn antarākāśas tasmin yad antas tad anveṣṭavyaṃ tad vāva vijijñāsitavyam ||

3.12.4 Chāndogya_3.12.4

Devanāgarī

तं चेद्ब्रह्मपुरं वर्त्मन्येव विद्यात्तस्यैतस्य ब्रह्मणो नाम सत्यमिति । सत्यस्य सत्यं । प्राणो ह्येष यदिदं किं च ॥

IAST

taṃ ced brahmapuraṃ vartmany eva vidyāt tasyaitasya brahmaṇo nāma satyam iti | satyasya satyam | prāṇo hy eṣa yad idaṃ kiṃ ca ||

3.12.5 Chāndogya_3.12.5

Devanāgarī

स य एतद्ब्रह्मपुरं वेद यश्चास्मिन्कामाः स सत्यकामः । सत्यसंकल्पः । तस्य यथा ह्येव ह वै केशा लोमानि यथा काप्यसृण्मूर्ध्नि तथैतदक्षरं शरीरं यस्मिन्कामाः ॥

IAST

sa ya etad brahmapuraṃ veda yaś cāsmin kāmāḥ sa satyakāmaḥ | satyasaṃkalpaḥ | tasya yathā hy eva ha vai keśā lomāni yathā kāpy asṛṇ mūrdhni tathaitad akṣaraṃ śarīraṃ yasmin kāmāḥ ||

3.12.6 Chāndogya_3.12.6

Devanāgarī

तस्यैतस्य हृदयस्य शतं चैकाच हृदयस्य नाड्यस्तासां मूर्धानमभिनिःसृता एका । तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति । विष्वङ्ङन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥

IAST

tasyaitasya hṛdayasya śataṃ caikā ca hṛdayasya nāḍyas tāsāṃ mūrdhānam abhiniḥsṛtā ekā | tayordhvam āyann amṛtatvam eti | viṣvaṅṅ anyā utkramaṇe bhavanti ||

3.12.7 Chāndogya_3.12.7

Devanāgarī

स य एतं ब्रह्मपुरं दहरं वेश्म य एवं वेद स सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवति ॥

IAST

sa ya etaṃ brahmapuraṃ daharaṃ veśma ya evaṃ veda sa sarveṣu lokeṣu kāmacāro bhavati ||

3.13.1 Chāndogya_3.13.1

Devanāgarī

तस्य ह वा एतस्य हृदयस्य पञ्च देवसुषयः । स योऽस्य प्राङ्सुषिः स प्राणस्तच्चक्षुः स आदित्यस्तदेतत्तेजोऽन्नाद्यमित्युपासीत । तेजस्व्यन्नादो भवति य एवं वेद ॥

IAST

tasya ha vā etasya hṛdayasya pañca devasuṣayaḥ | sa yo 'sya prāṅsuṣiḥ sa prāṇas tac cakṣuḥ sa ādityas tad etat tejo 'nnādyam ity upāsīta | tejasvy annādo bhavati ya evaṃ veda ||

3.13.2 Chāndogya_3.13.2

Devanāgarī

अथ योऽस्य दक्षिणः सुषिः स व्यानस्तच्छ्रोत्रं स चन्द्रमास्तदेतच्छ्रीश्च यशश्चेत्युपासीत । श्रीमान्यशस्वी भवति य एवं वेद ॥

IAST

atha yo 'sya dakṣiṇaḥ suṣiḥ sa vyānas tac chrotraṃ sa candramās tad etac chrīś ca yaśaś cety upāsīta | śrīmān yaśasvī bhavati ya evaṃ veda ||

3.13.3 Chāndogya_3.13.3

Devanāgarī

अथ योऽस्य प्रत्यक्सुषिः सऽपानस्तद्वाग्सोऽग्निस्तदेतद्ब्रह्मवर्चसमित्युपासीत । ब्रह्मवर्चस्यन्नादो भवति य एवं वेद ॥

IAST

atha yo 'sya pratyak suṣiḥ sa 'pānas tad vāg so 'gnis tad etad brahmavarcasam ity upāsīta | brahmavarcasī annādo bhavati ya evaṃ veda ||

3.13.4 Chāndogya_3.13.4

Devanāgarī

अथ योऽस्योत्तरः सुषिः स समानस्तच्चक्षुस्तद्वायुस्तदेतद्व्रतमित्युपासीत । व्रतवान्भवति य एवं वेद ॥

IAST

atha yo 'syottaraḥ suṣiḥ sa samānas tac cakṣus tad vāyus tad etad vratam ity upāsīta | vratavān bhavati ya evaṃ veda ||

3.13.5 Chāndogya_3.13.5

Devanāgarī

अथ योऽस्योर्ध्वः सुषिः स उदानस्तन्मनस्तदादित्यस्तदेतद्ब्रह्मेत्युपासीत । ब्रह्मवर्चस्यन्नादो भवति य एवं वेद ॥

IAST

atha yo 'syordhvaḥ suṣiḥ sa udānas tan manas tad ādityas tad etad brahmety upāsīta | brahmavarcasī annādo bhavati ya evaṃ veda ||

3.13.6 Chāndogya_3.13.6

Devanāgarī

अथ यदेतदादित्यस्य मध्ये क्षोभमाणं रूपं तदेतत्सत्यमित्युपासीत । सत्यवाक् भवति य एवं वेद ॥

IAST

atha yad etad ādityasya madhye kṣobhamāṇaṃ rūpaṃ tad etat satyam ity upāsīta | satyavāk bhavati ya evaṃ veda ||

3.13.7 Chāndogya_3.13.7

Devanāgarī

अथ यदेतदादित्यस्य मध्ये क्षोभमाणं रूपं तदेतदमृतमित्युपासीत । अमृतत्वं ह्याप्नोति य एवं वेद ॥

IAST

atha yad etad ādityasya madhye kṣobhamāṇaṃ rūpaṃ tad etad amṛtam ity upāsīta | amṛtatvaṃ hy āpnoti ya evaṃ veda ||

3.13.8 Chāndogya_3.13.8

Devanāgarī

तस्यैषा दृष्टिर्यत्रैतदस्मिञ्शरीरे संस्पर्शेनोष्णिमानं विजानाति । तस्यैषा श्रुतिर्यत्रैतत्कर्णावपिगृह्य निनदमिव नदथुरिवाग्नेरिव ज्वलत उपशृणोति । तदेतद्दृष्टं च श्रुतं चेत्युपासीत । चक्षुष्यः श्रुतो भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥

IAST

tasyaiṣā dṛṣṭir yatraitad asmiñ śarīre saṃsparśenoṣṇimānaṃ vijānāti | tasyaiṣā śrutir yatraitat karṇāv apigṛhya ninadam iva nadathur ivāgner iva jvalata upaśṛṇoti | tad etad dṛṣṭaṃ ca śrutaṃ cety upāsīta | cakṣuṣyaḥ śruto bhavati ya evaṃ veda ya evaṃ veda ||

3.14.1 Chāndogya_3.14.1

Devanāgarī

सर्वं खल्विदं ब्रह्म तज्जलानिति शान्त उपासीत । अथ खलु क्रतुमयः पुरुषो यथाक्रतुरस्मिँल्लोके पुरुषो भवति तथेतः प्रेत्य भवति । स क्रतुं कुर्वीत ॥

IAST

sarvaṃ khalv idaṃ brahma taj jalān iti śānta upāsīta | atha khalu kratumayaḥ puruṣo yathākratur asmiṃl loke puruṣo bhavati tathetaḥ pretya bhavati | sa kratuṃ kurvīta ||

3.14.2 Chāndogya_3.14.2

Devanāgarī

मनोमयः प्राणशरीरो भारूपः सत्यसंकल्प आकाशात्मा सर्वकर्मा सर्वकामः सर्वगन्धः सर्वरसः ॥

IAST

manomayaḥ prāṇaśarīro bhārūpaḥ satyasaṃkalpa ākāśātmā sarvakarmā sarvakāmaḥ sarvagandhaḥ sarvarasaḥ ||

3.14.3 Chāndogya_3.14.3

Devanāgarī

सर्वमिदमभ्यात्तोऽवाक्यनादरः । एष म आत्मान्तर्हृदयेऽणीयान्व्रीहेर्वा यवाद्वा सरषपाद्वा श्यामाकाद्वा श्यामाकतण्डुलाद्वा ॥

IAST

sarvam idam abhyātto 'vāky anādaraḥ | eṣa ma ātmāntarhṛdaye 'ṇīyān vrīher vā yavād vā sarṣapād vā śyāmākād vā śyāmākataṇḍulād vā ||

3.14.4 Chāndogya_3.14.4

Devanāgarī

एष म आत्मान्तर्हृदय एतद्ब्रह्मैतमितः प्रेत्याभिसंभवितास्मीति यस्य स्यादद्धा न विचिकित्सास्तीति ह स्माह शाण्डिल्यः शाण्डिल्यः ॥

IAST

eṣa ma ātmāntarhṛdaya etad brahmaitam itaḥ pretyābhisaṃbhavitāsmīti yasya syād addhā na vicikitsāstīti ha smāha śāṇḍilyaḥ śāṇḍilyaḥ ||

3.15.1 Chāndogya_3.15.1

Devanāgarī

अन्तरिक्षोदरः कोशो भूमिबुध्नो न जीर्यति । दिशो ह्यस्य स्रक्तयो द्यौरस्योत्तरं बिलं । स एष कोशो वसुधानस्तस्मिन्विश्वमिदं श्रितम् ॥

IAST

antarikṣodaraḥ kośo bhūmibudhno na jīryati | diśo hy asya sraktayo dyaur asyottaraṃ bilam | sa eṣa kośo vasudhānas tasmin viśvam idaṃ śritam ||

3.15.2 Chāndogya_3.15.2

Devanāgarī

तस्य प्राची दिक् प्राणोऽस्य दक्षिणा दिक् व्यानः प्रतीची दिगपान उदीची दिक्समान ऊर्ध्वा दिगुदानः । एताः सर्वाः प्राणाः ॥

IAST

tasya prācī dik prāṇo 'sya dakṣiṇā dik vyānaḥ pratīcī dig apāna udīcī dik samāna ūrdhvā dig udānaḥ | etāḥ sarvāḥ prāṇāḥ ||

3.15.3 Chāndogya_3.15.3

Devanāgarī

अथ यदस्य प्राच्यां दिशि शिरस्तदस्योदङ् मुखम् । अथ यद्दक्षिणायां दिशि दक्षिणः पक्षः । अथ यत्प्रतीच्यां दिशि पृष्ठम् । अथ यदुदीच्यां दिशि वामः पक्षः । अथ यदूर्ध्वायां दिशि पुच्छं प्रतिष्ठा ॥

IAST

atha yad asya prācyāṃ diśi śiras tad asyodaṅ mukham | atha yad dakṣiṇāyāṃ diśi dakṣiṇaḥ pakṣaḥ | atha yat pratīcyāṃ diśi pṛṣṭham | atha yad udīcyāṃ diśi vāmaḥ pakṣaḥ | atha yad ūrdhvāyāṃ diśi pucchaṃ pratiṣṭhā ||

3.15.4 Chāndogya_3.15.4

Devanāgarī

अथ य एषोऽन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो दृश्यते हिरण्यश्मश्रुर्हिरण्यकेश आ प्रणखात्सर्व एव सुवर्णः ॥

IAST

atha ya eṣo 'ntar āditye hiraṇmayaḥ puruṣo dṛśyate hiraṇyaśmaśrur hiraṇyakeśa ā praṇakhāt sarva eva suvarṇaḥ ||

3.15.5 Chāndogya_3.15.5

Devanāgarī

तस्य यथा कप्यासं पुण्डरीकमेवंमक्षिणी तस्योदिते नाम स एष सर्वेभ्यः पाप्मभ्योऽन्तरः स एष आत्मा तदेतदमृतमभयमेतद्ब्रह्म ॥

IAST

tasya yathā kapyāsaṃ puṇḍarīkam evam akṣiṇī tasyodite nāma sa eṣa sarvebhyaḥ pāpmabhyo 'ntaraḥ sa eṣa ātmā tad etad amṛtam abhayam etad brahma ||

3.15.6 Chāndogya_3.15.6

Devanāgarī

अथ य एषोऽन्तरक्षिणि पुरुषो दृश्यते स एष आत्मा तदेतदमृतमभयमेतद्ब्रह्म । तद्यदेतद्ब्रह्मेत्युपासीत ॥

IAST

atha ya eṣo 'ntar akṣiṇi puruṣo dṛśyate sa eṣa ātmā tad etad amṛtam abhayam etad brahma | tad yad etad brahmety upāsīta ||

3.15.7 Chāndogya_3.15.7

Devanāgarī

अथ यदवोचं स्वः प्रपद्य इत्यृग्वेदं प्रपद्ये यजुर्वेदं प्रपद्ये सामवेदं प्रपद्य इत्येव तदवोचं तदवोचम् ॥

IAST

atha yad avocaṃ svaḥ prapadya ity ṛgvedaṃ prapadye yajurvedaṃ prapadye sāmavedaṃ prapadya ity eva tad avocaṃ tad avocam ||

3.16.1 Chāndogya_3.16.1

Devanāgarī

पुरुषो वाव यज्ञस्तस्य यानि चतुर्विंशति वर्षाणि तत्प्रातःसवनं चतुर्विंशत्यक्षरा गायत्री गायत्रं प्रातःसवनं तदस्य वसवोऽन्वायत्ताः प्राणा वाव वसव एते हीदं सर्वं वासयन्ति ॥

IAST

puruṣo vāva yajñas tasya yāni caturviṃśati varṣāṇi tat prātaḥsavanaṃ caturviṃśatyakṣarā gāyatrī gāyatraṃ prātaḥsavanaṃ tad asya vasavo 'nvāyattāḥ prāṇā vāva vasava ete hīdaṃ sarvaṃ vāsayanti ||

3.16.2 Chāndogya_3.16.2

Devanāgarī

अथ यानि चतुश्चत्वारिंशद्वर्षाणि तन्माध्यंदिनं सवनं चतुश्चत्वारिंशदक्षरा त्रिष्टुप् त्रैष्टुभं माध्यंदिनं सवनं तदस्य रुद्रा अन्वायत्ताः प्राणा वाव रुद्रा एते हीदं सर्वं रोदयन्ति ॥

IAST

atha yāni catuścatvāriṃśad varṣāṇi tan mādhyandinaṃ savanaṃ catuścatvāriṃśad akṣarā triṣṭup traiṣṭubhaṃ mādhyandinaṃ savanaṃ tad asya rudrā anvāyattāḥ prāṇā vāva rudrā ete hīdaṃ sarvaṃ rodayanti ||

3.16.3 Chāndogya_3.16.3

Devanāgarī

अथ यानि षट्त्रिंशद्वर्षाणि तत्तृतीयसवनं षट्त्रिंशदक्षरा जगती जागतं तृतीयसवनं तदस्यादित्या अन्वायत्ताः प्राणा वावादित्या एते हीदं सर्वमाददते ॥

IAST

atha yāni ṣaṭtriṃśad varṣāṇi tat tṛtīyasavanaṃ ṣaṭtriṃśad akṣarā jagatī jāgataṃ tṛtīyasavanaṃ tad asyādityā anvāyattāḥ prāṇā vāva ādityā ete hīdaṃ sarvam ādadate ||

3.16.4 Chāndogya_3.16.4

Devanāgarī

स य एतमेवं विद्वान्पुरुषं यज्ञमुपास्ते स षोडशं वर्षं जीवति स यद्यस्य स्यात्प्रजायै पशुभ्योऽग्नये मह्यं न व्रणितमित्युक्त्वा प्रागुदेत्युपसमीयादित्युदिते सूर्ये ॥

IAST

sa ya etam evaṃ vidvān puruṣaṃ yajñam upāste sa ṣoḍaśaṃ varṣaṃ jīvati sa yad yasya syāt prajāyai paśubhyo 'gnaye mahyaṃ na vraṇitam ity uktvā prāg udety upasamīyād ity udite sūrye ||

3.16.5 Chāndogya_3.16.5

Devanāgarī

अथ यद्यस्य स्यात्स यद्यस्य स्यात्प्रजायै पशुभ्योऽग्नये मह्यं न व्रणितमित्युक्त्वा प्रागुदेत्योपसमीयादित्युदिते सूर्ये ॥

IAST

atha yad yasya syāt sa yad yasya syāt prajāyai paśubhyo 'gnaye mahyaṃ na vraṇitam ity uktvā prāg udetyopasamīyād ity udite sūrye ||

3.16.6 Chāndogya_3.16.6

Devanāgarī

स एतमेव पुरुषं यज्ञमुपास्ते स षोडशं वर्षं जीवति स यद्यस्य स्यात्प्रजायै पशुभ्योऽग्नये मह्यं न व्रणितमित्युक्त्वा प्रागुदेत्योपसमीयादित्युदिते सूर्ये ॥

IAST

sa etam eva puruṣaṃ yajñam upāste sa ṣoḍaśaṃ varṣaṃ jīvati sa yad yasya syāt prajāyai paśubhyo 'gnaye mahyaṃ na vraṇitam ity uktvā prāg udetyopasamīyād ity udite sūrye ||

3.16.7 Chāndogya_3.16.7

Devanāgarī

अथ यदशिशिषति यत्पिपासति यन्न रमते ता अस्य दीक्षाः ॥

IAST

atha yad aśiśiṣati yat pipāsati yan na ramate tā asya dīkṣāḥ ||

3.16.8 Chāndogya_3.16.8

Devanāgarī

अथ यदश्नाति यत्पिबति यद्रमते तदुपसदैरेति ॥

IAST

atha yad aśnāti yat pibati yad ramate tad upasadair eti ||

3.16.9 Chāndogya_3.16.9

Devanāgarī

अथ यद्धसति यज्जक्षति यन्मैथुनं चरति स्तुतशस्त्रैरेव तदेति ॥

IAST

atha yad dhasati yaj jakṣati yan maithunaṃ carati stutaśastrair eva tad eti ||

3.16.10 Chāndogya_3.16.10

Devanāgarī

अथ यत्तपो दानमार्जवमहिंसा सत्यवचनमिति ता अस्य दक्षिणाः ॥

IAST

atha yat tapo dānam ārjavam ahiṃsā satyavacanaṃ iti tā asya dakṣiṇāḥ ||

3.16.11 Chāndogya_3.16.11

Devanāgarī

अथ यदस्य गृहं तदस्य गृहं यदस्य पत्नी तदस्य पत्नी यदस्य पुत्रा यदस्य पुत्राः तदस्य यज्ञः ॥

IAST

atha yad asya gṛhaṃ tad asya gṛhaṃ yad asya patnī tad asya patnī yad asya putrā yad asya putrās tad asya yajñaḥ ||

3.16.12 Chāndogya_3.16.12

Devanāgarī

अथ यत्पुनर्मरणं तदस्यावभृथः । एतद्वै जरामर्यं सत्रमित्याचक्षते । स य एतमेवं विद्वान्पुरुषं यज्ञमुपास्ते स मृत्योर्जयति ॥

IAST

atha yat punarmaraṇaṃ tad asyāvabhṛthaḥ | etad vai jarāmaryaṃ satram ity ācakṣate | sa ya etam evaṃ vidvān puruṣaṃ yajñam upāste sa mṛtyor jayati ||

3.17.1 Chāndogya_3.17.1

Devanāgarī

स यदशिशिषति यत्पिपासति यन्न रमते ता अस्य दीक्षाः ॥

IAST

sa yad aśiśiṣati yat pipāsati yan na ramate tā asya dīkṣāḥ ||

3.17.2 Chāndogya_3.17.2

Devanāgarī

अथ यदश्नाति यत्पिबति यद्रमते तदुपसदैरेति ॥

IAST

atha yad aśnāti yat pibati yad ramate tad upasadair eti ||

3.17.3 Chāndogya_3.17.3

Devanāgarī

अथ यद्धसति यज्जक्षति यन्मैथुनं चरति स्तुतशस्त्रैरेव तदेति ॥

IAST

atha yad dhasati yaj jakṣati yan maithunaṃ carati stutaśastrair eva tad eti ||

3.17.4 Chāndogya_3.17.4

Devanāgarī

अथ यत्तपो दानमार्जवमहिंसा सत्यवचनमिति ता अस्य दक्षिणाः ॥

IAST

atha yat tapo dānam ārjavam ahiṃsā satyavacanaṃ iti tā asya dakṣiṇāḥ ||

3.17.5 Chāndogya_3.17.5

Devanāgarī

अथ यदस्य गृहं तदस्य गृहं यदस्य पत्नी तदस्य पत्नी यदस्य पुत्रा यदस्य पुत्रास्तदस्य यज्ञः ॥

IAST

atha yad asya gṛhaṃ tad asya gṛhaṃ yad asya patnī tad asya patnī yad asya putrā yad asya putrās tad asya yajñaḥ ||

3.17.6 Chāndogya_3.17.6

Devanāgarī

अथ यत्पुनर्मरणं तदस्यावभृथः । एतद्वै जरामर्यं सत्रमित्याचक्षते । स य एतमेवं विद्वान्पुरुषं यज्ञमुपास्ते स मृत्योर्जयति ॥

IAST

atha yat punarmaraṇaṃ tad asyāvabhṛthaḥ | etad vai jarāmaryaṃ satram ity ācakṣate | sa ya etam evaṃ vidvān puruṣaṃ yajñam upāste sa mṛtyor jayati ||

3.18.1 Chāndogya_3.18.1

Devanāgarī

मनो ब्रह्मेत्युपासीतेत्यध्यात्ममथाधिदैवतमाकाशो ब्रह्मेत्युभयमादिष्टं भवत्यध्यात्मं चाधिदैवतं च ॥

IAST

mano brahmety upāsītety adhyātmam athādhidaivatam ākāśo brahmety ubhayam ādiṣṭaṃ bhavaty adhyātmaṃ cādhidaivataṃ ca ||

3.18.2 Chāndogya_3.18.2

Devanāgarī

तदेतच्चतुष्पाद्ब्रह्म वाक्पादः प्राणः पादश्चक्षुः पादः श्रोत्रं पाद इत्यध्यात्ममथाधिदैवतमग्निः पादो वायुः पादा आदित्यः पादो दिशः पाद इत्युभयमेवादिष्टं भवत्यध्यात्मं चैवाधिदैवतं च ॥

IAST

tad etac catuṣpād brahma vāk pādaḥ prāṇaḥ pādaś cakṣuḥ pādaḥ śrotraṃ pāda ity adhyātmam athādhidaivatam agniḥ pādo vāyuḥ pādā ādityaḥ pādo diśaḥ pāda ity ubhayam evādiṣṭaṃ bhavaty adhyātmaṃ caivādhidaivataṃ ca ||

3.18.3 Chāndogya_3.18.3

Devanāgarī

अथ य एषोऽन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो दृश्यते हिरण्यश्मश्रुर्हिरण्यकेश आ प्रणखात्सर्व एव सुवर्णः ॥

IAST

atha ya eṣo 'ntar āditye hiraṇmayaḥ puruṣo dṛśyate hiraṇyaśmaśrur hiraṇyakeśa ā praṇakhāt sarva eva suvarṇaḥ ||

3.18.4 Chāndogya_3.18.4

Devanāgarī

तस्य यथा कप्यासं पुण्डरीकमेवंमक्षिणी तस्योदिते नाम स एष सर्वेभ्यः पाप्मभ्योऽन्तरः स एष आत्मा तदेतदमृतमभयमेतद्ब्रह्म ॥

IAST

tasya yathā kapyāsaṃ puṇḍarīkam evam akṣiṇī tasyodite nāma sa eṣa sarvebhyaḥ pāpmabhyo 'ntaraḥ sa eṣa ātmā tad etad amṛtam abhayam etad brahma ||

3.18.5 Chāndogya_3.18.5

Devanāgarī

अथ य एषोऽन्तरक्षिणि पुरुषो दृश्यते स एष आत्मा तदेतदमृतमभयमेतद्ब्रह्म । तद्यदेतद्ब्रह्मेत्युपासीत ॥

IAST

atha ya eṣo 'ntar akṣiṇi puruṣo dṛśyate sa eṣa ātmā tad etad amṛtam abhayam etad brahma | tad yad etad brahmety upāsīta ||

3.18.6 Chāndogya_3.18.6

Devanāgarī

स य एतमेवं विद्वान्ब्रह्मेत्युपास्ते ब्रह्मवर्चस्यन्नादो भवति । सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या ॥

IAST

sa ya etam evaṃ vidvān brahmety upāste brahmavarcasī annādo bhavati | sarvam āyur eti jyog jīvati mahān prajayā paśubhir bhavati mahān kīrtyā ||

3.18.7 Chāndogya_3.18.7

Devanāgarī

श्रोत्रमेव ब्रह्मणश्चतुर्थः पादो दिग्भिर्ज्योतिषा भाति च तपति च भाति च तपति च कीर्त्या यशसा ब्रह्मवर्चसेन य एवं वेद य एवं वेद ॥

IAST

śrotram eva brahmaṇaś caturthaḥ pādo digbhir jyotiṣā bhāti ca tapati ca bhāti ca tapati ca kīrtyā yaśasā brahmavarcasena ya evaṃ veda ya evaṃ veda ||

3.19.1 Chāndogya_3.19.1

Devanāgarī

आदित्यो ब्रह्मेत्यादेशस्तस्योपव्याख्यानमसदेवेदमग्र आसीत् । तत्सदासीत्तत्समभवत्तदाण्डं निरवर्तत । तत्संवत्सरस्य मात्रामशयत । तन्निरभिद्यत । ते आण्डकपाले रजतं च सुवर्णं चाभवताम् ॥

IAST

ādityo brahmety ādeśas tasyopavyākhyānam asad evedam agra āsīt | tat sad āsīt tat samabhavat tad āṇḍaṃ niravartata | tat saṃvatsarasya mātrām aśayata | tan nirabhidyata | te āṇḍakapāle rajataṃ ca suvarṇaṃ cābhavatām ||

3.19.2 Chāndogya_3.19.2

Devanāgarī

तद्यद्रजतं सेयं पृथिवी यत्सुवर्णं सा द्यौर्यज्जरायु ते पर्वता यदुल्बं समेघो नीहारो या धमनयस्ता नद्यो यद्वास्तेयमुदकं स समुद्रः ॥

IAST

tad yad rajataṃ seyaṃ pṛthivī yat suvarṇaṃ sā dyaur yaj jarāyu te parvatā yad ulbaṃ sa megho nīhāro yā dhamanayas tā nadyo yad vāsteyam udakaṃ sa samudraḥ ||

3.19.3 Chāndogya_3.19.3

Devanāgarī

अथ यत्तदजायत सोऽसावादित्यस्तं जायमानं घोषा उलूलवोऽनूदतिष्ठन्त्सर्वाणि च भूतानि सर्वे च कामास्तस्मात्तस्योदयं प्रति प्रत्यायनं प्रति घोषा उलूलवोऽनूत्तिष्ठन्ति सर्वाणि च भूतानि सर्वे च कामाः ॥

IAST

atha yat tad ajāyata so 'sāv ādityas taṃ jāyamānaṃ ghoṣā ulūlavo 'nūdatiṣṭhan sarvāṇi ca bhūtāni sarve ca kāmās tasmāt tasyodayaṃ prati pratyāyanaṃ prati ghoṣā ulūlavo 'nūttiṣṭhanti sarvāṇi ca bhūtāni sarve ca kāmāḥ ||

3.19.4 Chāndogya_3.19.4

Devanāgarī

स य एतमेवं विद्वानादित्यं ब्रह्मेत्युपास्तेऽभ्याशो ह यदेनं साधवो घोषा आ च गच्छेयुरुप च निम्रेडेरन्निम्रेडेरन् ॥

IAST

sa ya etam evaṃ vidvān ādityaṃ brahmety upāste 'bhyāśo ha yad enaṃ sādhavo ghoṣā ā ca gaccheyur upa ca nimreḍeran nimreḍeran ||

4.1.1 Chāndogya_4.1.1

Devanāgarī

जानश्रुतिर्ह पौत्रायणः श्रद्धादेयो बहुदायी बहुपाक्य आस । स ह सर्वत आवसथान्मापयांचक्रे सर्वत एव मेऽन्नमत्स्यन्तीति ॥

IAST

jānaśrutir ha pautrāyaṇaḥ śraddhādeyo bahudāyī bahupākya āsa | sa ha sarvata āvasathān māpayāṃ cakre sarvata eva me 'nnam atsyantīti ||

4.1.2 Chāndogya_4.1.2

Devanāgarī

अथ हꣳसा निशायामतिपेतुस्तद्धैवꣳ हꣳ सोहꣳ समभ्युवाद । हो होऽयि भल्लाक्ष भल्लाक्ष जानश्रुतेः पौत्रायणस्य समं दिवा ज्योतिराततं तन्मा प्रसाङ्क्षी स्तत्त्वा मा प्रधाक्षीरिति ॥

IAST

atha haṃsā niśāyām atipetus tad dhaivaṃ haṃso haṃsam abhyuvāda | ho ho 'yi bhallākṣa bhallākṣa jānaśruteḥ pautrāyaṇasya samaṃ divā jyotir ātataṃ tan mā prasāṅkṣīs tat tvāṃ mā pradhākṣīr iti ||

4.1.3 Chāndogya_4.1.3

Devanāgarī

तमु ह परः प्रत्युवाच कम्वर एनमेतत्सन्तꣳ सयुग्वानमिव रैक्वमात्थेति यो नु कथꣳ सयुग्वा रैक्व इति ॥

IAST

tam u ha paraḥ pratyuvāca kam v ara enam etat santaṃ sayugvānam iva raikvam āttha iti yo nu kathaṃ sayugvā raikva iti ||

4.1.4 Chāndogya_4.1.4

Devanāgarī

यथा कृतायविजितायाधरेयाः संयन्त्येवमेनꣳ सर्वं तदभिसमैति यत्किंच प्रजाः साधु कुर्वन्ति यस्तद्वेद यत्स वेद स मयैतदुक्त इति ॥

IAST

yathā kṛtāya vijitāyādhareyāḥ saṃyanty evam enaṃ sarvaṃ tad abhisamaiti yat kiṃca prajāḥ sādhu kurvanti yas tad veda yat sa veda sa mayaitad ukta iti ||

4.1.5 Chāndogya_4.1.5

Devanāgarī

तदु ह जानश्रुतिः पौत्रायण उपशुश्राव । स ह संजिहान एव क्षत्तारमुवाचाङ्गारे ह सयुग्वानमिव रैक्वमात्थेति यो नु कथꣳ सयुग्वा रैक्व इति ॥

IAST

tad u ha jānaśrutiḥ pautrāyaṇa upaśuśrāva | sa ha saṃjihāna eva kṣattāram uvācāṅgāre ha sayugvānam iva raikvam āttha iti yo nu kathaṃ sayugvā raikva iti ||

4.1.6 Chāndogya_4.1.6

Devanāgarī

यथा कृतायविजितायाधरेयाः संयन्त्येवमेनꣳ सर्वं तदभिसमैति यत्किंच प्रजाः साधु कुर्वन्ति यस्तद्वेद यत्स वेद स मयैतदुक्त इति ॥

IAST

yathā kṛtāya vijitāyādhareyāḥ saṃyanty evam enaṃ sarvaṃ tad abhisamaiti yat kiṃca prajāḥ sādhu kurvanti yas tad veda yat sa veda sa mayaitad ukta iti ||

4.1.7 Chāndogya_4.1.7

Devanāgarī

स ह क्षत्तान्विष्य नाविदमिति प्रत्येयाय तꣳ होवाच यत्रारे ब्राह्मणस्यान्वेषणा तदेनमर्च्छेति ॥

IAST

sa ha kṣattānviṣya nāvidam iti pratyeyāya taṃ hovāca yatrāre brāhmaṇasyānveṣaṇā tad enam arcch iti ||

4.1.8 Chāndogya_4.1.8

Devanāgarī

सोऽधस्ताच्छकटस्य पामानं कषमाणमुपोपविवेश । तꣳ हाभ्युवाद त्वं नु भगवः सयुग्वा रैक्व इत्यहꣳ ह्यरा३ इति ह प्रतिजज्ञे स ह क्षत्ताविदमिति प्रत्येयाय ॥

IAST

so 'dhastāc chakatasya pāmānaṃ kaṣamāṇam upopaviveśa | taṃ hābhyuvāda tvaṃ nu bhagavaḥ sayugvā raikva ity ahaṃ hy arā 3 iti ha pratijajñe sa ha kṣattāvidam iti pratyeyāya ||

4.2.1 Chāndogya_4.2.1

Devanāgarī

तदु ह जानश्रुतिः पौत्रायणः षट्शतानि गवां निष्कमश्वतरीरथं तदादाय प्रतिचक्रमे तꣳ हाभ्युवाद ॥

IAST

tad u ha jānaśrutiḥ pautrāyaṇaḥ ṣaṭ śatāni gavāṃ niṣkam aśvatarīrathaṃ tad ādāya praticakrame taṃ hābhyuvāda ||

4.2.2 Chāndogya_4.2.2

Devanāgarī

रैक्वेमानि षट्शतानि गवामयं निष्कोऽयमश्वतरीरथोऽनु म एतां भगवो देवताꣳ शाधि यां देवतामुपास्स इति ॥

IAST

raikvemāni ṣaṭ śatāni gavām ayaṃ niṣko 'yam aśvatarīrathaḥ | anu ma etāṃ bhagavo devatāṃ śādhi yāṃ devatām upāssa iti ||

4.2.3 Chāndogya_4.2.3

Devanāgarī

तमु ह परः प्रत्युवाचाह हारेत्वा शूद्र तवैव सह गोभिरस्त्विति । तदु ह पुनरेव जानश्रुतिः पौत्रायणः सहस्रं गवां निष्कमश्वतरीरथं दुहितरं तदादाय प्रतिचक्रमे ॥

IAST

tam u ha paraḥ pratyuvācāha hāretvā śūdra tavaiva saha gobhir astv iti | tad u ha punar eva jānaśrutiḥ pautrāyaṇaḥ sahasraṃ gavāṃ niṣkam aśvatarīrathaṃ duhitaraṃ tad ādāya praticakrame ||

4.2.4 Chāndogya_4.2.4

Devanāgarī

तꣳ हाभ्युवाद रैक्वेदꣳ सहस्रं गवामयं निष्कोऽयमश्वतरीरथ इयं जायायं ग्रामो यस्मिन्नास्सेऽन्वेव मा भगवः शाधीति ॥

IAST

taṃ hābhyuvāda raikvedaṃ sahasraṃ gavām ayaṃ niṣko 'yam aśvatarīrathaḥ | iyaṃ jāyāyaṃ grāmo yasminn āsse 'nv eva mā bhagavaḥ śādhīti ||

4.2.5 Chāndogya_4.2.5

Devanāgarī

तस्या ह मुखमुपोद्गृह्णन्नुवाचाजहारेमाः शूद्रानेनैव मुखेनालापयिष्यथा इति । ते हैते रैक्वपर्णा नाम महावृषेषु यत्रास्मा उवास स तस्मै होवाच ॥

IAST

tasyā ha mukham upodgṛhṇann uvācājahāremāḥ śūdrānenaiva mukhenālāpayiṣyathā iti | te haite raikvaparṇā nāma mahāvṛṣeṣu yatrāsmā uvāsa sa tasmai hovāca ||

4.3.1 Chāndogya_4.3.1

Devanāgarī

वायुर्वाव संवर्गो यदा वा अग्निरुद्वायति वायुमेवाप्येति । यदा सूर्योऽस्तमेति वायुमेवाप्येति । यदा चन्द्रोऽस्तमेति वायुमेवाप्येति ॥

IAST

vāyur vāva saṃvargo yadā vā agnir udvāyati vāyum evāpyeti | yadā sūryo 'stam eti vāyum evāpyeti | yadā candro 'stam eti vāyum evāpyeti ||

4.3.2 Chāndogya_4.3.2

Devanāgarī

यदाप उच्छुष्यन्ति वायुमेवापियन्ति । वायुर्ह्येवैतान्सर्वान्संवृङ्क्त इत्यधिदैवतम् ॥

IAST

yadāpa ucchuṣyanti vāyum evāpiyanti | vāyur hy evaitān sarvān saṃvṛṅkta ity adhidaivatam ||

4.3.3 Chāndogya_4.3.3

Devanāgarī

अथाध्यात्मं प्राणो वाव संवर्गः । स यदा स्वपिति प्राणमेव वागप्येति प्राणं चक्षुः प्राणꣳ श्रोत्रं प्राणं मनः । प्राणो ह्येवैतान्सर्वान्संवृङ्क्त इति ॥

IAST

athādhyātmaṃ prāṇo vāva saṃvargaḥ | sa yadā svapiti prāṇam eva vāg apy eti prāṇaṃ cakṣuḥ prāṇaṃ śrotraṃ prāṇaṃ manaḥ | prāṇo hy evaitān sarvān saṃvṛṅkta iti ||

4.3.4 Chāndogya_4.3.4

Devanāgarī

तौ वा एतौ द्वौ संवर्गौ । वायुरेव देवेषु प्राणः प्राणेषु ॥

IAST

tau vā etau dvau saṃvargau | vāyur eva deveṣu prāṇaḥ prāṇeṣu ||

4.3.5 Chāndogya_4.3.5

Devanāgarī

अथ ह शौनकं च कापेयमभिप्रतारिणं च काक्षसेनिं परिविष्यमाणौ ब्रह्मचारी बिभिक्षे । तस्मा उ ह न ददतुः ॥

IAST

atha ha śaunakaṃ ca kāpeyam abhipratāriṇaṃ ca kākṣaseniṃ pariviṣyamāṇau brahmacārī bibhikṣe | tasmā u ha na dadatuḥ ||

4.3.6 Chāndogya_4.3.6

Devanāgarī

स होवाच महात्मनश्चतुरो देव एकः कः स जगार भुवनस्य गोपास्तं कापेय नाभिपश्यन्ति मर्त्या अभिप्रतारिन्बहुधा वसन्तं यस्मै वा एतदन्नं तस्मा एतन्न दत्तमिति ॥

IAST

sa hovāca mahātmanaś caturo deva ekaḥ kaḥ sa jagāra bhuvanasya gopās taṃ kāpeya nābhipaśyanti martyā abhipratārin bahudhā vasantaṃ yasmai vā etad annaṃ tasmā etan na dattam iti ||

4.3.7 Chāndogya_4.3.7

Devanāgarī

तदु ह शौनकः कापेयः प्रतिमन्वानः प्रत्येयाय । आत्मा देवानां जनिता प्रजानां हिरण्यदꣳष्ट्रो बभसोऽनसूरिर्महान्तमस्य महिमानमाहुरनद्यमानो यदनन्नमत्तीति । वै वयं ब्रह्मचारिन्नेदमुपास्महे दत्तास्मै भिक्षामिति ॥

IAST

tad u ha śaunakaḥ kāpeyaḥ pratimanvānaḥ pratyeyāya | ātmā devānāṃ janitā prajānāṃ hiraṇyadaṃṣṭro babhaso 'nasūrir mahāntam asya mahimānam āhur anadyamāno yad anannam attīti | vai vayaṃ brahmacārin nedam upāsmahe dattāsmai bhikṣām iti ||

4.3.8 Chāndogya_4.3.8

Devanāgarī

तस्म उ ह ददुस्ते वा एते पञ्चान्ये पञ्चान्ये दश सन्तस्तत्कृतं तस्मात्सर्वासु दिक्ष्वन्नमेव दश कृतꣳ सैषा विराडन्नादी । तयेदꣳ सर्वं दृष्टꣳ सर्वमस्येदं दृष्टं भवत्यन्नादो भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥

IAST

tasma u ha dadus te vā ete pañcānye pañcānye daśa santas tat kṛtaṃ | tasmāt sarvāsu dikṣv annam eva daśa kṛtaṃ saiṣā virāḍ annādī | tayedaṃ sarvaṃ dṛṣṭaṃ sarvam asyedaṃ dṛṣṭaṃ bhavaty annādo bhavati ya evaṃ veda ya evaṃ veda ||

4.4.1 Chāndogya_4.4.1

Devanāgarī

सत्यकामो ह जाबालो जबालां मातरमामन्त्रयांचक्रे । ब्रह्मचर्यं भवति विवत्स्यामि किंगोत्रो न्वहमस्मीति ॥

IAST

satyakāmo ha jābālo jabālāṃ mātaram āmantrayāṃ cakre | brahmacaryaṃ bhavati vivatsyāmi kiṃgotro nv aham asmīti ||

4.4.2 Chāndogya_4.4.2

Devanāgarī

सा हैनमुवाच नाहमेतद्वेद तात यद्गोत्रस्त्वमसि । बह्वहं चरन्ती परिचारिणी यौवने त्वामलभे । साहमेतन्न वेद यद्गोत्रस्त्वमसि । जबाला तु नामाहमस्मि सत्यकामो नाम त्वमसि । सत्यकाम एव जाबालो ब्रवीथा इति ॥

IAST

sā hainam uvāca nāham etad veda tāta yadgotras tvam asi | bahv ahaṃ carantī paricāriṇī yauvane tvām alabhe | sāham etan na veda yadgotras tvam asi | jabālā tu nāmāham asmi satyakāmo nāma tvam asi | satyakāma eva jābālo bruvīthā iti ||

4.4.3 Chāndogya_4.4.3

Devanāgarī

स ह हारिद्रुमतं गौतममेत्योवाच । ब्रह्मचर्यं भगवति वत्स्याम्युपेयां भगवन्तमिति ॥

IAST

sa ha hāridrumataṃ gautamam etyovāca | brahmacaryaṃ bhagavati vatsyāmy upeyāṃ bhagavantam iti ||

4.4.4 Chāndogya_4.4.4

Devanāgarī

तꣳ होवाच किंगोत्रो नु सोम्यासीति । स होवाच नाहमेतद्वेद भो यद्गोत्रोऽहमस्म्यपृच्छं मातरम् । सा मा प्रत्यब्रवीद्बह्वहं चरन्ती परिचरिणी यौवने त्वामलभे । साहमेतन्न वेद यद्गोत्रस्त्वमसि । जबाला तु नामाहमस्मि सत्यकामो नाम त्वमसीति । सोऽहꣳ सत्यकामो जाबालोऽस्मि भो इति ॥

IAST

taṃ hovāca kiṃgotro nu somyāsīti | sa hovāca nāham etad veda bho yadgotro 'ham asmy apṛcchaṃ mātaram | sā mā pratyabravīd bahv ahaṃ carantī paricariṇī yauvane tvām alabhe | sāham etan na veda yadgotras tvam asi | jabālā tu nāmāham asmi satyakāmo nāma tvam asīti | so 'haṃ satyakāmo jābālo 'smi bho iti ||

4.4.5 Chāndogya_4.4.5

Devanāgarī

तꣳ होवाच नैतदब्राह्मणो विवक्तुमर्हति । समिधꣳ सोम्याहरोप त्वा नेष्ये न सत्यादगा इति । तमुपनीय कृशानामबलानां चतुःशता गा निराकृत्योवाचेमाः सोम्यानुसंव्रजेति । ता अभिप्रस्थापयन्नुवाच नासहस्रेणावर्तेयेति । स ह वर्षगणं प्रोवास ता यदा सहस्रꣳ सम्पेदुः ॥

IAST

taṃ hovāca naitad abrāhmaṇo vivaktum arhati | samidhaṃ somyāhara upa tvā neṣye na satyād agā iti | tam upanīya kṛśānām abalānāṃ catuḥśatā gā nirākṛtyovācemāḥ somyānusaṃvraje ti | tā abhiprasthāpayann uvāca nāsahasreṇāvartayeti | sa ha varṣagaṇaṃ provāsa tā yadā sahasraṃ saṃpeduḥ ||

4.5.1 Chāndogya_4.5.1

Devanāgarī

अथ हैनमृषभोऽभ्युवाद सत्यकाम३ इति । भगव इति ह प्रतिशुश्राव । प्राप्ताः सोम्य सहस्रꣳ स्मः प्रापय न आचार्यकुलम् ॥

IAST

atha hainam ṛṣabho 'bhyuvāda satyakāma 3 iti | bhagava iti ha pratiśuśrāva | prāptāḥ somya sahasraṃ smaḥ prāpaya na ācāryakulam ||

4.5.2 Chāndogya_4.5.2

Devanāgarī

ब्रह्मणश्च ते पादं ब्रवाणीति ब्रवीतु मे भगवानिति । तस्मै होवाच प्राची दिक्कला प्रतीची दिक्कला दक्षिणा दिक्कलोदीची दिक्कलैष वै सोम्य चतुष्कलः पादो ब्रह्मणः प्रकाशवान्नाम ॥

IAST

brahmaṇaś ca te pādaṃ bravāṇīti bravītu me bhagavān iti | tasmai hovāca prācī dik kalā pratīcī dik kalā dakṣiṇā dik kalā udīcī dik kalā | eṣa vai somya catuṣkalaḥ pādo brahmaṇaḥ prakāśavān nāma ||

4.5.3 Chāndogya_4.5.3

Devanāgarī

स य एतमेवं विद्वाꣳश्चतुष्कलं पादं ब्रह्मणः प्रकाशवानित्युपास्ते प्रकाशवानस्मिꣳल्लोके भवति । प्रकाशवतो ह लोकाञ्जयति य एतमेवं विद्वाꣳश्चतुष्कलं पादं ब्रह्मणः प्रकाशवानित्युपास्ते ॥

IAST

sa ya etam evaṃ vidvāṃś catuṣkalaṃ pādaṃ brahmaṇaḥ prakāśavān ity upāste prakāśavān asmiṃl loke bhavati | prakāśavato ha lokāñ jayati ya etam evaṃ vidvāṃś catuṣkalaṃ pādaṃ brahmaṇaḥ prakāśavān ity upāste ||

4.6.1 Chāndogya_4.6.1

Devanāgarī

अग्निष्टे पादं वक्तेति । स ह श्वोभूते गा अभिप्रस्थापयांचकार । ता यत्राभि सायं बभूवुस्तत्राग्निमुपसमाधाय गा उपरुध्य समिधमाधाय पश्चादग्नेः प्राङुपोपविवेश ॥

IAST

agniṣ ṭe pādaṃ vakteti | sa ha śvo bhūte gā abhiprasthāpayāṃ cakāra | tā yatrābhi sāyaṃ babhūvus tatrāgnim upasamādhāya gā uparudhya samidham ādhāya paścād agneḥ prāṅ upopaviveśa ||

4.6.2 Chāndogya_4.6.2

Devanāgarī

तमग्निरभ्युवाद सत्यकाम३ इति भगव इति ह प्रतिशुश्राव ॥

IAST

tam agnir abhyuvāda satyakāma 3 iti bhagava iti ha pratiśuśrāva ||

4.6.3 Chāndogya_4.6.3

Devanāgarī

ब्रह्मणः सोम्य ते पादं ब्रवाणीति ब्रवीतु मे भगवानिति । तस्मै होवाच पृथिवी कला अन्तरिक्षं कला द्यौः कला समुद्रः कला । एष वै सोम्य चतुष्कलः पादो ब्रह्मणोऽनन्तवान्नाम ॥

IAST

brahmaṇaḥ somya te pādaṃ bravāṇīti bravītu me bhagavān iti | tasmai hovāca pṛthivī kalā antarikṣaṃ kalā dyauḥ kalā samudraḥ kalā | eṣa vai somya catuṣkalaḥ pādo brahmaṇo 'nantavān nāma ||

4.6.4 Chāndogya_4.6.4

Devanāgarī

स य एतमेवं विद्वाꣳश्चतुष्कलं पादं ब्रह्मणोऽनन्तवानित्युपास्तेऽनन्तवानस्मिꣳल्लोके भवत्यनन्तवतो ह लोकाञ्जयति य एतमेवं विद्वाꣳश्चतुष्कलं पादं ब्रह्मणोऽनन्तवानित्युपास्ते ॥

IAST

sa ya etam evaṃ vidvāṃś catuṣkalaṃ pādaṃ brahmaṇo 'nantavān ity upāste 'nantavān asmiṃl loke bhavati | anantavato ha lokāñ jayati ya etam evaṃ vidvāṃś catuṣkalaṃ pādaṃ brahmaṇo 'nantavān ity upāste ||

4.7.1 Chāndogya_4.7.1

Devanāgarī

हꣳसस्ते पादं वक्तेति स ह श्वोभूते गा अभिप्रस्थापयांचकार ता यत्राभि सायं बभूवुस्तत्राग्निमुपसमाधाय गा उपरुध्य समिधमाधाय पश्चादग्नेः प्राङुपोपविवेश ॥

IAST

haṃsas te pādaṃ vakteti sa ha śvo bhūte gā abhiprasthāpayāṃ cakāra | tā yatrābhi sāyaṃ babhūvus tatrāgnim upasamādhāya gā uparudhya samidham ādhāya paścād agneḥ prāṅ upopaviveśa ||

4.7.2 Chāndogya_4.7.2

Devanāgarī

तꣳ हꣳस उपनिपत्याभ्युवाद सत्यकाम३ इति भगव इति ह प्रतिशुश्राव ॥

IAST

taṃ haṃsa upanipatyābhyuvāda satyakāma 3 iti bhagava iti ha pratiśuśrāva ||

4.7.3 Chāndogya_4.7.3

Devanāgarī

ब्रह्मणः सोम्य ते पादं ब्रवाणीति ब्रवीतु मे भगवानिति । तस्मै होवाचाग्निः कला सूर्यः कला चन्द्रः कला विद्युत्कलैष वै सोम्य चतुष्कलः पादो ब्रह्मणो ज्योतिष्मान्नाम ॥

IAST

brahmaṇaḥ somya te pādaṃ bravāṇīti bravītu me bhagavān iti | tasmai hovācāgniḥ kalā sūryaḥ kalā candraḥ kalā vidyut kalā | eṣa vai somya catuṣkalaḥ pādo brahmaṇo jyotiṣmān nāma ||

4.7.4 Chāndogya_4.7.4

Devanāgarī

स य एतमेवं विद्वाꣳश्चतुष्कलं पादं ब्रह्मणो ज्योतिष्मानित्युपास्ते ज्योतिष्मानस्मिꣳल्लोके भवति ज्योतिष्मतो ह लोकाञ्जयति य एतमेवं विद्वाꣳश्चतुष्कलं पादं ब्रह्मणो ज्योतिष्मानित्युपास्ते ॥

IAST

sa ya etam evaṃ vidvāṃś catuṣkalaṃ pādaṃ brahmaṇo jyotiṣmān ity upāste jyotiṣmān asmiṃl loke bhavati | jyotiṣmato ha lokāñ jayati ya etam evaṃ vidvāṃś catuṣkalaṃ pādaṃ brahmaṇo jyotiṣmān ity upāste ||

4.8.1 Chāndogya_4.8.1

Devanāgarī

मद्गुष्टे पादं वक्तेति स ह श्वोभूते गा अभिप्रस्थापयांचकार ता यत्राभि सायं बभूवुस्तत्राग्निमुपसमाधाय गा उपरुध्य समिधमाधाय पश्चादग्नेः प्राङुपोपविवेश ॥

IAST

madguṣ ṭe pādaṃ vakteti sa ha śvo bhūte gā abhiprasthāpayāṃ cakāra | tā yatrābhi sāyaṃ babhūvus tatrāgnim upasamādhāya gā uparudhya samidham ādhāya paścād agneḥ prāṅ upopaviveśa ||

4.8.2 Chāndogya_4.8.2

Devanāgarī

तं मद्गुरुपनिपत्याभ्युवाद सत्यकाम३ इति भगव इति ह प्रतिशुश्राव ॥

IAST

taṃ madgur upanipatyābhyuvāda satyakāma 3 iti bhagava iti ha pratiśuśrāva ||

4.8.3 Chāndogya_4.8.3

Devanāgarī

ब्रह्मणः सोम्य ते पादं ब्रवाणीति ब्रवीतु मे भगवानिति । तस्मै होवाच प्राणः कला चक्षुः कला श्रोत्रं कला मनः कला । एष वै सोम्य चतुष्कलः पादो ब्रह्मण आयतनवान्नाम ॥

IAST

brahmaṇaḥ somya te pādaṃ bravāṇīti bravītu me bhagavān iti | tasmai hovāca prāṇaḥ kalā cakṣuḥ kalā śrotraṃ kalā manaḥ kalā | eṣa vai somya catuṣkalaḥ pādo brahmaṇa āyatanavān nāma ||

4.8.4 Chāndogya_4.8.4

Devanāgarī

स य एतमेवं विद्वाꣳश्चतुष्कलं पादं ब्रह्मण आयतनवानित्युपास्त आयतनवानस्मिꣳल्लोके भवत्यायतनवतो ह लोकाञ्जयति य एतमेवं विद्वाꣳश्चतुष्कलं पादं ब्रह्मण आयतनवानित्युपास्ते ॥

IAST

sa ya etam evaṃ vidvāṃś catuṣkalaṃ pādaṃ brahmaṇa āyatanavān ity upāsta āyatanavān asmiṃl loke bhavaty āyatanavato ha lokāñ jayati ya etam evaṃ vidvāṃś catuṣkalaṃ pādaṃ brahmaṇa āyatanavān ity upāste ||

4.9.1 Chāndogya_4.9.1

Devanāgarī

प्राप हाचार्यकुलं तमाचार्योऽभ्युवाद सत्यकाम३ इति भगव इति ह प्रतिशुश्राव ॥

IAST

prāpa hācāryakulaṃ tam ācāryo 'bhyuvāda satyakāma 3 iti bhagava iti ha pratiśuśrāva ||

4.9.2 Chāndogya_4.9.2

Devanāgarī

ब्रह्मविदिव वै सोम्य भासि को नु त्वानुशशासेत्यन्ये मनुष्येभ्य इति ह प्रतिजज्ञे भगवाꣳस्त्वेव मे कामे ब्रूयात् ॥

IAST

brahmavid iva vai somya bhāsi ko nu tvānuśaśāsety anye manuṣyebhya iti ha pratijajñe bhagavāṃs tv eva me kāme brūyāt ||

4.9.3 Chāndogya_4.9.3

Devanāgarī

श्रुतꣳ ह्येव मे भगवद्दृशेभ्य आचार्याद्धैव विद्या विदिता साधिष्ठं प्रापतीति तस्मै हैतदेवोवाचात्र ह न किंचन वीयायेति वीयायेति ॥

IAST

śrutaṃ hy eva me bhagavaddṛśebhya ācāryād dhaiva vidyā viditā sādhiṣṭhaṃ prāpatīti | tasmai ha etad evovāca atra ha na kiṃcana vīyāyeti vīyāyeti ||

4.10.1 Chāndogya_4.10.1

Devanāgarī

उपकोसलो ह कमलायनः सत्यकामे जाबाले ब्रह्मचर्यमुवास । तस्य ह द्वादश वर्षाणि समिदाधानमेवासीदग्नीन्धनम् । स ह स्मान्येषामन्तेवासिनां कामान् करिष्यन् स्वाध्यायमधीते ॥

IAST

upakosalo ha kamalāyanaḥ satyakāme jābāle brahmacaryam uvāsa | tasya ha dvādaśa varṣāṇi samidādhānam evāsīd agnīndhanam | sa ha smānyeṣām antevāsināṃ kāmān kariṣyan svādhyāyam adhīte ||

4.10.2 Chāndogya_4.10.2

Devanāgarī

तस्य ह द्वादश वर्षाण्यग्नीनुपचरतोऽपि सत्यकामोऽन्यं देशं जगाम । स ह स्मान्येषामन्तेवासिनां समावर्तनं कारयित्वा तं न समावर्तयांचकार ॥

IAST

tasya ha dvādaśa varṣāṇy agnīn upacarato 'pi satyakāmo 'nyaṃ deśaṃ jagāma | sa ha smānyeṣām antevāsināṃ samāvartanaṃ kārayitvā taṃ na samāvartayāṃ cakāra ||

4.10.3 Chāndogya_4.10.3

Devanāgarī

स ह व्याधित इवात्मानममन्यत । तꣳ होवाच पत्नी भर्तारं न तप्यतीति । स होवाच बहु चरेद्भगवान् ब्रह्मचारी न तस्य विद्या न प्रवर्ततेति ॥

IAST

sa ha vyādhita ivātmānam amanyata | taṃ hovāca patnī bhartāraṃ na tapyatīti | sa hovāca bahu cared bhagavān brahmacārī na tasya vidyā na pravartateti ||

4.10.4 Chāndogya_4.10.4

Devanāgarī

अथ हाग्नयः समूदिरे तं होचुः प्रजापतिर्यद्वेद तद्वयं वेद्मः । स ह न आचार्यस्य कामो भवति । आचार्यस्त्वस्माकं बहुशोऽपचारः । तं त्वा नान्तरियादिति ॥

IAST

atha hāgnayaḥ samūdire taṃ hocuḥ prajāpatiḥ yad veda tad vayaṃ vedmaḥ | sa ha na ācāryasya kāmo bhavati | ācāryas tv asmākaṃ bahuśo 'pacāraḥ | taṃ tvā nāntariyād iti ||

4.10.5 Chāndogya_4.10.5

Devanāgarī

ते होचुः प्राणो ब्रह्म कं ब्रह्म खं ब्रह्मेति । स होवाच विजानाम्यहं यदिदं प्राणः कं च खं चेति ॥

IAST

te hocuḥ prāṇo brahma kaṃ brahma khaṃ brahmeti | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad idaṃ prāṇaḥ kaṃ ca khaṃ ca iti ||

4.11.1 Chāndogya_4.11.1

Devanāgarī

अथ ह वै प्राण एव कं खं च । यदेव कं तदेव खं यदेव खं तदेव कम् । प्राण एव कं खं च ॥

IAST

atha ha vai prāṇa eva kaṃ khaṃ ca | yad eva kaṃ tad eva khaṃ yad eva khaṃ tad eva kam | prāṇa eva kaṃ khaṃ ca ||

4.11.2 Chāndogya_4.11.2

Devanāgarī

अथ हाग्निरभ्युवाद प्राण एव ब्रह्म कं ब्रह्म खं ब्रह्मेति । स होवाच विजानाम्यहं यदिदं प्राणः कं च खं चेति ॥

IAST

atha hāgnir abhyuvāda prāṇa eva brahma kaṃ brahma khaṃ brahmeti | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad idaṃ prāṇaḥ kaṃ ca khaṃ ca iti ||

4.11.3 Chāndogya_4.11.3

Devanāgarī

अथ ह सूर्य उवाच आदित्यो ब्रह्मेत्युपासीत । स होवाच विजानाम्यहं यदिदमादित्यः प्राण एवायमादित्यः ॥

IAST

atha ha sūrya uvāca ādityo brahmety upāsīta | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad idam ādityaḥ prāṇa evāyam ādityaḥ ||

4.11.4 Chāndogya_4.11.4

Devanāgarī

अथ ह चन्द्रमा उवाच चन्द्रमा ब्रह्मेत्युपासीत । स होवाच विजानाम्यहं यदिदं चन्द्रमाः प्राण एवायं चन्द्रमाः ॥

IAST

atha ha candramā uvāca candramā brahmety upāsīta | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad idaṃ candramāḥ prāṇa evāyaṃ candramāḥ ||

4.11.5 Chāndogya_4.11.5

Devanāgarī

अथ ह विद्युदुवाच विद्युद् ब्रह्मेत्युपासीत । स होवाच विजानाम्यहं यदिदं विद्युत् प्राण एवायं विद्युत् ॥

IAST

atha ha vidyud uvāca vidyud brahmety upāsīta | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad idaṃ vidyut prāṇa evāyaṃ vidyut ||

4.12.1 Chāndogya_4.12.1

Devanāgarī

अथ ह वायुरभ्युवाद वायुर्ब्रह्मेत्युपासीत । स होवाच विजानाम्यहं यदिदं वायुः प्राण एवायं वायुः ॥

IAST

atha ha vāyur abhyuvāda vāyur brahmety upāsīta | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad idaṃ vāyuḥ prāṇa evāyaṃ vāyuḥ ||

4.12.2 Chāndogya_4.12.2

Devanāgarī

अथ हाकाश उवाच आकाशो ब्रह्मेत्युपासीत । स होवाच विजानाम्यहं यदिदमाकाशः प्राण एवायमाकाशः ॥

IAST

atha hākāśa uvāca ākāśo brahmety upāsīta | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad idam ākāśaḥ prāṇa evāyam ākāśaḥ ||

4.12.3 Chāndogya_4.12.3

Devanāgarī

अथ ह दिश उवाच दिशो ब्रह्मेत्युपासीत । स होवाच विजानाम्यहं यदिमा दिशः प्राण एवेमाः दिशः ॥

IAST

atha ha diśa uvāca diśo brahmety upāsīta | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad imā diśaḥ prāṇa evemāḥ diśaḥ ||

4.12.4 Chāndogya_4.12.4

Devanāgarī

अथ ह लोक उवाच लोको ब्रह्मेत्युपासीत । स होवाच विजानाम्यहं यदयं लोकः प्राण एवायं लोकः ॥

IAST

atha ha loka uvāca loko brahmety upāsīta | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad ayaṃ lokaḥ prāṇa evāyaṃ lokaḥ ||

4.12.5 Chāndogya_4.12.5

Devanāgarī

अथ ह आत्मा उवाच आत्मा ब्रह्मेत्युपासीत । स होवाच विजानाम्यहं यदिदमात्मा प्राण एवायमात्मा ॥

IAST

atha ha ātmā uvāca ātmā brahmety upāsīta | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad idam ātmā prāṇa evāyam ātmā ||

4.13.1 Chāndogya_4.13.1

Devanāgarī

अथ ह प्राण उवाच प्राणो ब्रह्मेत्युपासीत । स होवाच विजानाम्यहं यदिदं प्राणः प्राण एवायं प्राणः ॥

IAST

atha ha prāṇa uvāca prāṇo brahmety upāsīta | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad idaṃ prāṇaḥ prāṇa evāyaṃ prāṇaḥ ||

4.13.2 Chāndogya_4.13.2

Devanāgarī

अथ हाग्निरभ्युवाद प्राण एव ब्रह्म कं ब्रह्म खं ब्रह्मेति । स होवाच विजानाम्यहं यदिदं प्राणः कं च खं चेति ॥

IAST

atha hāgnir abhyuvāda prāṇa eva brahma kaṃ brahma khaṃ brahmeti | sa hovāca vijānāmy ahaṃ yad idaṃ prāṇaḥ kaṃ ca khaṃ ca iti ||

4.13.3 Chāndogya_4.13.3

Devanāgarī

अथ ह तस्मै प्राणायोपसमेत्याचामति । स होवाच ब्रह्मचारी ब्रह्मचर्यं चरस्वेति । स ह समाववर्तत । तꣳ होवाचाचार्योऽनुशिष्टोऽसि ॥

IAST

atha ha tasmai prāṇāyopasametyācamati | sa hovāca brahmacārī brahmacaryaṃ carasveti | sa ha samāvavartata | taṃ hovācācāryo 'nuśiṣṭo 'si ||

4.13.4 Chāndogya_4.13.4

Devanāgarī

ब्रह्मविदिव वै सोम्य भासि को नु त्वानुशशासेति । अग्निभ्य एव मे भगव इति ह प्रतिजज्ञे । ते हि भगवन्त एवोचुरिति ॥

IAST

brahmavid iva vai somya bhāsi ko nu tvānuśaśāseti | agnibhya eva me bhagava iti ha pratijajñe | te hi bhagavanta evocur iti ||

4.14.1 Chāndogya_4.14.1

Devanāgarī

तस्मै होवाचाचार्यः यथासोम्येतेषां चतुष्कलानां पादानां ब्रह्मणोऽनन्तवानित्युपासीत । स य एतमेवं विद्वाननन्तवानित्युपास्तेऽनन्तवानस्मिꣳल्लोके भवत्यनन्तवतो ह लोकाञ्जयति य एतमेवं विद्वाननन्तवानित्युपास्ते ॥

IAST

tasmai hovācācāryaḥ yathā somyeteṣāṃ catuṣkalānāṃ pādānāṃ brahmaṇo 'nantavān ity upāsīta | sa ya etam evaṃ vidvān anantavān ity upāste 'nantavān asmiṃl loke bhavaty anantavato ha lokāñ jayati ya etam evaṃ vidvān anantavān ity upāste ||

4.14.2 Chāndogya_4.14.2

Devanāgarī

य एतमेवं विद्वान्प्रकाशवानित्युपास्ते प्रकाशवानस्मिꣳल्लोके भवति प्रकाशवतो ह लोकाञ्जयति य एतमेवं विद्वान्प्रकाशवानित्युपास्ते ॥

IAST

ya etam evaṃ vidvān prakāśavān ity upāste prakāśavān asmiṃl loke bhavati prakāśavato ha lokāñ jayati ya etam evaṃ vidvān prakāśavān ity upāste ||

4.14.3 Chāndogya_4.14.3

Devanāgarī

य एतमेवं विद्वान्ज्योतिष्मानित्युपास्ते ज्योतिष्मानस्मिꣳल्लोके भवति ज्योतिष्mato ह लोकाञ्जयति य एतमेवं विद्वान्ज्योतिष्मानित्युपास्ते ॥

IAST

ya etam evaṃ vidvān jyotiṣmān ity upāste jyotiṣmān asmiṃl loke bhavati jyotiṣmato ha lokāñ jayati ya etam evaṃ vidvān jyotiṣmān ity upāste ||

4.14.4 Chāndogya_4.14.4

Devanāgarī

य एतमेवं विद्वानायतनवानित्युपास्त आयतनवानस्मिꣳल्लोके भवत्यायतनवतो ह लोकाञ्जयति य एतमेवं विद्वानायतनवानित्युपास्ते ॥

IAST

ya etam evaṃ vidvān āyatanavān ity upāste āyatanavān asmiṃl loke bhavaty āyatanavato ha lokāñ jayati ya etam evaṃ vidvān āyatanavān ity upāste ||

4.14.5 Chāndogya_4.14.5

Devanāgarī

य एतमेवं विद्वान्प्राणवानित्युपास्ते प्राणवानस्मिꣳल्लोके भवति प्राणवतो ह लोकाञ्जयति य एतमेवं विद्वान्प्राणवानित्युपास्ते ॥

IAST

ya etam evaṃ vidvān prāṇavān ity upāste prāṇavān asmiṃl loke bhavati prāṇavato ha lokāñ jayati ya etam evaṃ vidvān prāṇavān ity upāste ||

4.14.6 Chāndogya_4.14.6

Devanāgarī

स य एतानेतान् चतुष्कलान् पादान् ब्रह्मणो विद्वानुपास्ते स सर्वेषु लोकेषु सर्वेषु भूतेषु सर्वेष्वात्मसु सर्वमिदं भवति । य एवं वेद य एवं वेद ॥

IAST

sa ya etān etān catuṣkalān pādān brahmaṇo vidvān upāste sa sarveṣu lokeṣu sarveṣu bhūteṣu sarveṣv ātmasu sarvam idaṃ bhavati | ya evaṃ veda ya evaṃ veda ||

4.15.1 Chāndogya_4.15.1

Devanāgarī

य एषोऽक्षिणि पुरुषो दृश्यत एष आत्मेति होवाचैतदमृतमभयमेतद्ब्रह्मेति तद्यद्यप्यस्मिन्सर्पिर्वोदकं वा सिञ्चति वर्त्मनी एव गच्छति ॥

IAST

ya eṣo 'kṣiṇi puruṣo dṛśyata eṣa ātmeti hovācaitad amṛtam abhayam etad brahmeti tad yady apy asmin sarpir vodakaṃ vā siñcati vartmanī eva gacchati ||

4.15.2 Chāndogya_4.15.2

Devanāgarī

एतं संयद्वाम इत्याचक्षत एतं हि सर्वाणि वामान्यभिसंयन्ति सर्वाण्येनं वामान्यभिसंयन्ति य एवं वेद ॥

IAST

etaṃ saṃyadvāma ity ācakṣata etaṃ hi sarvāṇi vāmāny abhisaṃyanti sarvāṇy enaṃ vāmāny abhisaṃyanti ya evaṃ veda ||

4.15.3 Chāndogya_4.15.3

Devanāgarī

एष उ एव वामनीरेष हि सर्वाणि वामानि नयति सर्वाणि वामानि नयति य एवं वेद ॥

IAST

eṣa u eva vāmanīr eṣa hi sarvāṇi vāmāni nayati sarvāṇi vāmāni nayati ya evaṃ veda ||

4.15.4 Chāndogya_4.15.4

Devanāgarī

एष उ एव भामनीरेष हि सर्वेषु लोकेषु भाति सर्वेषु लोकेषु भाति य एवं वेद ॥

IAST

eṣa u eva bhāmanīr eṣa hi sarveṣu lokeṣu bhāti sarveṣu lokeṣu bhāti ya evaṃ veda ||

4.15.5 Chāndogya_4.15.5

Devanāgarī

अथ यदु चैवास्मिञ्छव्यं कुर्वन्ति यदि च नार्चिषमेवाभिसंभवन्त्यर्चिषोऽहरह्न आपूर्यमाणपक्षमापूर्यमाणपक्षाद्यान्षडुदङ्ङेति मासाꣳस्तान्मासेभ्यः संवत्सरꣳ संवत्सरादादित्यमादित्याच्चन्द्रमसं चन्द्रमसो विद्युतं तत् पुरुषोऽमानवः स एनान्ब्रह्म गमयत्येष देवपथो ब्रह्मपथ एतेन प्रतिपद्यमाना इमं मानवमावर्तं नावर्तन्ते नावर्तन्ते ॥

IAST

atha yad u caivāsmiñ chavyaṃ kurvanti yadi ca nārciṣam evābhisaṃbhavanty arciṣo 'har ahna āpūryamāṇapakṣam āpūryamāṇapakṣād yān ṣaḍ udaṅṅ eti māsāṃs tān māsebhyaḥ saṃvatsaraṃ saṃvatsarād ādityam ādityāc candramasaṃ candramaso vidyutaṃ tat puruṣo 'mānavaḥ sa enān brahma gamayaty eṣa devapatho brahmapatha etena pratipadyamānā imaṃ mānavam āvartaṃ nāvartante nāvartante ||

4.16.1 Chāndogya_4.16.1

Devanāgarī

एष ह वै यज्ञो योऽयं पवते एष ह यन्निदꣳ सर्वं पुनाति यदेष यन्निदꣳ सर्वं पुनाति तस्मादेष एव यज्ञस्तस्य मनश्च वाक्च वर्तनी ॥

IAST

eṣa ha vai yajño yo 'yaṃ pavate eṣa ha yan nidaṃ sarvaṃ punāti yad eṣa yan nidaṃ sarvaṃ punāti tasmād eṣa eva yajñas tasya manaś ca vāk ca vartanī ||

4.16.2 Chāndogya_4.16.2

Devanāgarī

तयोरन्यतरां मनसा सꣳस्करोति ब्रह्मा वाचा होताध्वर्युरुद्गातान्यतरां यत्रौपाकृते प्रातरनुवाके पुरा परिधानीयाया ब्रह्मा व्यवदति ॥

IAST

tayor anyatarāṃ manasā saṃskaroti brahmā vācā hotādhvaryur udgātānyatarāṃ yatro pākṛte prātaranuvāke purā paridhānīyāyā brahmā vyavadati ||

4.16.3 Chāndogya_4.16.3

Devanāgarī

अन्यतरामेव वर्तनीꣳ सꣳस्करोति हीयतेऽन्यतरा स यथैकपाद्व्रजन्रथो वैकेन चक्रेण वर्तमानो रिष्यत्येवमस्य यज्ञोरिष्यति यज्ञꣳ रिष्यन्तं यजमानोऽनुरिष्यति स इष्ट्वा पापीयान्भवति ॥

IAST

anyatarām eva vartanīṃ saṃskaroti hīyate 'nyatarā sa yathaikapād vrajan ratho vaikena cakreṇa vartamāno riṣyaty evam asya yajño riṣyati yajñaṃ riṣyantaṃ yajamāno 'nuriṣyati sa iṣṭvā pāpīyān bhavati ||

4.16.4 Chāndogya_4.16.4

Devanāgarī

अथ यत्रोपाकृते प्रातरनुवाके न पुरा परिधानीयाया ब्रह्मा व्यवदत्युभे एव वर्तनी सꣳस्कुर्वन्ति न हीयतेऽन्यतरा ॥

IAST

atha yatropākṛte prātaranuvāke na purā paridhānīyāyā brahmā vyavadaty ubhe eva vartanī saṃskurvanti na hīyate 'nyatarā ||

4.16.5 Chāndogya_4.16.5

Devanāgarī

स यथोभयपाद्व्रजन्रथो वोभाभ्यां चक्राभ्यां वर्तमानः प्रतितिष्ठत्येवमस्य यज्ञः प्रतितिष्ठति यज्ञं प्रतितिष्ठन्तं यजमानोऽनुप्रतितिष्ठति स इष्ट्वा श्रेयान्भवति ॥

IAST

sa yathobhayapād vrajan ratho vobhābhyāṃ cakrābhyāṃ vartamānaḥ pratitiṣṭhaty evam asya yajñaḥ pratitiṣṭhati yajñaṃ pratitiṣṭhantaṃ yajamāno 'nupratitiṣṭhati sa iṣṭvā śreyān bhavati ||

4.17.1 Chāndogya_4.17.1

Devanāgarī

प्रजापतिर्लोकानभ्यतपत्तेषां तप्यमानानाꣳ रसान्प्रावृहदग्निं पृथिव्या वायुमन्तरिक्षातादित्यं दिवः ॥

IAST

prajāpatir lokān abhyatapat teṣāṃ tapyamānānāṃ rasān prāvṛhad agniṃ pṛthivyā vāyum antarikṣād ādityaṃ divaḥ ||

4.17.2 Chāndogya_4.17.2

Devanāgarī

स एतास्तिस्रो देवता अभ्यतपत्तासां तप्यमानानाꣳ रसान्प्रावृहदग्नेरृचो वायोर्यजूꣳषि सामान्यादित्यात् ॥

IAST

sa etās tisro devatā abhyatapat tāsāṃ tapyamānānāṃ rasān prāvṛhad agner ṛco vāyor yajūṃṣi sāmāny ādityāt ||

4.17.3 Chāndogya_4.17.3

Devanāgarī

स एतां त्रयीं विद्यामभ्यतपत्तस्यास्तप्यमानाया रसान्प्रावृहद्भूरित्यृग्भ्यो भुवरिति यजुर्भ्यः स्वरिति सामभ्यः ॥

IAST

sa etāṃ trayīṃ vidyām abhyatapat tasyās tapyamānāyā rasān prāvṛhad bhūr ity ṛgbhyo bhuvar iti yajurbhyaḥ svar iti sāmabhyaḥ ||

4.17.4 Chāndogya_4.17.4

Devanāgarī

तद्यदृक्तो रिष्येद्भूः स्वाहेति गार्हपत्ये जुहुयादृचामेव तद्रसेनर्चां वीर्येणर्चां यज्ञस्य विरिष्टꣳ संदधाति ॥

IAST

tad yad ṛkto riṣyed bhūḥ svāheti gārhapatye juhuyād ṛcām eva tad rasenarcāṃ vīryeṇarcāṃ yajñasya viriṣṭaṃ saṃdadhāti ||

4.17.5 Chāndogya_4.17.5

Devanāgarī

स यदि यजुष्टो रिष्येद्भुवः स्वाहेति दक्षिणाग्नौ जुहुयाद्यजुषामेव तद्रसेन यजुषां वीर्येण यजुषां यज्ञस्य विरिष्टꣳ संदधाति ॥

IAST

sa yadi yajuṣṭo riṣyed bhuvaḥ svāheti dakṣiṇāgnau juhuyād yajuṣām eva tad rasena yajuṣāṃ vīryeṇa yajuṣāṃ yajñasya viriṣṭaṃ saṃdadhāti ||

4.17.6 Chāndogya_4.17.6

Devanāgarī

अथ यदि सामतो रिष्येत्स्वः स्वाहेत्याहवनीये जुहुयात्साम्नामेव तद्रसेन साम्नां वीर्येण साम्नां यज्ञस्य विरिष्टं संदधाति ॥

IAST

atha yadi sāmato riṣyet svaḥ svāhety āhavanīye juhuyāt sāmnām eva tad rasena sāmnāṃ vīryeṇa sāmnāṃ yajñasya viriṣṭaṃ saṃdadhāti ||

4.17.7 Chāndogya_4.17.7

Devanāgarī

तद्यथा लवणेन सुवर्णꣳ संदध्यात्सुवर्णेन रजतꣳ रजतेन त्रपु त्रपुणा सीसꣳ सीसेन लोहं लोहेन दारु दारु चर्मणा ॥

IAST

tad yathā lavaṇena suvarṇaṃ saṃdadhyāt suvarṇena rajataṃ rajatena trapu trapuṇā sīsaṃ sīsena lohaṃ lohena dāru dāru carmaṇā ||

4.17.8 Chāndogya_4.17.8

Devanāgarī

एवमेषां लोकानामासां देवतानामस्यास्त्रय्या विद्याया वीर्येण यज्ञस्य विरिष्टꣳ संदधाति भेषजकृतो ह वा एष यज्ञो यत्रैवंविद्ब्रह्मा भवति ॥

IAST

evam eṣāṃ lokānām āsāṃ devatānām asyās trayyā vidyāyā vīryeṇa yajñasya viriṣṭaṃ saṃdadhāti bheṣajakṛto ha vā eṣa yajño yatraivaṃvid brahmā bhavati ||

4.17.9 Chāndogya_4.17.9

Devanāgarī

एष ह वा उदक्प्रवणो यज्ञो यत्रैवंविद्ब्रह्मा भवत्येवंविदꣳ ह वा एषा ब्रह्माणमनुगाथा यतो यत आवर्तते तत्तद्गच्छति ॥

IAST

eṣa ha vā udakpravaṇo yajño yatraivaṃvid brahmā bhavaty evaṃvidaṃ ha vā eṣā brāhmaṇam anugāthā yato yata āvartate tat tad gacchati ||

4.17.10 Chāndogya_4.17.10

Devanāgarī

मानवो ब्रह्मैवैक ऋत्विक्कुरूनश्वाभिरक्षत्येवंविद्ध वै ब्रह्मा यज्ञं यजमानꣳ सर्वाꣳश्चर्त्विजोऽभिरक्षति तस्मादेवंविदमेव ब्रह्माणं कुर्वीत नानेवंविदं नानेवंविदम् ॥

IAST

mānavaḥ brahmaivaika ṛtvik kurūn aśvābhir akṣaty evaṃviddha vai brahmā yajñaṃ yajamānaṃ sarvāṃś cartvijo 'bhirakṣati tasmād evaṃvidam eva brahmāṇaṃ kurvīta nānevaṃvidaṃ nānevaṃvidam ||

5.1.1 Chāndogya_5.1.1

Devanāgarī

पञ्चमोऽध्यायः यो ह वै ज्येष्ठं च श्रेष्ठं च वेद ज्येष्ठश्च ह वै श्रेष्ठश्च भवति प्राणो वाव ज्येष्ठश्च श्रेष्ठश्च ॥

IAST

pañcamo 'dhyāyaḥ yo ha vai jyeṣṭhaṃ ca śreṣṭhaṃ ca veda jyeṣṭhaś ca ha vai śreṣṭhaś ca bhavati prāṇo vāva jyeṣṭhaś ca śreṣṭhaś ca ||

5.1.2 Chāndogya_5.1.2

Devanāgarī

यो ह वै वसिष्ठं वेद वसिष्ठो ह स्वानां भवति वाग्वाव वसिष्ठः ॥

IAST

yo ha vai vasiṣṭhaṃ veda vasiṣṭho ha svānāṃ bhavati vāg vāva vasiṣṭhaḥ ||

5.1.3 Chāndogya_5.1.3

Devanāgarī

यो ह वै प्रतिष्ठां वेद प्रति ह तिष्ठत्यस्मिंश्च लोकेऽमुष्मिंश्च चक्षुर्वाव प्रतिष्ठा ॥

IAST

yo ha vai pratiṣṭhāṃ veda prati ha tiṣṭhaty asmiṃś ca loke 'muṣmiṃś ca cakṣur vāva pratiṣṭhā ||

5.1.4 Chāndogya_5.1.4

Devanāgarī

यो ह वै सम्पदं वेद संहास्मै कामाः पद्यन्ते दैवाश्च मानुषाश्च श्रोत्रं वाव सम्पत् ॥

IAST

yo ha vai sampadaṃ veda saṃhāsmai kāmāḥ padyante daivāś ca mānuṣāś ca śrotraṃ vāva sampat ||

5.1.5 Chāndogya_5.1.5

Devanāgarī

यो ह वा आयतनं वेदायतनं ह स्वानां भवति मनो ह वा आयतनम् ॥

IAST

yo ha vā āyatanaṃ vedāyatanaṃ ha svānāṃ bhavati mano ha vā āyatanam ||

5.1.6 Chāndogya_5.1.6

Devanāgarī

अथ ह प्राणा अहंश्रेयसि व्यूदिरेऽहंश्रेयानस्म्यहं श्रेयानस्मीति ॥

IAST

atha ha prāṇā ahaṃśreyasi vyūdire 'haṃśreyān asmy ahaṃ śreyān asmīti ||

5.1.7 Chāndogya_5.1.7

Devanāgarī

ते ह प्राणाः प्रजापतिं पितरमेत्योचुर्भगवन्को नः श्रेष्ठ इति तान्होवाच यस्मिन्व उत्क्रान्ते शरीरं पापिष्ठतरमिव दृश्येत स वः श्रेष्ठ इति ॥

IAST

te ha prāṇāḥ prajāpatiṃ pitaram etyocuḥ bhagavan ko naḥ śreṣṭha iti tān hovāca yasmin va utkrānte śarīraṃ pāpiṣṭhataram iva dṛśyeta sa vaḥ śreṣṭha iti ||

5.1.8 Chāndogya_5.1.8

Devanāgarī

सा ह वागुच्चक्राम सा संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथा कला अवदन्तः प्राणन्तः प्राणेन पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेण ध्यायन्तो मनसैवमिति प्रविवेश ह वाक् ॥

IAST

sā ha vāg uccakrāma sā saṃvatsaraṃ proṣya paryetyovāca katham aśakata rte maj jīvitum iti yathā kalā avadantaḥ prāṇantaḥ prāṇena paśyantaś cakṣuṣā śṛṇvantaḥ śrotreṇa dhyāyanto manasaivam iti praviveśa ha vāk ||

5.1.9 Chāndogya_5.1.9

Devanāgarī

चक्षुर्होच्चक्राम तत्संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथान्धा अपश्यन्तः प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा शृण्वन्तः श्रोत्रेण ध्यायन्तो मनसैवमिति प्रविवेश ह चक्षुः ॥

IAST

cakṣur hoccakrāma tat saṃvatsaraṃ proṣya paryetyovāca katham aśakata rte maj jīvitum iti yathāndhā apaśyantaḥ prāṇantaḥ prāṇena vadanto vācā śṛṇvantaḥ śrotreṇa dhyāyanto manasaivam iti praviveśa ha cakṣuḥ ||

5.1.10 Chāndogya_5.1.10

Devanāgarī

श्रोत्रं होच्चक्राम तत्संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथा बधिरा अशृण्वन्तः प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा ध्यायन्तो मनसैवमिति प्रविवेश ह श्रोत्रम् ॥

IAST

śrotraṃ hoccakrāma tat saṃvatsaraṃ proṣya paryetyovāca katham aśakata rte maj jīvitum iti yathā badhirā aśṛṇvantaḥ prāṇantaḥ prāṇena vadanto vācā paśyantaś cakṣuṣā dhyāyanto manasaivam iti praviveśa ha śrotram ||

5.1.11 Chāndogya_5.1.11

Devanāgarī

मनो होच्चक्राम तत्संवत्सरं प्रोष्य पर्येत्योवाच कथमशकतर्ते मज्जीवितुमिति यथा बाला अमनसः प्राणन्तः प्राणेन वदन्तो वाचा पश्यन्तश्चक्षुषा शृण्वन्तः श्रोत्रेणैवमिति प्रविवेश ह मनः ॥

IAST

mano hoccakrāma tat saṃvatsaraṃ proṣya paryetyovāca katham aśakata rte maj jīvitum iti yathā bālā amanasaḥ prāṇantaḥ prāṇena vadanto vācā paśyantaś cakṣuṣā śṛṇvantaḥ śrotreṇaivam iti praviveśa ha manaḥ ||

5.1.12 Chāndogya_5.1.12

Devanāgarī

अथ ह प्राण उच्चिक्रमिषन्स यथा सुहयः पड्वीशशङ्कून्संखिदेदेवमितरान्प्राणान्समखिदत्तं हाभिसमेत्योचुर्भगवन्नेधि त्वं नः श्रेष्ठोऽसि मोत्क्रमीरिति ॥

IAST

atha ha prāṇa uccikramiṣan sa yathā suhayaḥ paḍvīśaśaṅkūn saṃkhidet evam itarān prāṇān samakhidat taṃ hābhisametyocuḥ bhagavann edhi tvaṃ naḥ śreṣṭho 'si motkramīr iti ||

5.1.13 Chāndogya_5.1.13

Devanāgarī

अथ हैनं वागुवाच यदहं वसिष्ठोऽस्मि त्वं तद्वसिष्ठोऽसीत्यथ हैनं चक्षुरुवाच यदहं प्रतिष्ठास्मि त्वं तत्प्रतिष्ठासीति ॥

IAST

atha hainaṃ vāg uvāca yad ahaṃ vasiṣṭho 'smi tvaṃ tad vasiṣṭho 'sīty atha hainaṃ cakṣur uvāca yad ahaṃ pratiṣṭhāsmi tvaṃ tat pratiṣṭhāsīti ||

5.1.14 Chāndogya_5.1.14

Devanāgarī

अथ हैनꣳ श्रोत्रमुवाच यदहं सम्पदस्मि त्वं तत्सम्पदसीत्यथ हैनं मन उवाच यदहमायतनमस्मि त्वं तदायतनमसीति ॥

IAST

atha hainaṃ śrotram uvāca yad ahaṃ sampad asmi tvaṃ tat sampad asīty atha hainaṃ mana uvāca yad aham āyatanam asmi tvaṃ tad āyatanam asīti ||

5.1.15 Chāndogya_5.1.15

Devanāgarī

न वै वाचो न चक्षूंषि न श्रोत्राणि न मनांसीत्याचक्षते प्राणा इत्येवाचक्षते प्राणो ह्येवैतानि सर्वाणि भवति इति प्रथमः खण्डः ॥

IAST

na vai vāco na cakṣūṃṣi na śrotrāṇi na manāṃsīty ācakṣate prāṇā ity evācakṣate prāṇo hy evaitāni sarvāṇi bhavati iti prathamaḥ khaṇḍaḥ ||

5.2.1 Chāndogya_5.2.1

Devanāgarī

स होवाच किं मेऽन्नं भविष्यतीति यत्किंचिदिदमा श्वभ्य आ शकुनिभ्य इति होचुस्तद्वा एतदनस्यान्नमनो ह वै नाम प्रत्यक्षं न ह वा एवंविदि किंचनानन्नं भवतीति ॥

IAST

sa hovāca kiṃ me 'nnaṃ bhaviṣyatīti yat kiṃcid idam ā śvabhya ā śakunibhya iti hocus tad vā etad anasyānnam ano ha vai nāma pratyakṣaṃ na ha vā evaṃvidi kiṃcanānannaṃ bhavatīti ||

5.2.2 Chāndogya_5.2.2

Devanāgarī

स होवाच किं मे वासो भविष्यतीत्याप इति होचुस्तस्माद्वा एतदशिष्यन्तः पुरस्ताच्चोपरिष्टाच्चाद्भिः परिदधति लम्भुको ह वासो भवत्यनग्नो ह भवति ॥

IAST

sa hovāca kiṃ me vāso bhaviṣyatīty āpa iti hocus tasmād vā etad aśiṣyantaḥ purastāc copariṣṭāc cādbhiḥ paridadhati lambhuko ha vāso bhavaty anagno ha bhavati ||

5.2.3 Chāndogya_5.2.3

Devanāgarī

तद्धैतत्सत्यकामो जाबालो गोश्रुतये वैयाघ्रपद्यायोक्त्वोवाच यद्यप्येनच्छुष्काय स्थाणवे ब्रूयाज्जायेरन्नेवास्मिञ्छाखाः प्ररोहेयुः पलाशानीति ॥

IAST

tad dha etat satyakāmo jābālo gośrutaye vaiyāghrapadyāya uktvovāca yady apy enaṃ śuṣkāya sthāṇave brūyāj jāyerann evāsmiñ śākhāḥ praroheyūḥ palāśānīti ||

5.2.4 Chāndogya_5.2.4

Devanāgarī

अथ यदि महज्जिगमिषेदमावास्यायां दीक्षित्वा पौर्णमास्यां रात्रौ सर्वौषधस्य मन्थं दधिमधुनोरुपमथ्य ज्येष्ठाय श्रेष्ठाय स्वाहेत्यग्नावाज्यस्य हुत्वा मन्थे सम्पातमवनयेत् ॥

IAST

atha yadi mahajjigamiṣed amāvāsyāyāṃ dīkṣitvā paurṇamāsyāṃ rātrau sarvauṣadhasya manthaṃ dadhi-madhunor upamathya jyeṣṭhāya śreṣṭhāya svāhety agnāv ājyasya hutvā manthe sampātam avanayet ||

5.2.5 Chāndogya_5.2.5

Devanāgarī

वसिष्ठाय स्वाहेत्यग्नावाज्यस्य हुत्वा मन्थे सम्पातमवनयेत्प्रतिष्ठायै स्वाहेत्यग्नावाज्यस्य हुत्वा मन्थे सम्पातमवनयेत्सम्पदे स्वाहेत्यग्नावाज्यस्य हुत्वा मन्थे सम्पातमवनयेदायतनाय स्वाहेत्यग्नावाज्यस्य हुत्वा मन्थे सम्पातमवनयेत् ॥

IAST

vasiṣṭhāya svāhety agnāv ājyasya hutvā manthe sampātam avanayet pratiṣṭhāyai svāhety agnāv ājyasya hutvā manthe sampātam avanayet sampade svāhety agnāv ājyasya hutvā manthe sampātam avanayed āyatanāya svāhety agnāv ājyasya hutvā manthe sampātam avanayet ||

5.2.6 Chāndogya_5.2.6

Devanāgarī

अथ प्रतिसृप्याञ्जलौ मन्थमाधाय जपत्यमो नामास्यमा हि ते सर्वमिदं स हि ज्येष्ठः श्रेष्ठो राजाधिपतिः स मा ज्यैष्ठ्यं श्रैष्ठ्यं राज्यमाधिपत्यं गमयत्वहमेवेदं सर्वमसानीति ॥

IAST

atha pratisṛpyāñjalau mantham ādhāya japati amo nāmāsy amā hi te sarvam idaṃ sa hi jyeṣṭhaḥ śreṣṭho rājādhipatiḥ sa mā jyaiṣṭhyaṃ śraiṣṭhyaṃ rājyam ādhipatyaṃ gamayatv aham evedaṃ sarvam asānīti ||

5.2.7 Chāndogya_5.2.7

Devanāgarī

अथ खल्वेतयर्चा पच्छ आचामति तत्सवितुर्वृणीमह इत्याचामति वयं देवस्य भोजनमित्याचामति श्रेष्ठं सर्वधातममित्याचामति तुरं भगस्य धीमहीति सर्वं पिबति निर्णिज्य कंसं चमसं वा पश्चादग्नेः संविशति चर्मणि वा स्थण्डिले वा वाचंयमोऽप्रसाहः स यदि स्त्रियं पश्येत्समृद्धं कर्मेति विद्यात् ॥

IAST

atha khalv etayarcā paccha ācāmati tat savitur vṛṇīmaha ity ācāmati vayaṃ devasya bhojanam ity ācāmati śreṣṭhaṃ sarvadhātamam ity ācāmati turaṃ bhagasya dhīmahīti sarvaṃ pibati nirṇijya kaṃsaṃ camasaṃ vā paścād agneḥ saṃviśati carmaṇi vā sthaṇḍile vā vācaṃyamo 'prasāhaḥ sa yadi striyaṃ paśyet samṛddhaṃ karmeti vidyāt ||

5.2.8 Chāndogya_5.2.8

Devanāgarī

तदेष श्लोको यदा कर्मसु काम्येषु स्त्रियं स्वप्नेषु पश्यन्ति समृद्धिं तत्र जानीयात्तस्मिन्स्वप्ननिदर्शने तस्मिन्स्वप्ननिदर्शने इति द्वितीयः खण्डः ॥

IAST

tad eṣa śloko yadā karmasu kāmyeṣu striyaṃ svapneṣu paśyanti samṛddhiṃ tatra jānīyāt tasmin svapnanidarśane tasmin svapnanidarśane iti dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||

5.3.1 Chāndogya_5.3.1

Devanāgarī

श्वेतकेतुर्हारुणेयः पञ्चालानां समितिमेयाय तं ह प्रवाहणो जैवलिरुवाच कुमारानु त्वाशिषत्पितेत्यनु हि भगव इति ॥

IAST

śvetaketur hāruṇeyaḥ pañcālānāṃ samitim eyāya taṃ ha pravāhaṇo jaivalir uvāca kumāra anu tvāśiṣat pitety anu hi bhagava iti ||

5.3.2 Chāndogya_5.3.2

Devanāgarī

वेत्थ यदितोऽधि प्रजाः प्रयन्तीति न भगव इति वेत्थ यथा पुनरावर्तन्त३ इति न भगव इति वेत्थ पथोर्देवयानस्य पितृयाणस्य च व्यावर्तना३ इति न भगव इति ॥

IAST

vettha yad ito 'dhi prajāḥ prayantīti na bhagava iti vettha yathā punarāvartanta iti na bhagava iti vettha pathor devayānasya pitṛyāṇasya ca vyāvartanā iti na bhagava iti ||

5.3.3 Chāndogya_5.3.3

Devanāgarī

वेत्थ यथासौ लोको न सम्पूर्यत३ इति न भगव इति वेत्थ यथा पञ्चम्यामाहुतावापः पुरुषवचसो भवन्तीति नैव भगव इति ॥

IAST

vettha yathāsau loko na sampūryata iti na bhagava iti vettha yathā pañcamyām āhutāv āpaḥ puruṣavacaso bhavantīti naiva bhagava iti ||

5.3.4 Chāndogya_5.3.4

Devanāgarī

अथानु किमनुशिष्ठोऽवोचथा यो हीमानि न विद्यात्कथं सोऽनुशिष्टो ब्रुवीतेति स हायस्तः पितुरर्धमेयाय तं होवाचाननुशिष्य वाव किल मा भगवानब्रवीदनु त्वाशिषमिति ॥

IAST

athānu kim anuśiṣṭo 'vocathā yo hīmāni na vidyāt kathaṃ so 'nuśiṣṭo bruvīteti sa hāyastaḥ pitur ardham eyāya taṃ hovācānanuśiṣya vāva kila mā bhagavān abravīd anu tvāśiṣam iti ||

5.3.5 Chāndogya_5.3.5

Devanāgarī

पञ्च मा राजन्यबन्धुः प्रश्नानप्राक्षीत्तेषां नैकंचनाशकं विवक्तुमिति स होवाच यथा मा त्वं तदैतानवदो यथाहमेषां नैकंचन वेद यद्यहमिमानवेदिष्यं कथं ते नावक्ष्यमिति ॥

IAST

pañca mā rājanyabandhuḥ praśnān aprākṣīt teṣāṃ naikaṃcanāśakaṃ vivaktum iti sa hovāca yathā mā tvaṃ tad etān avado yathāham eṣāṃ naikaṃcana veda yady aham imān avediṣyaṃ kathaṃ te nāvakṣyam iti ||

5.3.6 Chāndogya_5.3.6

Devanāgarī

स ह गौतमो राज्ञोऽर्धमेयाय तस्मै ह प्राप्तायार्हां चकार स ह प्रातः सभाग उदेयाय तं होवाच मानुषस्य भगवन्गौतम वित्तस्य वरं वृणीथा इति स होवाच तवैव राजन्मानुषं वित्तं यामेव कुमारस्यान्ते वाचमभाषथास्तामेव मे ब्रूहीति स ह कृच्छ्री बभूव ॥

IAST

sa ha gautamo rājño 'rdham eyāya tasmai ha prāptāyārhāṃ cakāra sa ha prātaḥ sabhāga udeyāya taṃ hovāca mānuṣasya bhagavan gautama vittasya varaṃ vṛṇīthā iti sa hovāca tavaiva rājan mānuṣaṃ vittaṃ yām eva kumārasyānte vācam abhāṣathās tām eva me brūhīti sa ha kṛcchrī babhūva ||

5.3.7 Chāndogya_5.3.7

Devanāgarī

तं ह चिरं वसेत्याज्ञापयांचकार तं होवाच यथा मा त्वं गौतमावदो यथेयं न प्राक्त्वत्तः पुरा विद्या ब्राह्मणान्गच्छति तस्मादु सर्वेषु लोकेषु क्षत्रस्यैव प्रशासनमभूदिति तस्मै होवाच ॥

IAST

taṃ ha ciraṃ vasety ājñāpayāṃcakāra taṃ hovāca yathā mā tvaṃ gautamāvado yath eyaṃ na prāk tvattaḥ purā vidyā brāhmaṇān gacchati tasmād u sarveṣu lokeṣu kṣatrasyaiva praśāsanam abhūd iti tasmai hovāca ||

5.4.1 Chāndogya_5.4.1

Devanāgarī

असौ वाव लोको गौतमाग्निस्तस्यादित्य एव समिद्रश्मयो धूमोऽहरर्चिश्चन्द्रमा अङ्गारा नक्षत्राणि विस्फुलिङ्गाः ॥

IAST

asau vāva loko gautamāgnis tasyāditya eva samid raśmayo dhūmo 'har arciś candramā aṅgārā nakṣatrāṇi visphuliṅgāḥ ||

5.4.2 Chāndogya_5.4.2

Devanāgarī

तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः श्रद्धां जुह्वति तस्या अहुतेः सोमो राजा संभवति इति चतुर्थः खण्डः ॥

IAST

tasminn etasminn agnau devāḥ śraddhāṃ juhvati tasyā ahuteḥ somo rājā saṃbhavati iti caturthaḥ khaṇḍaḥ ||

5.5.1 Chāndogya_5.5.1

Devanāgarī

पर्जन्यो वाव गौतमाग्निस्तस्य वायुरेव समिदभ्रं धूमो विद्युदर्चिरशनिरङ्गाराह्रादनयो विस्फुलिङ्गाः ॥

IAST

parjanyo vāva gautamāgnis tasya vāyur eva samid abhraṃ dhūmo vidyud arciḥ aśanir aṅgārāḥ hrādanayo visphuliṅgāḥ ||

5.5.2 Chāndogya_5.5.2

Devanāgarī

तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवाः सोमं राजानं जुह्वति तस्या आहुतेर्वर्षं संभवति इति पञ्चमः खण्डः ॥

IAST

tasminn etasminn agnau devāḥ somaṃ rājānaṃ juhvati tasyā āhuter varṣaṃ saṃbhavati iti pañcamaḥ khaṇḍaḥ ||

5.6.1 Chāndogya_5.6.1

Devanāgarī

पृथिवी वाव गौतमाग्निस्तस्याः संवत्सर एव समिदाकाशो धूमो रात्रिरर्चिर्दिशोऽङ्गारा अवान्तरदिशो विस्फुलिङ्गाः ॥

IAST

pṛthivī vāva gautamāgnis tasyāḥ saṃvatsara eva samid ākāśo dhūmo rātrir arciḥ diśo 'ṅgārā avāntaradiśo visphuliṅgāḥ ||

5.6.2 Chāndogya_5.6.2

Devanāgarī

तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा वर्षं जुह्वति तस्या आहुतेरन्नं संभवति इति षष्ठः खण्डः ॥

IAST

tasminn etasminn agnau devā varṣaṃ juhvati tasyā āhuter annaṃ saṃbhavati iti ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ ||

5.7.1 Chāndogya_5.7.1

Devanāgarī

पुरुषो वाव गौतमाग्निस्तस्य वागेव समित्प्राणो धूमो जिह्वार्चिश्चक्षुरङ्गाराः श्रोत्रं विस्फुलिङ्गाः ॥

IAST

puruṣo vāva gautamāgnis tasya vāg eva samit prāṇo dhūmo jihvārciś cakṣur aṅgārāḥ śrotraṃ visphuliṅgāḥ ||

5.7.2 Chāndogya_5.7.2

Devanāgarī

तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा अन्नं जुह्वति तस्या आहुते रेतः सम्भवति इति सपतमः खण्डः ॥

IAST

tasminn etasminn agnau devā annaṃ juhvati tasyā āhute retaḥ saṃbhavati iti saptamaḥ khaṇḍaḥ ||

5.8.1 Chāndogya_5.8.1

Devanāgarī

योषा वाव गौतमाग्निस्तस्या उपस्थ एव समिद्यदुपमन्त्रयते स धूमो योनिरर्चिर्यदन्तः करोति तेऽङ्गारा अभिनन्दा विस्फुलिङ्गाः तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा रेतो जुह्वति तस्या आहुतेर्गर्भः संभवति इति अष्टमः खण्डः ॥

IAST

yoṣā vāva gautamāgnis tasyā upastha eva samid yad upamantrayate sa dhūmo yonir arciḥ yad antaḥ karoti te 'ṅgārā abhinandā visphuliṅgāḥ tasminn etasminn agnau devā reto juhvati tasyā āhuter garbhaḥ saṃbhavati iti aṣṭamaḥ khaṇḍaḥ ||

5.9.1 Chāndogya_5.9.1

Devanāgarī

इति तु पञ्चम्यामाहुतावापः पुरुषवचसो भवन्तीति स उल्बावृतो गर्भो दश वा नव वा मासानन्तः शयित्वा यावद्वाथ जायते ॥

IAST

iti tu pañcamyām āhutāv āpaḥ puruṣavacaso bhavantīti sa ulbāvṛto garbho daśa vā nava vā māsān antaḥ śayitvā yāvad vātha jāyate ||

5.9.2 Chāndogya_5.9.2

Devanāgarī

स जातो यावदायुषं जीवति तं प्रेतं दिष्टमितोऽग्नय एव हरन्ति यत एवेतो यतः संभूतो भवति इति नवमः खण्डः ॥

IAST

sa jāto yāvad āyuṣaṃ jīvati taṃ pretaṃ diṣṭam ito 'gnaya eva haranti yata eveto yataḥ saṃbhūto bhavati iti navamaḥ khaṇḍaḥ ||

5.10.1 Chāndogya_5.10.1

Devanāgarī

ते य एवं विदुरमृतास्ते भवन्त्यथेतरस्तृतीयं स्थानं तृतीयं तृतीयं स्थानं तृतीयं तृतीयं तृतीयं स्थानमिति ॥

IAST

te ya evaṃ vidur amṛtās te bhavanty ath itaras tṛtīyaṃ sthānaṃ tṛtīyaṃ tṛtīyaṃ sthānaṃ tṛtīyaṃ tṛtīyaṃ tṛtīyaṃ sthānam iti ||

5.10.2 Chāndogya_5.10.2

Devanāgarī

अथ ये यज्ञेन दानेन तपसा लोकान् जयन्ति ते धूममभिसंभवन्ति धूमाद्रात्रिं रात्रेरपरपक्षमपरपक्षाद्यान्षड्दक्षिणैति मासांस्तान्मासेभ्यः पितृलोकं पितृलोकादाकाशमाकाशाच्चन्द्रमसमेष सोमो राजा तद्देवानामन्नं तं देवा भक्षयन्ति ॥

IAST

atha ye yajñena dānena tapasā lokān jayanti te dhūmam abhisaṃbhavanti dhūmād rātriṃ rātrer aparapakṣam aparapakṣād yān ṣaḍ dakṣiṇaiti māsāṃs tān māsebhyaḥ pitṛlokaṃ pitṛlokād ākāśam ākāśāc candramasam eṣa somo rājā tad devānām annaṃ taṃ devā bhakṣayanti ||

5.10.3 Chāndogya_5.10.3

Devanāgarī

अथ य इमे ग्राम इष्टापूर्ते दत्तमित्युपासते ते धूममभिसंभवन्ति धूमाद्रात्रिं रात्रेरपरपक्षमपरपक्षाद्यान्षड्दक्षिणैति मासांस्तान्नैते संवत्सरमभिप्राप्नुवन्ति ॥

IAST

atha ya ime grāma iṣṭāpūrte dattam ity upāsate te dhūmam abhisaṃbhavanti dhūmād rātriṃ rātrer aparapakṣam aparapakṣād yān ṣaḍ dakṣiṇaiti māsāṃs tān naite saṃvatsaram abhiprāpnuvanti ||

5.10.4 Chāndogya_5.10.4

Devanāgarī

मासेभ्यः पितृलोकं पितृलोकादाकाशमाकाशाच्चन्द्रमसमेष सोमो राजा तद्देवानामन्नं तं देवा भक्षयन्ति ॥

IAST

māsebhyaḥ pitṛlokaṃ pitṛlokād ākāśam ākāśāc candramasam eṣa somo rājā tad devānām annaṃ taṃ devā bhakṣayanti ||

5.10.5 Chāndogya_5.10.5

Devanāgarī

तस्मिन्यवात्सम्पातमुषित्वाथैतमेवाध्वानं पुनर्निवर्तन्ते यथेतमाकाशमाकाशाद्वायुं वायुर्भूत्वा धूमो भवति धूमो भूत्वाभ्रं भवति ॥

IAST

tasmin yāv at saṃpātam uṣitvātha etam evādhvānaṃ punar nivartante yathetam ākāśam ākāśād vāyuṃ vāyur bhūtvā dhūmo bhavati dhūmo bhūtvābhram bhavati ||

5.10.6 Chāndogya_5.10.6

Devanāgarī

अभ्रं भूत्वा मेघो भवति मेघो भूत्वा प्रवर्षति त इह व्रीहियवा ओषधिवनस्पतयस्तिलमाषा इति जायन्तेऽतो वै खलु दुर्निष्प्रपतरं यो यो ह्यन्नमत्ति यो रेतः सिञ्चति तद्भूय एव भवति ॥

IAST

abhraṃ bhūtvā megho bhavati megho bhūtvā pravarṣati ta iha vrīhiyavā oṣadhivanaspatayas tilamāṣā iti jāyante 'to vai khalu dur niṣprapataraṃ yo yo hy annam atti yo retaḥ siñcati tad bhūya eva bhavati ||

5.10.7 Chāndogya_5.10.7

Devanāgarī

तद्य इह रमणीयचरणा अभ्याशो ह यत्ते रमणीयां योनिमापद्येरन्ब्राह्मणयोनिं वा क्षत्रिययोनिं वा वैश्ययोनिं वाथ य इह कपूयचरणा अभ्याशो ह यत्ते कपूयां योनिमापद्येरञ्श्वयोनिं वा सूकरयोनिं वा चण्डालयोनिं वा ॥

IAST

tad ya iha ramaṇīyacaraṇā abhyāśo ha yat te ramaṇīyāṃ yonim āpadyeran brāhmaṇayoniṃ vā kṣatriyayoniṃ vā vaiśyayoniṃ vātha ya iha kapūyacaraṇā abhyāśo ha yat te kapūyāṃ yonim āpadyeran śvayoniṃ vā sūkarayoniṃ vā caṇḍālayoniṃ vā ||

5.10.8 Chāndogya_5.10.8

Devanāgarī

अथैतयोः पथोर्न कतरेणचन तानीमानि क्षुद्राण्यसकृदावर्तीनि भूतानि भवन्ति जायस्व म्रियस्वेत्येतत्तृतीयंस्थानं तेनासौ लोको न सम्पूर्यते तस्माज्जुगुप्सेत तदेष श्लोकः ॥

IAST

atha etayoḥ pathor na katareṇa cana tānīmāni kṣudrāṇy asakṛdāvartīni bhūtāni bhavanti jāyasva mriyasvety etat tṛtīyaṃ sthānaṃ tenāsau loko na sampūryate tasmāj jugupseta tad eṣa ślokaḥ ||

5.10.9 Chāndogya_5.10.9

Devanāgarī

स्तेनो हिरण्यस्य सुरां पिबंश्च गुरोस्तल्पमावसन्ब्रह्महा चैते पतन्ति चत्वारः पञ्चमश्चाचरंस्तैरिति ॥

IAST

steno hiraṇyasya surāṃ pibaṃś ca guros talpam āvasan brahmahā caite patanti catvāraḥ pañcamaś cācaraṃs tair iti ||

5.10.10 Chāndogya_5.10.10

Devanāgarī

अथ ह य एतानेवं पञ्चाग्नीन्वेद न सह तैरप्याचरन्पाप्मना लिप्यते शुद्धः पूतः पुण्यलोको भवति य एवं वेद य एवं वेद इति दशमः खण्डः ॥

IAST

atha ha ya etān evaṃ pañcāgnīn veda na saha tair apy ācaran pāpmanā lipyate śuddhaḥ pūtaḥ puṇyaloko bhavati ya evaṃ veda ya evaṃ veda iti daśamaḥ khaṇḍaḥ ||

5.11.1 Chāndogya_5.11.1

Devanāgarī

प्राचीनशाल औपमन्यवः सत्ययज्ञः पौलुषिरिन्द्रद्युम्नो भाल्लवेयो जनः शार्कराक्ष्यो बुडिल आश्वतराश्विस्ते हैते महाशाला महाश्रोत्रियाः समेत्य मीमांसां चक्रुः । को न आत्मा किं ब्रह्मेति ॥

IAST

prācīnaśāla aupamanyavaḥ satyayajñaḥ pauluṣir indradyumno bhāllaveyo janaḥ śārkarākṣyo buḍila āśvatarāśvis te haite mahāśālā mahāśrotriyāḥ sametya mīmāṃsāṃ cakruḥ | ko na ātmā kiṃ brahmeti ||

5.11.2 Chāndogya_5.11.2

Devanāgarī

ते ह सम्पादयांचक्रुरुद्दालको वै भगवन्तोऽयमारुणिः सम्प्रतीममात्मानं वैश्वानरमध्येत्य तं हन्ताभ्यागच्छामेति तं हाभ्याजग्मुः ॥

IAST

te ha sampādayāṃcakrur uddālako vai bhagavanto 'yam āruṇiḥ sampratīmam ātmānaṃ vaiśvānaram adhyeti | taṃ hantābhyāgacchāmeti taṃ hābhyājagmuḥ ||

5.11.3 Chāndogya_5.11.3

Devanāgarī

स ह सम्पादयांचकार प्रक्ष्यन्ति मामिमे महाशाला महाश्रोत्रियास्तेभ्यो न सर्वमिव प्रतिपत्स्ये हन्ताहमन्यमभ्यनुशासानीति ॥

IAST

sa ha sampādayāṃcakāra prakṣyanti mām ime mahāśālā mahāśrotriyās tebhyo na sarvam iva pratipatsye | hantāham anyam abhyanuśāsānīti ||

5.11.4 Chāndogya_5.11.4

Devanāgarī

तान्होवाचाश्वपतिर्वै भगवन्तोऽयं कैकेयः सम्प्रतीममात्मानं वैश्वानरमध्येत्य तं हन्ताभ्यागच्छामेति तं हाभ्याजग्मुः ॥

IAST

tān hovācāśvapatir vai bhagavanto 'yaṃ kaikeyaḥ sampratīmam ātmānaṃ vaiśvānaram adhyeti | taṃ hantābhyāgacchāmeti taṃ hābhyājagmuḥ ||

5.11.5 Chāndogya_5.11.5

Devanāgarī

तेभ्यो ह प्राप्तेभ्यः पृथगर्हाणि कारयांचकार स ह प्रातः संजिहान उवाच न मे स्तेनो जनपदे न कर्दर्यो न मद्यपो नानाहिताग्निर्नाविद्वान्न स्वैरी स्वैरिणी कुतो यक्ष्यमाणो वै भगवन्तोऽहमस्मि यावदेकैकस्मा ऋत्विजे धनं दास्यामि तावद्भगवद्भ्यो दास्यामि वसन्तु भगवन्त इति ॥

IAST

tebhyo ha prāptebhyaḥ pṛthag arhāṇi kārayāṃcakāra | sa ha prātaḥ saṃjihāna uvāca na me steno janapade na kadaryo na madyapo nānāhitāgnir nāvidvān na svairī svairiṇī | kuto yakṣyamāṇo vai bhagavanto 'ham asmi | yāvad ekaikasmā ṛtvije dhanaṃ dāsyāmi tāvad bhagavadbhyo dāsyāmi | vasantu bhagavanta iti ||

5.11.6 Chāndogya_5.11.6

Devanāgarī

ते होचुर्येन हैवार्थेन पुरुषश्चरेत्तंहैव वदेदात्मानमेवेमं वैश्वानरं सम्प्रत्यध्येषि तमेव नो ब्रूहीति ॥

IAST

te hocur yena haivārthena puruṣaś caret taṃ haiva vadet ātmānam evemaṃ vaiśvānaraṃ sampraty adhyeṣi tam eva no brūhīti ||

5.11.7 Chāndogya_5.11.7

Devanāgarī

तान्होवाच प्रातर्वः प्रतिवक्तास्मीति ते ह समित्पाणयः पूर्वाह्णे प्रतिचक्रमिरे तान्हानुपनीयैवैतदुवाच ॥

IAST

tān hovāca prātar vaḥ prativaktāsmīti | te ha samitpāṇayaḥ pūrvāhṇe praticakramire | tān hānupanīyaivaitad uvāca ||

5.12.1 Chāndogya_5.12.1

Devanāgarī

औपमन्यव कं त्वमात्मानमुपास्स इति दिवमेव भगवो राजन्निति होवाचैष वै सुतेजा आत्मा वैश्वानरो यं त्वमात्मानमुपास्से तस्मात्तव सुतं प्रसुतमासुतं कुले दृश्यते ॥

IAST

aupamanyava kaṃ tvam ātmānam upāsse iti | divam eva bhagavo rājann iti hovāca | eṣa vai sutejā ātmā vaiśvānaro yaṃ tvam ātmānam upāsse | tasmāt tava sutaṃ prasutam āsutaṃ kule dṛśyate ||

5.12.2 Chāndogya_5.12.2

Devanāgarī

अत्स्यन्नं पश्यसि प्रियमत्त्यन्नं पश्यति प्रियं भवत्यस्य ब्रह्मवर्चसं कुले य एतमेवमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते मूर्धा त्वेष आत्मन इति होवाच मूर्धा ते व्यपतिष्यद्यन्मां नागमिष्य इति ॥

IAST

atsy annaṃ paśyasi priyam atty annaṃ paśyati priyaṃ bhavaty asya brahmavarcasāṃ kule ya etam evam ātmānaṃ vaiśvānaram upāste | mūrdhā tv eṣa ātmana iti hovāca | mūrdhā te vyapatiṣyad yan māṃ nāgamiṣya iti ||

5.13.1 Chāndogya_5.13.1

Devanāgarī

अथ होवाच सत्ययज्ञं पौलुषिं प्राचीनयोग्य कं त्वमात्मानमुपास्स इत्यादित्यमेव भगवो राजन्निति होवाचैष वै विश्वरूप आत्मा वैश्वानरो यं त्वमात्मानमुपास्से तस्मात्तव बहु विश्वरूपं कुले दृश्यते ॥

IAST

atha hovāca satyayajñaṃ pauluṣiṃ prācīnayogya | kaṃ tvam ātmānam upāsse ity ādityam eva bhagavo rājann iti hovāca | eṣa vai viśvarūpa ātmā vaiśvānaro yaṃ tvam ātmānam upāsse | tasmāt tava bahu viśvarūpaṃ kule dṛśyate ||

5.13.2 Chāndogya_5.13.2

Devanāgarī

प्रवृत्तोऽश्वतरीरथो दासीनिष्कोऽत्स्यन्नं पश्यसि प्रियमत्त्यन्नं पश्यति प्रियं भवत्यस्य ब्रह्मवर्चसं कुले य एतमेवमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते चक्षुषेतदात्मन इति होवाचान्धोऽभविष्यो यन्मां नागमिष्य इति ॥

IAST

pravṛtto 'śvatarīratho dāsīniṣko 'tsy annaṃ paśyasi priyam atty annaṃ paśyati priyaṃ bhavaty asya brahmavarcasāṃ kule ya etam evam ātmānaṃ vaiśvānaram upāste | cakṣuṣetad ātmana iti hovācāndho 'bhaviṣyo yan māṃ nāgamiṣya iti ||

5.14.1 Chāndogya_5.14.1

Devanāgarī

अथ होवाचेन्द्रद्युम्नं भाल्लवेयं वैयाघ्रपद्य कं त्वमात्मानमुपास्स इति वायुमेव भगवो राजन्निति होवाचैष वै पृथग्वर्त्मात्मा वैश्वानरो यं त्वमात्मानमुपास्से तस्मात्त्वां पृथग्बलय आयन्ति पृथग्रथश्रेणयोऽनुयन्ति ॥

IAST

atha hovācendradyumnaṃ bhāllaveyaṃ vaiyāghrapadya | kaṃ tvam ātmānam upāsse iti | vāyum eva bhagavo rājann iti hovāca | eṣa vai pṛthagvartmātmā vaiśvānaro yaṃ tvam ātmānam upāsse | tasmāt tvāṃ pṛthag balaya āyanti pṛthag rathaśreṇayo 'nuyanti ||

5.14.2 Chāndogya_5.14.2

Devanāgarī

अत्स्यन्नं पश्यसि प्रियमत्त्यन्नं पश्यति प्रियं भवत्यस्य ब्रह्मवर्चसं कुले य एतमेवमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते प्राणस्त्वेष आत्मन इति होवाच प्राणस्त उदक्रमिष्यद्यन्मां नागमिष्य इति ॥

IAST

atsy annaṃ paśyasi priyam atty annaṃ paśyati priyaṃ bhavaty asya brahmavarcasāṃ kule ya etam evam ātmānaṃ vaiśvānaram upāste | prāṇas tv eṣa ātmana iti hovāca | prāṇas te udakrāmiṣyad yan māṃ nāgamiṣya iti ||

5.15.1 Chāndogya_5.15.1

Devanāgarī

अथ होवाच जनं शार्कराक्ष्यं कं त्वमात्मानमुपास्स इत्याकाशमेव भगवो राजन्निति होवाचैष वै बहुल आत्मा वैश्वानरो यं त्वमात्मानमुपास्से तस्मात्त्वं बहुलोऽसि प्रजया च धनेन च ॥

IAST

atha hovāca janaṃ śārkarākṣyaṃ kaṃ tvam ātmānam upāsse | ākāśam eva bhagavo rājann iti hovāca | eṣa vai bahula ātmā vaiśvānaro yaṃ tvam ātmānam upāsse | tasmāt tvaṃ bahulo 'si prajayā ca dhanena ca ||

5.15.2 Chāndogya_5.15.2

Devanāgarī

अत्स्यन्नं पश्यसि प्रियमत्त्यन्नं पश्यति प्रियं भवत्यस्य ब्रह्मवर्चसं कुले य एतमेवमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते संदेहस्त्वेष आत्मन इति होवाच संदेहस्ते व्यशीर्यद्यन्मां नागमिष्य इति ॥

IAST

atsy annaṃ paśyasi priyam atty annaṃ paśyati priyaṃ bhavaty asya brahmavarcasāṃ kule ya etam evam ātmānaṃ vaiśvānaram upāste | saṃdehas tv eṣa ātmana iti hovāca | saṃdehas te vyaśīryad yan māṃ nāgamiṣya iti ||

5.16.1 Chāndogya_5.16.1

Devanāgarī

अथ होवाच बुडिलमाश्वतराश्विं वैयाघ्रपद्य कं त्वमात्मानमुपास्स इत्यप एव भगवो राजन्निति होवाचैष वै रयिरात्मा वैश्वानरो यं त्वमात्मानमुपास्से तस्मात्त्वं रयिमान्पुष्टिमानसि ॥

IAST

atha hovāca buḍilam āśvatarāśviṃ vaiyāghrapadya | kaṃ tvam ātmānam upāsse ity apa eva bhagavo rājann iti hovāca | eṣa vai rayir ātmā vaiśvānaro yaṃ tvam ātmānam upāsse | tasmāt tvaṃ rayimān puṣṭimān asi ||

5.16.2 Chāndogya_5.16.2

Devanāgarī

अत्स्यन्नं पश्यसि प्रियमत्त्यन्नं पश्यति प्रियं भवत्यस्य ब्रह्मवर्चसं कुले य एतमेवमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते बस्तिस्त्वेष आत्मन इति होवाच बस्तिस्ते व्यभेत्स्यद्यन्मां नागमिष्य इति ॥

IAST

atsy annaṃ paśyasi priyam atty annaṃ paśyati priyaṃ bhavaty asya brahmavarcasāṃ kule ya etam evam ātmānaṃ vaiśvānaram upāste | bastis tv eṣa ātmana iti hovāca | bastis te vyabhetsyad yan māṃ nāgamiṣya iti ||

5.17.1 Chāndogya_5.17.1

Devanāgarī

अथ होवाचोद्दालकमारुणिं गौतम कं त्वमात्मानमुपास्स इति पृथिवीमेव भगवो राजन्निति होवाचैष वै प्रतिष्ठात्मा वैश्वानरो यं त्वमात्मानमुपास्से तस्मात्त्वं प्रतिष्ठितोऽसि प्रजया च पशुभिश्च ॥

IAST

atha hovācoddālakam āruṇiṃ | gautama kaṃ tvam ātmānam upāsse iti | pṛthivīm eva bhagavo rājann iti hovāca | eṣa vai pratiṣṭhātmā vaiśvānaro yaṃ tvam ātmānam upāsse | tasmāt tvaṃ pratiṣṭhito 'si prajayā ca paśubhiś ca ||

5.17.2 Chāndogya_5.17.2

Devanāgarī

अत्स्यन्नं पश्यसि प्रियमत्त्यन्नं पश्यति प्रियं भवत्यस्य ब्रह्मवर्चसं कुले य एतमेवमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते पादौ त्वेतावात्मन इति होवाच पादौ ते व्यम्लास्येतां यन्मां नागमिष्य इति ॥

IAST

atsy annaṃ paśyasi priyam atty annaṃ paśyati priyaṃ bhavaty asya brahmavarcasāṃ kule ya etam evam ātmānaṃ vaiśvānaram upāste | pādau tv etāv ātmana iti hovāca | pādau te vyamlāsyetāṃ yan māṃ nāgamiṣya iti ||

5.18.1 Chāndogya_5.18.1

Devanāgarī

तान्होवाचैते वै खलु यूयं पृथगिवेममात्मानं वैश्वानरं विद्वांसोऽन्नमत्थ यस्त्वेतमेवं प्रादेशमात्रमभिविमानमात्मानं वैश्वानरमुपास्ते स सर्वेषु लोकेषु सर्वेषु भूतेषु सर्वेष्वात्मस्वन्नमत्ति ॥

IAST

tān hovācaite vai khalu yūyaṃ pṛthag ivemam ātmānaṃ vaiśvānaraṃ vidvāṃso 'nnam attha | yas tv etam evaṃ prādeśamātram abhivimānam ātmānaṃ vaiśvānaram upāste sa sarveṣu lokeṣu sarveṣu bhūteṣu sarveṣv ātmasv annam atti ||

5.18.2 Chāndogya_5.18.2

Devanāgarī

तस्य ह वा एतस्यात्मनो वैश्वानरस्य मूर्धैव सुतेजाश्चक्षुर्विश्वरूपः प्राणः पृथग्वर्त्मात्मा संदेहो बहुलो बस्तिरेव रयिः पृथिव्येव पादावुर एव वेदिर्लोमानि बर्हिर्हृदयं गार्हपत्यो मनोऽन्वाहार्यपचन आस्यमाहवनीयः ॥

IAST

tasya ha vā etasyātmanaḥ vaiśvānarasya mūrdhaiva sutejāś cakṣur viśvarūpaḥ prāṇaḥ pṛthagvartmātmā saṃdeho bahulo bastir eva rayiḥ pṛthivī eva pādāv ura eva vedir lomāni barhir hṛdayaṃ gārhapatyo mano 'nvāhāryapacana āsyam āhavanīyaḥ ||

5.18.3 Chāndogya_5.18.3

Devanāgarī

तद्यद्भक्तं प्रथममागच्छेत्तद्धोमीयं स यां प्रथमामाहुतिं जुहोति तां जुहोति प्राणाय स्वाहेति प्राणस्तृप्यति प्राणे तृप्यति चक्षुस्तृप्यति चक्षुषि तृप्यत्यादित्यस्तृप्यत्यादित्ये तृप्यति द्यौस्तृप्यति दिवि तृप्यन्त्यां यत्किंच द्यावापृथिव्योरन्तरं तत्तृप्यति तस्यां तृप्यन्त्यां यत्किंच द्यावापृथिव्योरन्तरं तदस्य तृप्यति ॥

IAST

tad yad bhaktaṃ prathamam āgacchet tad dhomīyaṃ sa yāṃ prathamām āhutiṃ juhoti tāṃ juhoti prāṇāya svāheti prāṇas tṛpyati prāṇe tṛpyati cakṣus tṛpyati cakṣuṣi tṛpyaty ādityas tṛpyaty āditye tṛpyati dyaus tṛpyati divi tṛpyantyāṃ yat kiṃca dyāvāpṛthivyor antaraṃ tat tṛpyati tasyāṃ tṛpyantyāṃ yat kiṃca dyāvāpṛthivyor antaraṃ tad asya tṛpyati ||

5.18.4 Chāndogya_5.18.4

Devanāgarī

अथ यां द्वितीयामाहुतिं जुहोति व्यानाय स्वाहेति व्यानस्तृप्यति व्याने तृप्यति श्रोत्रं तृप्यति श्रोत्रे तृप्यति चन्द्रमास्तृप्यति चन्द्रमसि तृप्यति दिशस्तृप्यन्ति दिक्षु तृप्यन्तीषु यत्किंच दिशश्चान्तरदिशश्च तत्तृप्यति तस्मिंस्तृप्यति यत्किंच दिशश्चान्तरदिशश्च तदस्य तृप्यति ॥

IAST

atha yāṃ dvitīyām āhutiṃ juhoti vyānāya svāheti vyānas tṛpyati vyāne tṛpyati śrotraṃ tṛpyati śrotre tṛpyati candramās tṛpyati candramasi tṛpyati diśas tṛpyanti dikṣu tṛpyantīṣu yat kiṃca diśaś cāntaradiśaś ca tat tṛpyati tasmiṃs tṛpyati yat kiṃca diśaś cāntaradiśaś ca tad asya tṛpyati ||

5.18.5 Chāndogya_5.18.5

Devanāgarī

अथ यां तृतीयामाहुतिं जुहोत्यपानाय स्वाहेत्यपानस्तृप्यत्यपाने तृप्यति वाक्तृप्यति वाचि तृप्यति अग्निस्तृप्यत्यग्नौ तृप्यति पृथिवी तृप्यति पृथिव्यां तृप्यन्त्यां यत्किंच पृथिव्या अधस्तात्तत्तृप्यति तस्यां तृप्यन्त्यां यत्किंच पृथिव्या अधस्तात्तदस्य तृप्यति ॥

IAST

atha yāṃ tṛtīyām āhutiṃ juhoty apānāya svāhety apānas tṛpyaty apāne tṛpyati vāk tṛpyati vāci tṛpyaty agnis tṛpyaty agnau tṛpyati pṛthivī tṛpyati pṛthivyāṃ tṛpyantyāṃ yat kiṃca pṛthivyā adhastāt tat tṛpyati tasyāṃ tṛpyantyāṃ yat kiṃca pṛthivyā adhastāt tad asya tṛpyati ||

5.18.6 Chāndogya_5.18.6

Devanāgarī

अथ यां चतुर्थामाहुतिं जुहोति समानाय स्वाहेति समानस्तृप्यति समाने तृप्यति मनस्तृप्यति मनसि तृप्यति पर्जन्यस्तृप्यति पर्जन्ये तृप्यति विद्युत्तृप्यति विद्युत्तृप्यन्त्यां यत्किंच विद्युतश्च स्तनयित्नोश्च तत्तृप्यति तस्मिंस्तृप्यति यत्किंच विद्युतश्च स्तनयित्नोश्च तदस्य तृप्यति ॥

IAST

atha yāṃ caturthām āhutiṃ juhoti samānāya svāheti samānas tṛpyati samāne tṛpyati manas tṛpyati manasi tṛpyati parjanyas tṛpyati parjanye tṛpyati vidyut tṛpyati vidyutyāṃ tṛpyantyāṃ yat kiṃca vidyutaś ca stanayitnoś ca tat tṛpyati tasmiṃs tṛpyati yat kiṃca vidyutaś ca stanayitnoś ca tad asya tṛpyati ||

5.18.7 Chāndogya_5.18.7

Devanāgarī

अथ यां पञ्चमामाहुतिं जुहोत्युदानाय स्वाहेत्युदानस्तृप्यत्युदाने तृप्यति त्वक्तृप्यति त्वचि तृप्यति वायुः तृप्यति वायौ तृप्यत्याकाशस्तृप्यत्याकाशे तृप्यति यत्किंचाकाशस्याधस्तादुपरिष्टाच्च तत्तृप्यति तस्मिंस्तृप्यति यत्किंचाकाशस्याधस्तादुपरिष्टाच्च तदस्य तृप्यति ॥

IAST

atha yāṃ pañcamām āhutiṃ juhoty udānāya svāhety udānas tṛpyaty udāne tṛpyati tvak tṛpyati tvaci tṛpyati vāyus tṛpyati vāyau tṛpyaty ākāśas tṛpyaty ākāśe tṛpyati yat kiṃcākāśasyādhastād upariṣṭāc ca tat tṛpyati tasmiṃs tṛpyati yat kiṃcākāśasyādhastād upariṣṭāc ca tad asya tṛpyati ||

5.18.8 Chāndogya_5.18.8

Devanāgarī

स य इदमविद्वानग्निहोत्रं जुहोति यथाङ्गारानपोह्य भस्मनि जुहुयात्तादृक्तद्भवति अथ य एतदेवं विद्वानग्निहोत्रं जुहोति तस्य सर्वेषु लोकेषु सर्वेषु भूतेषु सर्वेष्वात्मसु हुतं भवति ॥

IAST

sa ya idam avidvān agnihotraṃ juhoti yathāṅgārān apohya bhasmani juhuyāt tādṛk tad bhavati | atha ya etad evaṃ vidvān agnihotraṃ juhoti tasya sarveṣu lokeṣu sarveṣu bhūteṣu sarveṣv ātmasu hutaṃ bhavati ||

5.18.9 Chāndogya_5.18.9

Devanāgarī

तद्यद्भक्तं प्रथममागच्छेत्तद्धोमीयं स यां प्रथमामाहुतिं जुहोति तां जुहोति प्राणाय स्वाहेति प्राणस्तृप्यति प्राणे तृप्यति चक्षुस्तृप्यति चक्षुषि तृप्यत्यादित्यस्तृप्यत्यादित्ये तृप्यति द्यौस्तृप्यति दिवि तृप्यन्त्यां यत्किंच द्यावापृथिव्योरन्तरं तत्तृप्यति तस्यां तृप्यन्त्यां यत्किंच द्यावापृथिव्योरन्तरं तदस्य तृप्यति ॥

IAST

tad yad bhaktaṃ prathamam āgacchet tad dhomīyaṃ sa yāṃ prathamām āhutiṃ juhoti tāṃ juhoti prāṇāya svāheti prāṇas tṛpyati prāṇe tṛpyati cakṣus tṛpyati cakṣuṣi tṛpyaty ādityas tṛpyaty āditye tṛpyati dyaus tṛpyati divi tṛpyantyāṃ yat kiṃca dyāvāpṛthivyor antaraṃ tat tṛpyati tasyāṃ tṛpyantyāṃ yat kiṃca dyāvāpṛthivyor antaraṃ tad asya tṛpyati ||

5.18.10 Chāndogya_5.18.10

Devanāgarī

स य एतमेवं विद्वानग्निहोत्रं जुहोति तस्य यथेषीकातूलमग्नौ प्रोतं प्रदूयेतैवं हास्य सर्वे पाप्मानः प्रदूयन्ते य एवं विद्वानग्निहोत्रं जुहोति य एवं विद्वानग्निहोत्रं जुहोति इति अष्टादशः खण्डः ॥

IAST

sa ya etam evaṃ vidvān agnihotraṃ juhoti tasya yatheṣīkātūlam agnau protaṃ pradūyetaivaṃ hāsya sarve pāpmānaḥ pradūyante ya evaṃ vidvān agnihotraṃ juhoti ya evaṃ vidvān agnihotraṃ juhoti iti aṣṭādaśaḥ khaṇḍaḥ ||

5.19.1 Chāndogya_5.19.1

Devanāgarī

स य एतमेवं विद्वानग्निहोत्रं जुहोति यथा ह वै एष एतदग्निहोत्रं जुहोति तस्य ह वा एतस्याग्निहोत्रस्य यजमानस्य प्राण एव गार्हपत्योऽपानोऽन्वाहार्यपचन उदान आहवनीयः ॥

IAST

sa ya etam evaṃ vidvān agnihotraṃ juhoti yathā ha vā eṣa etad agnihotraṃ juhoti tasya ha vā etasyāgnihotrasya yajamānasya prāṇa eva gārhapatyo 'pāno 'nvāhāryapacana udāna āhavanīyaḥ ||

5.24.5 Chāndogya_5.24.5

Devanāgarī

यथेह क्षुधिता बाला मातरं पर्युपासत एवं सर्वाणि भूतान्यग्निहोत्रमुपासत इत्यग्निहोत्रमुपासत इति इति चतुर्विंशः खण्डः इति पञ्चमोऽध्यायः ॥

IAST

yatheha kṣudhitā bālā mātaraṃ paryupāsata evaṃ sarvāṇi bhūtāny agnihotram upāsata ity agnihotram upāsata iti iti caturviṃśaḥ khaṇḍaḥ iti pañcamo 'dhyāyaḥ ||

6.1.1 Chāndogya_6.1.1

Devanāgarī

श्वेतकेतुर्हारुणेय आस तं ह पितोवाच श्वेतकेतो वस ब्रह्मचर्यं न वै सोम्यास्मत्कुलीनोऽननूच्य ब्रह्मबन्धुरिव भवतीति ॥

IAST

śvetaketur hāruṇeya āsa taṃ ha pitovāca śvetaketo vasa brahmacaryaṃ na vai somyāsmatkulīno 'nanūcya brahmabandhur iva bhavatīti ||

6.1.2 Chāndogya_6.1.2

Devanāgarī

स ह द्वादशवर्ष उपेत्य चतुर्विꣳशतिवर्षः सर्वान्वेदानधीत्य महामना अनूचानमानी स्तब्ध एयाय तं ह पितोवाच ॥

IAST

sa ha dvādaśavarṣa upetya caturviṃśativarṣaḥ sarvān vedān adhītya mahāmanā anūcānamānī stabdha eyāya taṃ ha pitovāca ||

6.1.3 Chāndogya_6.1.3

Devanāgarī

श्वेतकेतो यन्नु सोम्येदं महामना अनूचानमानी स्तब्धोऽस्युत तमादेशमप्राक्ष्यः येनाश्रुतं श्रुतं भवत्यमतं मतमविज्ञातं विज्ञातमिति कथं नु भगवः स आदेशो भवतीति ॥

IAST

śvetaketo yan nu somyedaṃ mahāmanā anūcānamānī stabdho 'sy uta tam ādeśam aprākṣyaḥ yenāśrutaṃ śrutaṃ bhavaty amataṃ matam avijñātaṃ vijñātam iti kathaṃ nu bhagavaḥ sa ādeśo bhavatīti ||

6.1.4 Chāndogya_6.1.4

Devanāgarī

यथा सोम्यैकेन मृत्पिण्डेन सर्वं मृन्मयं विज्ञातं स्याद्वाचारम्भणं विकारो नामधेयं मृत्तिकेत्येव सत्यम् ॥

IAST

yathā somyaikena mṛtpiṇḍena sarvaṃ mṛnmayaṃ vijñātaṃ syād vācārambhaṇaṃ vikāro nāmadheyaṃ mṛttiketyeva satyam ||

6.1.5 Chāndogya_6.1.5

Devanāgarī

यथा सोम्यैकेन लोहमणिना सर्वं लोहमयं विज्ञातं स्याद्वाचारम्भणं विकारो नामधेयं लोहमित्येव सत्यम् ॥

IAST

yathā somyaikena lohamaṇinā sarvaṃ lohamayaṃ vijñātaṃ syād vācārambhaṇaṃ vikāro nāmadheyaṃ loham ityeva satyam ||

6.1.6 Chāndogya_6.1.6

Devanāgarī

यथा सोम्यिकेन नखनिकृन्तनेन सर्वं कार्ष्णायसं विज्ञातं स्याद्वाचारम्भणं विकारो नामधेयं कृष्णायसमित्येव सत्यमेवं सोम्य स आदेशो भवतीति ॥

IAST

yathā somyikena nakhanikṛntanena sarvaṃ kārṣṇāyasaṃ vijñātaṃ syād vācārambhaṇaṃ vikāro nāmadheyaṃ kṛṣṇāyasam ityeva satyam evaṃ somya sa ādeśo bhavatīti ||

6.1.7 Chāndogya_6.1.7

Devanāgarī

न वै नूनं भगवन्तस्त एतदवेदिषुर्यद्ध्येतदवेदिष्यन्कथं मे नावक्ष्यन्निति भगवाꣳस्त्वेव मे तद्ब्रवीत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

na vai nūnaṃ bhagavantas tad etad avediṣur yad dhy etad avediṣyan kathaṃ me nāvakṣyann iti bhagavāṃs tv eva me tad bravītv iti tathā somyeti hovāca ||

6.2.1 Chāndogya_6.2.1

Devanāgarī

सदेव सोम्येदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयम् । तद्धैक आहुरसदेवेदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयं तस्मादसतः सज्जायत ॥

IAST

sad eva somyedam agra āsīd ekam evādvitīyam | tad dhaika āhur asad evedam agra āsīd ekam evādvitīyaṃ tasmād asataḥ saj jāyata ||

6.2.2 Chāndogya_6.2.2

Devanāgarī

कुतस्तु खलु सोम्यैवं स्यादिति होवाच कथमसतः सज्जायेतेति । सत्त्वेव सोम्येदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयम् ॥

IAST

kutas tu khalu somyaivaṃ syād iti hovāca katham asataḥ saj jāyeteti | sat tv eva somyedam agra āsīd ekam evādvitīyam ||

6.2.3 Chāndogya_6.2.3

Devanāgarī

तदैक्षत बहु स्यां प्रजायेयेति तत्तेजोऽसृजत तत्तेज ऐक्षत बहु स्यां प्रजायेयेति तदपोऽसृजत । तस्माद्यत्र क्वच शोचति स्वेदते वा पुरुषस्तेजस एव तदध्यापो जायन्ते ॥

IAST

tad aikṣata bahu syāṃ prajāyeyeti tat tejo 'sṛjata tat teja aikṣata bahu syāṃ prajāyeyeti tad apo 'sṛjata | tasmād yatra kvaca śocati svedate vā puruṣas tejasas eva tad adhy āpo jāyante ||

6.2.4 Chāndogya_6.2.4

Devanāgarī

ता आप ऐक्षन्त बह्व्यः स्याम प्रजायेमहीति ता अन्नमसृजन्त तस्माद्यत्र क्व च वर्षति तदेव भूयिष्ठमन्नं भवत्यद्भ्य एव तदध्यन्नाद्यं जायते ॥

IAST

tā āpa aikṣanta bahvyaḥ syāma prajāyemahīti tā annam asṛjanta | tasmād yatra kva ca varṣati tad eva bhūyiṣṭham annaṃ bhavaty adbhya eva tad adhy annādyaṃ jāyate ||

6.3.1 Chāndogya_6.3.1

Devanāgarī

तेषां खल्वेषां भूतानां त्रीण्येव बीजानि भवन्त्याण्डजं जीवजमुद्भिज्जमिति ॥

IAST

teṣāṃ khalv eṣāṃ bhūtānāṃ trīṇy eva bījāni bhavanty aṇḍajaṃ jīvajaṃ udbhijjam iti ||

6.3.2 Chāndogya_6.3.2

Devanāgarī

सेयं देवतैक्षत हन्ताहमिमास्तिस्रो देवता अनेन जीवेनात्मनानुप्रविश्य नामरूपे व्याकरवाणीति ॥

IAST

seyaṃ devataikṣata hantāham imās tisro devatā anena jīvenātmanānupraviśya nāmarūpe vyākaravāṇīti ||

6.3.3 Chāndogya_6.3.3

Devanāgarī

तासां त्रिवृतं त्रिवृतमेकैकां करवाणीति सेयं देवतेमास्तिस्रो देवता अनेनैव जीवेनात्मनानुप्रविश्य नामरूपे व्याकरोत् ॥

IAST

tāsāṃ trivṛtaṃ trivṛtam ekaikāṃ karavāṇīti seyaṃ devatā imās tisro devatā anenaiva jīvenātmanānupraviśya nāmarūpe vyākarot ||

6.3.4 Chāndogya_6.3.4

Devanāgarī

तासां त्रिवृतं त्रिवृतमेकैकामकरोद्यथा तु खलु सोम्येमास्तिस्रो देवतास्त्रिवृत्त्रिवृदेकैका भवति तन्मे विजानीहीति ॥

IAST

tāsāṃ trivṛtaṃ trivṛtam ekaikām akarot | yathā tu khalu somyemās tisro devatās trivṛt trivṛd ekaikā bhavati tan me vijānīhīti ||

6.4.1 Chāndogya_6.4.1

Devanāgarī

यदग्ने रोहितं रूपं तेजसस्तद्रूपं यच्छुक्लं तदपां यत्कृष्णं तदन्नस्यापागादग्नेरग्नित्वं वाचारम्भणं विकारो नामधेयं त्रीणि रूपाणीत्येव सत्यम् ॥

IAST

yad agne rohitaṃ rūpaṃ tejasas tad rūpaṃ yac chuklaṃ tad apāṃ yat kṛṣṇaṃ tad annasya | apāgād agner agnitvaṃ vācārambhaṇaṃ vikāro nāmadheyaṃ trīṇi rūpāṇīty eva satyam ||

6.4.2 Chāndogya_6.4.2

Devanāgarī

यदादित्यस्य रोहितं रूपं तेजसस्तद्रूपं यच्छुक्लं तदपां यत्कृष्णं तदन्नस्यापागादादित्यादादित्यत्वं वाचारम्भणं विकारो नामधेयं त्रीणि रूपाणीत्येव सत्यम् ॥

IAST

yad ādityasya rohitaṃ rūpaṃ tejasas tad rūpaṃ yac chuklaṃ tad apāṃ yat kṛṣṇaṃ tad annasya | apāgād ādityād ādityatvaṃ vācārambhaṇaṃ vikāro nāmadheyaṃ trīṇi rūpāṇīty eva satyam ||

6.4.3 Chāndogya_6.4.3

Devanāgarī

यच्छन्द्रमसो रोहितं रूपं तेजसस्तद्रूपं यच्छुक्लं तदपां यत्कृष्णं तदन्नस्यापागाच्चन्द्राच्चन्द्रत्वं वाचारम्भणं विकारो नामधेयं त्रीणि रूपाणीत्येव सत्यम् ॥

IAST

yac candramaso rohitaṃ rūpaṃ tejasas tad rūpaṃ yac chuklaṃ tad apāṃ yat kṛṣṇaṃ tad annasya | apāgāc candrāc candratvaṃ vācārambhaṇaṃ vikāro nāmadheyaṃ trīṇi rūpāṇīty eva satyam ||

6.4.4 Chāndogya_6.4.4

Devanāgarī

यद्विद्युतो रोहितं रूपं तेजसस्तद्रूपं यच्छुक्लं तदपां यत्कृष्णं तदन्नस्यापागाद्विद्युतो विद्युत्त्वं वाचारम्भणं विकारो नामधेयं त्रीणि रूपाणीत्येव सत्यम् ॥

IAST

yad vidyuto rohitaṃ rūpaṃ tejasas tad rūpaṃ yac chuklaṃ tad apāṃ yat kṛṣṇaṃ tad annasya | apāgād vidyuto vidyuttvaṃ vācārambhaṇaṃ vikāro nāmadheyaṃ trīṇi rūpāṇīty eva satyam ||

6.4.5 Chāndogya_6.4.5

Devanāgarī

एतद्ध स्म वै तद्विद्वाꣳस आहुः पूर्वे महाशाला महाश्रोत्रिया न नोऽद्य कश्चनाश्रुतममतमविज्ञातमुदाहरिष्यतीति ह्येभ्यो विदांचक्रुः ॥

IAST

etad dha sma vai tad vidvāṃsa āhuḥ pūrve mahāśālā mahāśrotriyā na no 'dya kaścanāśrutam amatam avijñātam udāhariṣyatīti hy ebhyo vidāṃcakruḥ ||

6.4.6 Chāndogya_6.4.6

Devanāgarī

यदु रोहितमिवाभूदिति तेजसस्तद्रूपमिति तद्विदांचक्रुर्यदु शुक्लमिवाभूदित्यपां रूपमिति तद्विदांचक्रुर्यदु कृष्णमिवाभूदित्यन्नस्य रूपमिति तद्विदांचक्रुः ॥

IAST

yad u rohitam ivābhūd iti tejasas tad rūpam iti tad vidāṃcakruḥ | yad u śuklam ivābhūd ity apāṃ rūpam iti tad vidāṃcakruḥ | yad u kṛṣṇam ivābhūd ity annasya rūpam iti tad vidāṃcakruḥ ||

6.4.7 Chāndogya_6.4.7

Devanāgarī

यद्वविज्ञातमिवाभूदित्येतासामेव देवतानाꣳसमास इति तद्विदांचक्रुर्यथा तु खलु सोम्येमास्तिस्रो देवताः पुरुषं प्राप्य त्रिवृत्त्रिवृदेकैका भवति तन्मे विजानीहीति ॥

IAST

yad vā vijñātam ivābhūd ity etāsām eva devatānāṃ samāsa iti tad vidāṃcakruḥ | yathā tu khalu somyemās tisro devatāḥ puruṣaṃ prāpya trivṛt trivṛd ekaikā bhavati tan me vijānīhīti ||

6.5.1 Chāndogya_6.5.1

Devanāgarī

अन्नमशितं त्रेधा विधीयते तस्य यः स्थविष्ठो धातुस्तत्पुरीषं भवति यो मध्यमस्तन्माꣳसं योऽणिष्ठस्तन्मनः ॥

IAST

annam aśitaṃ tredhā vidhīyate | tasya yaḥ sthaviṣṭho dhātus tat purīṣaṃ bhavati yo madhyamas tan māṃsaṃ yo 'ṇiṣṭhas tan manaḥ ||

6.5.2 Chāndogya_6.5.2

Devanāgarī

आपः पीतास्त्रेधा विधीयन्ते तासां यः स्थविष्ठो धातुस्तन्मूत्रं भवति यो मध्यमस्तल्लोहितं योऽणिष्ठः स प्राणः ॥

IAST

āpaḥ pītās tredhā vidhīyante | tāsāṃ yaḥ sthaviṣṭho dhātus tan mūtraṃ bhavati yo madhyamas tal lohitaṃ yo 'ṇiṣṭhaḥ sa prāṇaḥ ||

6.5.3 Chāndogya_6.5.3

Devanāgarī

तेजोऽशितं त्रेधा विधीयते तस्य यः स्थविष्ठो धातुस्तदस्थि भवति यो मध्यमः स मज्जा योऽणिष्ठः सा वाक् ॥

IAST

tejo 'śitaṃ tredhā vidhīyate | tasya yaḥ sthaviṣṭho dhātus tad asthi bhavati yo madhyamaḥ sa majjā yo 'ṇiṣṭhaḥ sā vāk ||

6.5.4 Chāndogya_6.5.4

Devanāgarī

अन्नमयं हि सोम्य मनः आपोमयः प्राणस्तेजोमयी वागिति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

annamayaṃ hi somya mana āpomayaḥ prāṇas tejo mayī vāg iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.6.1 Chāndogya_6.6.1

Devanāgarī

दध्नः सोम्य मथ्यमानस्य योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति तत्सर्पिर्भवति ॥

IAST

dadhnaḥ somya mathyamānasya yo 'ṇimā sa ūrdhvaḥ samudīṣati tat sarpir bhavati ||

6.6.2 Chāndogya_6.6.2

Devanāgarī

एवमेव खलु सोम्यान्नस्याश्यमानस्य योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति तन्मनो भवति ॥

IAST

evam eva khalu somyānnasya aśyamānasya yo 'ṇimā sa ūrdhvaḥ samudīṣati tan mano bhavati ||

6.6.3 Chāndogya_6.6.3

Devanāgarī

अपाꣳसोम्य पीयमानानां योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति सा प्राणो भवति ॥

IAST

apāṃ somya pīyamānānāṃ yo 'ṇimā sa ūrdhvaḥ samudīṣati sā prāṇo bhavati ||

6.6.4 Chāndogya_6.6.4

Devanāgarī

तेजसः सोम्याश्यमानस्य योऽणिमा स ऊर्ध्वः समुदीषति सा वाग्भवति ॥

IAST

tejasaḥ somyāśyamānasya yo 'ṇimā sa ūrdhvaḥ samudīṣati sā vāg bhavati ||

6.6.6 Chāndogya_6.6.6

Devanāgarī

अन्नमयं हि सोम्य मन आपोमयः प्राणस्तेजोमयी वागिति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

annamayaṃ hi somya mana āpomayaḥ prāṇas tejo mayī vāg iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.7.1 Chāndogya_6.7.1

Devanāgarī

षोडशकलः सोम्य पुरुषः पञ्चदशाहानि माशीः काममपः पिबापोमयः प्राणो नपिबतो विच्छेत्स्यत इति ॥

IAST

ṣoḍaśakalaḥ somya puruṣaḥ pañcadaśāhāni māśīḥ kāmam apaḥ piba āpomayaḥ prāṇo na pibato vicchetsyata iti ||

6.7.2 Chāndogya_6.7.2

Devanāgarī

स ह पञ्चदशाहानि नशाथ हैनमुपससाद किं ब्रवीमि भो इत्यृचः सोम्य यजूꣳषि सामानीति स होवाच न वै मा प्रतिभान्ति भो इति ॥

IAST

sa ha pañcadaśāhāni naśātha hainam upasasāda kiṃ bravīmi bho iti | ṛcaḥ somya yajūṃṣi sāmānīti sa hovāca na vai mā pratibhānti bho iti ||

6.7.3 Chāndogya_6.7.3

Devanāgarī

तं होवाच यथा सोम्य महतोऽभ्याहितस्यैकोऽङ्गारः खद्योतमात्रः परिशिष्टः स्यात्तेन ततोऽपि न बहु दहेदेवं सोम्य ते षोडशानां कलानामेका कलातिशिष्टा स्यात्तयैतर्हि वेदान्नानुभवस्यशानाथ मे विज्ञास्यसीति ॥

IAST

taṃ hovāca yathā somya mahato 'bhyāhitasyaiko 'ṅgāraḥ khadyotamātraḥ pariśiṣṭaḥ syāt tena tato 'pi na bahu dahed evaṃ somya te ṣoḍaśānāṃ kalānām ekā kalātiśiṣṭā syāt tayaitarhi vedān nānubhavasy aśānātha me vijñāsyasīti ||

6.7.4 Chāndogya_6.7.4

Devanāgarī

स हशाथ हैनमुपससाद तं ह यत्किंच पप्रच्छ सर्वं ह प्रतिपेदे ॥

IAST

sa haśātha hainam upasasāda taṃ ha yat kiṃca papraccha sarvaṃ ha pratipede ||

6.7.5 Chāndogya_6.7.5

Devanāgarī

तं होवाच यथा सोम्य महतोऽभ्याहितस्यैकमङ्गारं खद्योतमात्रं परिशिष्टं तं तृणैरुपसमाधाय प्राज्वलयेत्तेन ततोऽपि बहु दहेत् ॥

IAST

taṃ hovāca yathā somya mahato 'bhyāhitasyaikam aṅgāraṃ khadyotamātraṃ pariśiṣṭaṃ taṃ tṛṇair upasamādhāya prājvalayet tena tato 'pi bahu dahet ||

6.7.6 Chāndogya_6.7.6

Devanāgarī

एवं सोम्य ते षोडशानां कलानामेका कलातिशिष्टाभूत्सान्नेनोपसमाहिता प्राज्वाली तयैतर्हि वेदाननुभवस्यन्नमयꣳहि सोम्य मन आपोमयः प्राणस्तेजोमयी वागिति तद्धास्य विजज्ञाविति विजज्ञाविति ॥

IAST

evaṃ somya te ṣoḍaśānāṃ kalānām ekā kalātiśiṣṭābhūt sānnenopasamāhitā prājvālī | tayaitarhi vedān anubhavasy annamayaṃ hi somya mana āpomayaḥ prāṇas tejo mayī vāg iti taddhāsya vijajñāv iti vijajñāv iti ||

6.8.1 Chāndogya_6.8.1

Devanāgarī

उद्दालको हारुणिः श्वेतकेतुं पुत्रमुवाच स्वप्नान्तं मे सोम्य विजानीहीति यत्रैतत्पुरुषः स्वपिति नाम सता सोम्य तदा सम्पन्नो भवति स्वमपीतो भवति तस्मादेनं स्वपितीत्याचक्षते स्वं ह्यपीतो भवति ॥

IAST

uddālako hāruṇiḥ śvetaketuṃ putram uvāca svapnāntaṃ me somya vijānīhīti | yatraitat puruṣaḥ svapiti nāma satā somya tadā sampanno bhavati svam apīto bhavati | tasmād enaṃ svapitīty ācakṣate svaṃ hy apīto bhavati ||

6.8.2 Chāndogya_6.8.2

Devanāgarī

स यथा शकुनिः सूत्रेण प्रबद्धो दिशं दिशं पतित्वान्यत्रायतनमलब्ध्वा बन्धनमेवोपश्रयत एवमेव खलु सोम्य तन्मनो दिशं दिशं पतित्वान्यत्रायतनमलब्ध्वा प्राणमेवोपश्रयते प्राणबन्धनं हि सोम्य मन इति ॥

IAST

sa yathā śakuniḥ sūtreṇa prabaddho diśaṃ diśaṃ patitvānyatrāyatanam alabdhvā bandhanam evopaśrayata evam eva khalu somya tan mano diśaṃ diśaṃ patitvānyatrāyatanam alabdhvā prāṇam evopaśrayate prāṇabandhanaṃ hi somya mana iti ||

6.8.3 Chāndogya_6.8.3

Devanāgarī

अशनापिपासे मे सोम्य विजानीहीति यत्रैतत्पुरुषोऽशिशिषति नामाप एव तदशितं नयन्ते तद्यथा गोनायोऽश्वनायः पुरुषनाय इत्येवं तदप आचक्षतेऽशनायेति तत्रैतच्छुङ्गमुत्पतितं सोम्य विजानीहि नेदममूलं भविष्यतीति ॥

IAST

aśanāpipāse me somya vijānīhīti | yatraitat puruṣo 'śiśiṣati nāmāpa eva tad aśitaṃ nayante | tad yathā gonāyo 'śvanāyaḥ puruṣanāya ity evaṃ tad apa ācakṣate 'śanāyeti | tatraitat śuṅgam utpatitaṃ somya vijānīhi nedam amūlaṃ bhaviṣyatīti ||

6.8.4 Chāndogya_6.8.4

Devanāgarī

तस्य क्व मूलं स्यादन्यत्रान्नादेवमेव खलु सोम्यान्नेन शुङ्गेनापो मूलमन्विच्छाद्भिः सोम्य शुङ्गेन तेजो मूलमन्विच्छ तेजसा सोम्य शुङ्गेन सन्मूलमन्विच्छ सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः ॥

IAST

tasya kva mūlaṃ syād anyatrānnād evam eva khalu somyānnena śuṅgenāpo mūlam anvicchād bhiḥ somya śuṅgena tejo mūlam anviccha tejasā somya śuṅgena sanmūlam anviccha sanmūlāḥ somyemāḥ sarvāḥ prajāḥ sadāyatanāḥ satpratiṣṭhāḥ ||

6.8.5 Chāndogya_6.8.5

Devanāgarī

अथ यत्रैतत्पुरुषः पिपासति नाम तेज एव तत्पीतं नयते तद्यथा गोनायोऽश्वनायः पुरुषनाय इत्येवं तत्तेज आचष्ट उदन्येति तत्रैतदेव शुङ्गमुत्पतितं सोम्य विजानीहि नेदममूलं भविष्यतीति ॥

IAST

atha yatraitat puruṣaḥ pipāsati nāma teja eva tat pītaṃ nayate | tad yathā gonāyo 'śvanāyaḥ puruṣanāya ity evaṃ tat teja ācaṣṭa udanyeti | tatraitad eva śuṅgam utpatitaṃ somya vijānīhi nedam amūlaṃ bhaviṣyatīti ||

6.8.6 Chāndogya_6.8.6

Devanāgarī

तस्य क्व मूलं स्यादन्यत्राद्भ्यः अद्भिः सोम्य शुङ्गेन तेजो मूलमन्विच्छ तेजसा सोम्य शुङ्गेन सन्मूलमन्विच्छ सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः । यथा तु खलु सोम्येमास्तिस्रो देवताः पुरुषं प्राप्य त्रिवृत्त्रिवृदेकैका भवति तदुक्तं पुरस्तादेव भवत्यस्य सोम्य पुरुषस्य प्रयतो वाङ्मनसि सम्पद्यते मनः प्राणे प्राणस्तेजसि तेजः परस्यां देवतायाम् ॥

IAST

tasya kva mūlaṃ syād anyatrādbhyaḥ | adbhis somya śuṅgena tejo mūlam anviccha tejasā somya śuṅgena sanmūlam anviccha sanmūlāḥ somyemāḥ sarvāḥ prajāḥ sadāyatanāḥ satpratiṣṭhāḥ | yathā tu khalu somyemās tisro devatāḥ puruṣaṃ prāpya trivṛt trivṛd ekaikā bhavati tad uktaṃ purastād eva bhavaty asya somya puruṣasya prayato vāṅ manasi sampadyate manaḥ prāṇe prāṇas tejasi tejaḥ parasyāṃ devatāyām ||

6.8.7 Chāndogya_6.8.7

Devanāgarī

स य एषोऽणिमैतदात्म्यमिदं सर्वं तत्सत्यं स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

sa ya eṣo 'ṇimaitadātmyam idaṃ sarvaṃ tat satyaṃ sa ātmā tat tvam asi śvetaketo iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.9.1 Chāndogya_6.9.1

Devanāgarī

यथा सोम्य मधु मधुकृतो निस्तिष्ठन्ति नानात्ययानां वृक्षाणाꣳरसान्समवहारमेकताꣳरसं गमयन्ति ॥

IAST

yathā somya madhu madhukṛto nistiṣṭhanti nānātyayānāṃ vṛkṣāṇāṃ rasān samavahāram ekatāṃ rasaṃ gamayanti ||

6.9.2 Chāndogya_6.9.2

Devanāgarī

ते यथा तत्र न विवेकं लभन्तेऽमुष्याहं वृक्षस्य रसोऽस्म्यमुष्याहं वृक्षस्य रसोऽस्मीत्येवमेव खलु सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सति सम्पद्य न विदुः सति सम्पद्यामह इति ॥

IAST

te yathā tatra na vivekaṃ labhante 'muṣyāhaṃ vṛkṣasya raso 'smy amuṣyāhaṃ vṛkṣasya raso 'smīty evam eva khalu somyemāḥ sarvāḥ prajāḥ sati sampadya na viduḥ sati sampadyāmaha iti ||

6.9.3 Chāndogya_6.9.3

Devanāgarī

त इह व्यघ्रो वा सिंहॊ वा वृको वा वराहो वा कीटो वा पतङ्गो वा दंशो वा मशको वा यद्यद्भवन्ति तदाभवन्ति ॥

IAST

ta iha vyaghro vā siṃho vā vṛko vā varāho vā kīṭo vā pataṅgo vā daṃśo vā maśako vā yad yad bhavanti tad ābhavanti ||

6.9.4 Chāndogya_6.9.4

Devanāgarī

स य एषोऽणिमैतदात्म्यमिदं सर्वं तत्सत्यं स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

sa ya eṣo 'ṇimaitadātmyam idaṃ sarvaṃ tat satyaṃ sa ātmā tat tvam asi śvetaketo iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.10.1 Chāndogya_6.10.1

Devanāgarī

इमाः सोम्य नद्यः पुरस्तात्प्राच्यः स्यन्दन्ते पश्चात्प्रतीच्यस्ताः समुद्रात्समुद्रमेवापियन्ति स समुद्र एव भवति ता यथा तत्र न विदुरियमहमस्मीयमहमस्मीति ॥

IAST

imāḥ somya nadyaḥ purastāt prācyaḥ syandante paścāt pratīcyas tāḥ samudrāt samudram evāpiyanti sa samudra eva bhavati | tā yathā tatra na vidur iyam aham asmīyam aham asmīti ||

6.10.2 Chāndogya_6.10.2

Devanāgarī

एवमेव खलु सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सत आगम्य न विदुः सत आगच्छामह इति त इह व्याघ्रो वा सिंहॊ वा वृको वा वराहो वा कीटो वा पतङ्गो वा दंशो वा मशको वा यद्यद्भवन्ति तदाभवन्ति ॥

IAST

evam eva khalu somyemāḥ sarvāḥ prajāḥ sata āgamya na viduḥ | sata āgacchāmaha iti | ta iha vyāghro vā siṃho vā vṛko vā varāho vā kīṭo vā pataṅgo vā daṃśo vā maśako vā yad yad bhavanti tad ābhavanti ||

6.10.3 Chāndogya_6.10.3

Devanāgarī

स य एषोऽणिमैतदात्म्यमिदं सर्वं तत्सत्यं स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

sa ya eṣo 'ṇimaitadātmyam idaṃ sarvaṃ tat satyaṃ sa ātmā tat tvam asi śvetaketo iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.11.1 Chāndogya_6.11.1

Devanāgarī

अस्य सोम्य महतो वृक्षस्य यो मूलेऽभ्याहन्याज्जीवन्स्रवेद्यो मध्येऽभ्याहन्याज्जीवन्स्रवेद्योऽग्रेऽभ्याहन्याज्जीवन्स्रवेत्स एष जीवेनात्मनानुप्रभूतः पेपीयमानो मोदमानस्तिष्ठति ॥

IAST

asya somya mahato vṛkṣasya yo mūle 'bhyāhanyāj jīvan sraved yo madhye 'bhyāhanyāj jīvan sraved yo 'gre 'bhyāhanyāj jīvan sravet | sa eṣa jīvenātmanānuprabhūtaḥ pepīyamāno modamānas tiṣṭhati ||

6.11.2 Chāndogya_6.11.2

Devanāgarī

अस्य यदेकां शाखां जीवो जहात्यथ सा शुष्यति द्वितीयां जहात्यथ सा शुष्यति तृतीयां जहात्यथ सा शुष्यति सर्वं जहाति सर्वः शुष्यति ॥

IAST

asya yad ekāṃ śākhāṃ jīvo jahāty atha sā śuṣyati | dvitīyāṃ jahāty atha sā śuṣyati | tṛtīyāṃ jahāty atha sā śuṣyati | sarvaṃ jahāti sarvaḥ śuṣyati ||

6.11.3 Chāndogya_6.11.3

Devanāgarī

एवमेव खलु सोम्य विद्धीति होवाच जीवापेतं वाव किलेदं म्रियते न जीवो म्रियते इति स य एषोऽणिमैतदात्म्यमिदं सर्वं तत्सत्यं स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

evam eva khalu somya viddhīti hovāca jīvāpetaṃ vāva kiledam mriyate na jīvo mriyata iti | sa ya eṣo 'ṇimaitadātmyam idaṃ sarvaṃ tat satyaṃ sa ātmā tat tvam asi śvetaketo iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.12.1 Chāndogya_6.12.1

Devanāgarī

न्यग्रोधफलमत आहरेतीदं भगव इति भिन्द्धीति भिन्नं भगव इति किमत्र पश्यसीत्यण्व्य इवेमा धाना भगव इत्यासामङ्गैकां भिन्द्धीति भिन्ना भगव इति किमत्र पश्यसीति न किंचन भगव इति ॥

IAST

nyagrodhaphalam ata āharetīdaṃ bhagava iti | bhinddhīti bhinnaṃ bhagava iti | kim atra paśyasīti | aṇvya iva imā dhānā bhagava ity āsām aṅgaikāṃ bhinddhīti | bhinnā bhagava iti | kim atra paśyasīti | na kiṃcana bhagava iti ||

6.12.2 Chāndogya_6.12.2

Devanāgarī

स होवाच यं वै सोम्यैतमणिमानं न निभालयसे एतस्य वै सोम्यैषोऽणिम्न एव महतो न्यग्रोधस्य यदणु तदेतत्सत्यम् ॥

IAST

sa hovāca yaṃ vai somyaitam aṇimānaṃ na nibhālayase etasya vai somyaiṣo 'ṇimna eva mahato nyagrodhasya yad aṇu tad etat satyam ||

6.12.3 Chāndogya_6.12.3

Devanāgarī

स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

sa ātmā tat tvam asi śvetaketo iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.13.1 Chāndogya_6.13.1

Devanāgarī

लवणमेतदुदकेऽवधायाथा मामेव प्रभात उपसीदथा इति स ह तथा चकार तं होवाच यद्दोषा लवणमुदकेऽवाधा अङ्ग तदाहरेति तद्धावमृश्य न विवेद ॥

IAST

lavaṇam etad udake 'vadhāyāthā māṃm eva prabhāta upasīdathā iti | sa ha tathā cakāra | taṃ hovāca yad doṣā lavaṇam udake 'vādhā aṅga tad āhareti | tad dhāvamṛśya na viveda ||

6.13.2 Chāndogya_6.13.2

Devanāgarī

यथा सोम्यैतस्योदकस्य मध्ये लवणमवधाय न विवेद एवं वा अर स्य सतः सोम्य न विवेद सतः सोम्येति ॥

IAST

yathā somyaitasyodakasya madhye lavaṇam avadhāya na viveda | evaṃ vā ara asya sataḥ somya na viveda | sataḥ somyeti ||

6.13.3 Chāndogya_6.13.3

Devanāgarī

इहैव लवणमानीयेति स तदाविलवणमानीतं यथा विलीनमेव खल्विदं लवणं नोपलभ्यते क्वास्य पूर्वं क्वास्यापरं तद्वा अद्यापि मध्ये कृत्स्नस्यास्याद्यात्मनः प्राण एवास्यापि भवति ॥

IAST

ihaiva lavaṇam ānīyeti | sa tad āvilavaṇam ānītaṃ | yathā vilīnam eva khalv idaṃ lavaṇaṃ nopalabhyate | kvāsya pūrvaṃ kvāsyāparaṃ | tad vā adyāpi madhye kṛtsnasyāsyādy ātmanaḥ prāṇa evāsyāpi bhavati ||

6.13.4 Chāndogya_6.13.4

Devanāgarī

लवणमेतदुदकेऽवधायाथा मामेव प्रभात उपसीदथेति स ह तथा चकार तं होवाच यथात्र लवणं दृष्टं न दृश्यते तद्वै नित्यं दृश्यते न तु दृष्टं भवति ॥

IAST

lavaṇam etad udake 'vadhāyāthā māṃm eva prabhāta upasīdatha iti | sa ha tathā cakāra | taṃ hovāca yathātra lavaṇaṃ dṛṣṭaṃ na dṛśyate tad vai nityaṃ dṛśyate na tu dṛṣṭaṃ bhavati ||

6.13.5 Chāndogya_6.13.5

Devanāgarī

यथा सोम्यैतस्योदकस्य मध्ये लवणमवधाय नोपलभ्यते एवं वा अर स्य सतः सोम्य नोपलभ्यते सदेव सोम्येदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयम् ॥

IAST

yathā somyaitasyodakasya madhye lavaṇam avadhāya nopalabhyate | evaṃ vā ara asya sataḥ somya nopalabhyate | sad eva somyedam agra āsīd ekam evādvitīyam ||

6.13.6 Chāndogya_6.13.6

Devanāgarī

स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

sa ātmā tat tvam asi śvetaketo iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.14.1 Chāndogya_6.14.1

Devanāgarī

यथा सोम्य पुरुषं गन्धारेभ्यः प्रतिदधीताक्षमादाय तमितोऽमुमागमिति तस्य यथाकर्ताज्ञापयेद्यथा वा ग्रामाद्ग्रामं पृच्छन् पण्डितो मेधावी गन्धारानेवागच्छेदेवमेवेहाचार्यवान्पुरुषो वेद तस्य तावदेव चिरं यावन्न विमोक्ष्येऽथ सम्पत्स्य इति ॥

IAST

yathā somya puruṣaṃ gandhārebhyaḥ pratidadhītākṣam ādāya tam ito 'mum āgam iti | tasya yathākartājñāpayet | yathā vā grāmād grāmaṃ pṛcchan paṇḍito medhāvī gandhārān evāgacched evam evehācāryavān puruṣo veda | tasya tāvad eva ciraṃ yāvan na vimokṣye 'tha sampatsya iti ||

6.14.2 Chāndogya_6.14.2

Devanāgarī

स य एषोऽणिमैतदात्म्यमिदं सर्वं तत्सत्यं स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

sa ya eṣo 'ṇimaitadātmyam idaṃ sarvaṃ tat satyaṃ sa ātmā tat tvam asi śvetaketo iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.15.1 Chāndogya_6.15.1

Devanāgarī

पुरुषस्य प्रयतो वाङ्मनसि सम्पद्यते मनः प्राणे प्राणस्तेजसि तेजः परस्यां देवतायाम् ॥

IAST

puruṣasya prayato vāṅ manasi sampadyate manaḥ prāṇe prāṇas tejasi tejaḥ parasyāṃ devatāyām ||

6.15.2 Chāndogya_6.15.2

Devanāgarī

स य एषोऽणिमैतदात्म्यमिदं सर्वं तत्सत्यं स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

sa ya eṣo 'ṇimaitadātmyam idaṃ sarvaṃ tat satyaṃ sa ātmā tat tvam asi śvetaketo iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.16.1 Chāndogya_6.16.1

Devanāgarī

पुरुषं सोम्योत्सृजेत्स तं प्रतिवक्तारं पृच्छेत्किं नामासीति यद्येनं ब्रूयादमुष्य पुत्रोऽहममुष्य पौत्रोऽहमित्येवमेनं विजानीयात् ॥

IAST

puruṣaṃ somyotsṛjet sa taṃ prativaktāraṃ pṛcchet kiṃ nāmāsīti | yad y enaṃ brūyād amuṣya putro 'ham amuṣya pautro 'ham ity evam enaṃ vijānīyāt ||

6.16.2 Chāndogya_6.16.2

Devanāgarī

अथ यद्येनं ब्रूयादहमस्मीति स एव तद्भवति ॥

IAST

atha yad y enaṃ brūyād aham asmīti sa eva tad bhavati ||

6.16.3 Chāndogya_6.16.3

Devanāgarī

स य एषोऽणिमैतदात्म्यमिदं सर्वं तत्सत्यं स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

sa ya eṣo 'ṇimaitadātmyam idaṃ sarvaṃ tat satyaṃ sa ātmā tat tvam asi śvetaketo iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.16.4 Chāndogya_6.16.4

Devanāgarī

तस्य ह वा एतस्य पुरुषस्य प्रयतो वाग्मनसि सम्पद्यते मनः प्राणे प्राणस्तेजसि तेजः परस्यां देवतायाम् ॥

IAST

tasya ha vā etasya puruṣasya prayato vāṅ manasi sampadyate manaḥ prāṇe prāṇas tejasi tejaḥ parasyāṃ devatāyām ||

6.16.5 Chāndogya_6.16.5

Devanāgarī

स य एषोऽणिमैतदात्म्यमिदं सर्वं तत्सत्यं स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

sa ya eṣo 'ṇimaitadātmyam idaṃ sarvaṃ tat satyaṃ sa ātmā tat tvam asi śvetaketo iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.17.1 Chāndogya_6.17.1

Devanāgarī

त्रिवृत्कृतस्य सोम्य पुरुषस्य प्रयतो वाङ्मनसि सम्पद्यते मनः प्राणे प्राणस्तेजसि तेजः परस्यां देवतायाम् ॥

IAST

trivṛtkṛtasya somya puruṣasya prayato vāṅ manasi sampadyate manaḥ prāṇe prāṇas tejasi tejaḥ parasyāṃ devatāyām ||

6.17.2 Chāndogya_6.17.2

Devanāgarī

स य एषोऽणिमैतदात्म्यमिदं सर्वं तत्सत्यं स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो इति भूय एव मा भगवान्विज्ञापयत्विति तथा सोम्येति होवाच ॥

IAST

sa ya eṣo 'ṇimaitadātmyam idaṃ sarvaṃ tat satyaṃ sa ātmā tat tvam asi śvetaketo iti | bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti tathā somyeti hovāca ||

6.17.3 Chāndogya_6.17.3

Devanāgarī

एवं खलु सोम्यैतदिति होवाच ॥

IAST

evaṃ khalu somyaitad iti hovāca ||

7.1.1 Chāndogya_7.1.1

Devanāgarī

नारदः संम उपससाद सनत्कुमारं तं होवाचाधीहि भगव इति तं होवाच येनाहं भगवो विज्ञापितोऽस्मि तद्ब्रवीत्विति ॥

IAST

nāradaḥ samam upasasāda sanatkumāraṃ taṃ hovācādhīhi bhagava iti taṃ hovāca yenāhaṃ bhagavo vijñāpito 'smi tad bravītv iti ||

7.1.3 Chāndogya_7.1.3

Devanāgarī

सोऽहं भगवो मन्त्रविदेवास्मि नात्मवित्तः श्रुतं ह्येव मे भगवद्दृशेभ्यस्तरति शोकमात्मविदिति सोऽहं भगवः शोचामि तं मा भगवाञ्छोकस्य पारं तारयत्विति तꣳ होवाच यद्वै किंचैतदध्यगैस्तन्नामैव ॥

IAST

so 'haṃ bhagavo mantravid evāsmi nātmavittaḥ śrutaṃ hy eva me bhagavad-dṛśebhyas tarati śokam ātmavid iti | so 'haṃ bhagavaḥ śocāmi taṃ mā bhagavāñ śokasya pāraṃ tārayatv iti | taṃ hovāca yad vai kiṃcaitad adhyagais tan nāmaiva ||

7.25.1 Chāndogya_7.25.1

Devanāgarī

स एवाधस्तात्स उपरिष्टात्स पश्चात्स पुरस्तात्स दक्षिणतः स उत्तरतः स एवेदं सर्वमित्यथातोऽहंकारादेश एवाहमेवाधस्तादहमुपरिष्टादहं पश्चादहं पुरस्तादहं दक्षिणतोऽहमुत्तरतोऽहमेवेदं सर्वमिति ॥

IAST

sa evādhastāt sa upariṣṭāt sa paścāt sa purastāt sa dakṣiṇataḥ sa uttarataḥ sa evedaṃ sarvam ity athāto 'haṃkārādeśa evāham evādhastād aham upariṣṭād ahaṃ paścād aham purastād ahaṃ dakṣiṇato 'ham uttarato 'ham evedaṃ sarvam iti ||

7.25.2 Chāndogya_7.25.2

Devanāgarī

अथात आत्मादेश एवाह्मैवाधस्तादात्मोपरिष्टादात्मा पश्चादात्मा पुरस्तादात्मा दक्षिणत आत्मोत्तरता आत्मैवेदं सर्वमिति स वा एष एवं पश्यन्नेवं मन्वान एवं विजानन्नात्मरतिरात्मक्रोड आत्ममिथुन आत्मानन्दः स स्वराड्भवति तस्य सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवत्यथ येऽन्यथातो विदुरन्यराजानस्ते क्षय्यलोका भवन्ति तेषां सर्वेषु लोकेष्वकामचारो भवति ॥

IAST

athāta ātmādeśa evātmaivādhastād ātmopariṣṭād ātmā paścād ātmā purastād ātmā dakṣiṇata ātmottarata ātmaivedaṃ sarvam iti | sa vā eṣa evaṃ paśyann evaṃ manvāna evaṃ vijānann ātmaratir ātmakrīḍa ātmamithuna ātmānandaḥ sa svarāḍ bhavati | tasya sarveṣu lokeṣu kāmacāro bhavati | atha ye 'nyathāto vidur anyarājānas te kṣayyalokā bhavanti | teṣāṃ sarveṣu lokeṣv akāmacāro bhavati ||

7.26.2 Chāndogya_7.26.2

Devanāgarī

तदेष श्लोको न पश्यो मृत्युं पश्यति न रोगं नोत दुःखतां सर्वं ह पश्यः पश्यति सर्वमाप्नोति सर्वश इति स एकधा भवति त्रिधा भवति पञ्चधा सप्तधा नवधा चैव पुनश्चैकादशः स्मृतः शतं च दश चैकश्च सहस्राणि च विंशतिः आहारशुद्धौ सत्त्वशुद्धिः सत्त्वशुद्धौ ध्रुवा स्मृतिः स्मृतिलम्भे सर्वग्रन्थीनां विप्रमोक्षस्तस्मै मृदितकषायाय तमसः पारं दर्शयति भगवान्सनत्कुमारस्तं स्कन्द इत्याचक्षते ॥

IAST

tad eṣa śloko na paśyo mṛtyuṃ paśyati na rogaṃ nota duḥkhatāṃ sarvaṃ ha paśyaḥ paśyati sarvam āpnoti sarvaśa iti | sa ekadhā bhavati tridhā bhavati pañcadhā saptadhā navadhā caiva punaś caikādaśaḥ smṛtaḥ śataṃ ca daśa caikaś ca sahasrāṇi ca viṃśatiḥ | āhāraśuddhau sattvaśuddhiḥ sattvaśuddhau dhruvā smṛtiḥ smṛtilambhe sarvagranthīnāṃ vipramokṣaḥ | tasmai mṛditakaṣāyāya tamasaḥ pāraṃ darśayati bhagavān sanatkumāras taṃ skanda ity ācakṣate ||

8.1.1 Chāndogya_8.1.1

Devanāgarī

अथ यदिदमस्मिन्ब्रह्मपुरे दहरं पुण्डरीकं वेश्म दहरोऽस्मिन्नन्तराकाशस्तस्मिन्यदन्तस्तदन्वेष्टव्यं तद्वाव विजिज्ञासितव्यमिति ॥

IAST

atha yad idam asmin brahmapure daharaṃ puṇḍarīkaṃ veśma daharo 'sminn antarākāśas tasmin yad antas tad anveṣṭavyaṃ tad vāva vijijñāsitavyam iti ||

8.1.6 Chāndogya_8.1.6

Devanāgarī

स एष आत्मापहतपाप्मा विजरो विमृत्युर्विशोको विजिघत्सोऽपिपासः सत्यकामः सत्यसङ्कल्पो यथास्येह प्रजाः प्रजायन्ते तमन्वेवास्मिंश्च लोकेऽमुं च लोके सर्वांश्च कामानवाप्नोति ॥

IAST

sa eṣa ātmāpahatapāpmā vijaro vimṛtyur viśoko vijighatso 'pipāsaḥ satyakāmaḥ satyasaṃkalpo yathāsyeha prajāḥ prajāyante tam anvevāsmiṃś ca loke 'muṃ ca loke sarvāṃś ca kāmān avāpnoti ||

8.15.1 Chāndogya_8.15.1

Devanāgarī

तद्धैतद्ब्रह्मा प्रजापतये उवाच ।
प्रजापतिर्मनवे मनुः प्रजाभ्यः ।
आचार्यकुलाद्वेदमधीत्य यथाविधानं गुरोः कर्मातिशेषेणाभिसमावृत्य कुटुम्बे शुचौ देशे स्वाध्यायमधीयानो धर्मिकान्विदधदात्मनि सर्वेन्द्रियाणि सम्प्रतिष्ठाप्याहिंसन्सर्वभूतान्यन्यत्र तीर्थेभ्यः ।
स खल्वेवं वर्तयन् यावदायुषं ब्रह्मलोकमभिसम्पद्यते न च पुनरावर्तते न च पुनरावर्तते ॥
इति पञ्चदशः खण्डः ॥

IAST

tad dha etad brahmā prajāpataye uvāca |
prajāpatir manave manuḥ prajābhyaḥ |
ācāryakulād vedam adhītya yathāvidhānaṃ guroḥ karmātiśeṣeṇābhisamāvṛtya kuṭumbe śucau deśe svādhyāyam adhīyāno dharmikān vidadhad ātmani sarvendriyāṇi saṃpratiṣṭhāpyāhiṃsan sarvabhūtāny anyatra tīrthebhyaḥ |
sa khalv evaṃ vartayan yāvad āyuṣaṃ brahmalokam abhisampadyate na ca punar āvartate na ca punar āvartate ||
iti pañcadaśaḥ khaṇḍaḥ ||

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 1

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 2

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 3

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 4

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 5

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 6

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 7

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 8

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 9

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 10

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 11

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 12

Adhyāya 1 · Khaṇḍa 13

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 1

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 2

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 3

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 4

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 5

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 6

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 7

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 8

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 9

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 10

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 11

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 12

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 13

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 14

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 15

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 16

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 17

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 18

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 19

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 20

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 21

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 22

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 23

Adhyāya 2 · Khaṇḍa 24

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 1

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 2

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 3

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 4

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 5

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 6

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 7

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 8

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 9

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 10

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 11

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 12

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 13

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 14

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 15

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 16

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 17

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 18

Adhyāya 3 · Khaṇḍa 19

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 1

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 2

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 3

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 4

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 5

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 6

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 7

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 8

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 9

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 10

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 11

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 12

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 13

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 14

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 15

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 16

Adhyāya 4 · Khaṇḍa 17

Adhyāya 5 · Khaṇḍa 1

Adhyāya 5 · Khaṇḍa 2

Adhyāya 5 · Khaṇḍa 3

Adhyāya 5 · Khaṇḍa 4

Adhyāya 5 · Khaṇḍa 5

Adhyāya 5 · Khaṇḍa 6

Adhyāya 5 · Khaṇḍa 7