1
Māṇḍūkya_1
Devanāgarī
ॐ इत्येतदक्षरमिदꣳ सर्वं तस्योपव्याख्यानं भूतं भवद् भविष्यदिति सर्वमोङ्कार एव । यच्चान्यत् त्रिकालातीतं तदप्योङ्कार एव ॥ १॥
ॐ इत्येतदक्षरमिदꣳ सर्वं तस्योपव्याख्यानं भूतं भवद् भविष्यदिति सर्वमोङ्कार एव । यच्चान्यत् त्रिकालातीतं तदप्योङ्कार एव ॥ १॥
IAST
oṃ ity etad akṣaram idaṃ sarvaṃ tasyopavyākhyānaṃ bhūtaṃ bhavad bhaviṣyad iti sarvam oṅkāra eva | yac cānyat trikālātītaṃ tad apy oṅkāra eva || 1 ||
oṃ ity etad akṣaram idaṃ sarvaṃ tasyopavyākhyānaṃ bhūtaṃ bhavad bhaviṣyad iti sarvam oṅkāra eva | yac cānyat trikālātītaṃ tad apy oṅkāra eva || 1 ||
2
Māṇḍūkya_2
Devanāgarī
सर्वं ह्येतद् ब्रह्मायमात्मा ब्रह्म सोऽयमात्मा चतुष्पात् ॥ २॥
सर्वं ह्येतद् ब्रह्मायमात्मा ब्रह्म सोऽयमात्मा चतुष्पात् ॥ २॥
IAST
sarvaṃ hy etad brahmāyam ātmā brahma so 'yam ātmā catuṣpāt || 2 ||
sarvaṃ hy etad brahmāyam ātmā brahma so 'yam ātmā catuṣpāt || 2 ||
3
Māṇḍūkya_3 · Waking State
Devanāgarī
जागरितस्थानो बहिष्प्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः स्थूलभुग्वैश्वानरः प्रथमः पादः ॥ ३॥
जागरितस्थानो बहिष्प्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः स्थूलभुग्वैश्वानरः प्रथमः पादः ॥ ३॥
IAST
jāgaritasthāno bahiṣprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ sthūlabhug vaiśvānaraḥ prathamaḥ pādaḥ || 3 ||
jāgaritasthāno bahiṣprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ sthūlabhug vaiśvānaraḥ prathamaḥ pādaḥ || 3 ||
4
Māṇḍūkya_4 · Dream State
Devanāgarī
स्वप्नस्थानोऽन्तःप्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः प्रविविक्तभुक्तैजसो द्वितीयः पादः ॥ ४॥
स्वप्नस्थानोऽन्तःप्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः प्रविविक्तभुक्तैजसो द्वितीयः पादः ॥ ४॥
IAST
svapnasthāno 'ntaḥprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ praviviktabhuk taijaso dvitīyaḥ pādaḥ || 4 ||
svapnasthāno 'ntaḥprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ praviviktabhuk taijaso dvitīyaḥ pādaḥ || 4 ||
5
Māṇḍūkya_5 · Deep Sleep State
Devanāgarī
यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं कामयते न कञ्चन स्वप्नं पश्यति तत् सुषुप्तम् । सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः ॥ ५॥
यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं कामयते न कञ्चन स्वप्नं पश्यति तत् सुषुप्तम् । सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः ॥ ५॥
IAST
yatra supto na kañcana kāmaṃ kāmayate na kañcana svapnaṃ paśyati tat suṣuptam | suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana evānandamayo hy ānandabhuk cetomukhaḥ prājñas tṛtīyaḥ pādaḥ || 5 ||
yatra supto na kañcana kāmaṃ kāmayate na kañcana svapnaṃ paśyati tat suṣuptam | suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana evānandamayo hy ānandabhuk cetomukhaḥ prājñas tṛtīyaḥ pādaḥ || 5 ||
6
Māṇḍūkya_6
Devanāgarī
एष सर्वेश्वर एष सर्वज्ञ एषोऽन्तर्याम्येष योनिः सर्वस्य प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥ ६॥
एष सर्वेश्वर एष सर्वज्ञ एषोऽन्तर्याम्येष योनिः सर्वस्य प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥ ६॥
IAST
eṣa sarveśvara eṣa sarvajña eṣo 'ntaryāmī eṣa yoniḥ sarvasya prabhavāpyayau hi bhūtānām || 6 ||
eṣa sarveśvara eṣa sarvajña eṣo 'ntaryāmī eṣa yoniḥ sarvasya prabhavāpyayau hi bhūtānām || 6 ||
7
Māṇḍūkya_7 · Turīya - The Fourth State
Devanāgarī
नान्तःप्रज्ञं न बहिष्प्रज्ञं नोभयतःप्रज्ञं न प्रज्ञानघनं न प्रज्ञं नाप्रज्ञम् । अदृष्टमव्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणमचिन्त्यमव्यपदेश्यमेकात्मप्रत्ययसारं प्रपञ्चोपशमं शान्तं शिवमद्वैतं चतुर्थं मन्यन्ते स आत्मा स विज्ञेयः ॥ ७॥
नान्तःप्रज्ञं न बहिष्प्रज्ञं नोभयतःप्रज्ञं न प्रज्ञानघनं न प्रज्ञं नाप्रज्ञम् । अदृष्टमव्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणमचिन्त्यमव्यपदेश्यमेकात्मप्रत्ययसारं प्रपञ्चोपशमं शान्तं शिवमद्वैतं चतुर्थं मन्यन्ते स आत्मा स विज्ञेयः ॥ ७॥
IAST
nāntaḥprajñaṃ na bahiṣprajñaṃ nobhayataḥprajñaṃ na prajñānaghanaṃ na prajñaṃ nāprajñam | adṛṣṭam avyavahāryam agrāhyam alakṣaṇam acintyam avyapadeśyam ekātmapratyayasāraṃ prapañcopaśamaṃ śāntaṃ śivam advaitaṃ caturthaṃ manyante sa ātmā sa vijñeyaḥ || 7 ||
nāntaḥprajñaṃ na bahiṣprajñaṃ nobhayataḥprajñaṃ na prajñānaghanaṃ na prajñaṃ nāprajñam | adṛṣṭam avyavahāryam agrāhyam alakṣaṇam acintyam avyapadeśyam ekātmapratyayasāraṃ prapañcopaśamaṃ śāntaṃ śivam advaitaṃ caturthaṃ manyante sa ātmā sa vijñeyaḥ || 7 ||
8
Māṇḍūkya_8 · OM and the Three Mātrās
Devanāgarī
सोऽयमात्माध्यक्षरमोङ्कारोऽधिमात्रं पादा मात्रा मात्राश्च पादा अकार उकारो मकार इति ॥ ८॥
सोऽयमात्माध्यक्षरमोङ्कारोऽधिमात्रं पादा मात्रा मात्राश्च पादा अकार उकारो मकार इति ॥ ८॥
IAST
so 'yam ātmādhyakṣaram oṅkāro 'dhimātraṃ pādā mātrā mātrāś ca pādā akāra ukāro makāra iti || 8 ||
so 'yam ātmādhyakṣaram oṅkāro 'dhimātraṃ pādā mātrā mātrāś ca pādā akāra ukāro makāra iti || 8 ||
9
Māṇḍūkya_9 · A-kāra
Devanāgarī
जागरितस्थानो वैश्वानरोऽकारः प्रथमा मात्रा आप्तेरादिमत्त्वाद् वा आप्नोति ह वै सर्वान् कामानादिश्च भवति य एवं वेद ॥ ९॥
जागरितस्थानो वैश्वानरोऽकारः प्रथमा मात्रा आप्तेरादिमत्त्वाद् वा आप्नोति ह वै सर्वान् कामानादिश्च भवति य एवं वेद ॥ ९॥
IAST
jāgaritasthāno vaiśvānaro 'kāraḥ prathamā mātrā āpter ādimattvād vā āpnoti ha vai sarvān kāmān ādiś ca bhavati ya evaṃ veda || 9 ||
jāgaritasthāno vaiśvānaro 'kāraḥ prathamā mātrā āpter ādimattvād vā āpnoti ha vai sarvān kāmān ādiś ca bhavati ya evaṃ veda || 9 ||
10
Māṇḍūkya_10 · U-kāra
Devanāgarī
स्वप्नस्थानस्तैजस उकारो द्वितीया मात्रोत्कर्षादुभयत्वाद्वोत्कर्षति ह वै ज्ञानसन्ततिं समानश्च भवति नास्याब्रह्मवित्कुले भवति य एवं वेद ॥ १०॥
स्वप्नस्थानस्तैजस उकारो द्वितीया मात्रोत्कर्षादुभयत्वाद्वोत्कर्षति ह वै ज्ञानसन्ततिं समानश्च भवति नास्याब्रह्मवित्कुले भवति य एवं वेद ॥ १०॥
IAST
svapnasthānas taijasa ukāro dvitīyā mātrā utkarṣād ubhayatvād votkarṣati ha vai jñānasantatiṃ samānaś ca bhavati nāsyābrahmavit kule bhavati ya evaṃ veda || 10 ||
svapnasthānas taijasa ukāro dvitīyā mātrā utkarṣād ubhayatvād votkarṣati ha vai jñānasantatiṃ samānaś ca bhavati nāsyābrahmavit kule bhavati ya evaṃ veda || 10 ||
11
Māṇḍūkya_11 · M-kāra
Devanāgarī
सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा मितेरपीतेर्वा मिनोति ह वा इदं सर्वमपीतिश्च भवति य एवं वेद ॥ ११॥
सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा मितेरपीतेर्वा मिनोति ह वा इदं सर्वमपीतिश्च भवति य एवं वेद ॥ ११॥
IAST
suṣuptasthānaḥ prājño makāras tṛtīyā mātrā miter apīter vā minoti ha vā idaṃ sarvam apītiś ca bhavati ya evaṃ veda || 11 ||
suṣuptasthānaḥ prājño makāras tṛtīyā mātrā miter apīter vā minoti ha vā idaṃ sarvam apītiś ca bhavati ya evaṃ veda || 11 ||
12
Māṇḍūkya_12 · Amātra - The Soundless Fourth
Devanāgarī
अमात्रश्चतुर्थोऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशमः शिवोऽद्वैत एवमोङ्कार आत्मैव संविशत्यात्मनाऽऽत्मानं य एवं वेद ॥ १२॥
अमात्रश्चतुर्थोऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशमः शिवोऽद्वैत एवमोङ्कार आत्मैव संविशत्यात्मनाऽऽत्मानं य एवं वेद ॥ १२॥
IAST
amātraś caturtho 'vyavahāryaḥ prapañcopaśamaḥ śivo 'dvaita evam oṅkāra ātmaiva saṃviśaty ātmanātmānaṃ ya evaṃ veda || 12 ||
amātraś caturtho 'vyavahāryaḥ prapañcopaśamaḥ śivo 'dvaita evam oṅkāra ātmaiva saṃviśaty ātmanātmānaṃ ya evaṃ veda || 12 ||
🕉️ ॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ 🕉️
॥ इति माण्डूक्योपनिषत् ॥
Thus concludes the Māṇḍūkya Upaniṣad
12 Mantras | Complete