Isha Upanishad · Īśāvāsyopaniṣad

18 Mantras · Shukla Yajurveda · the Lord dwells in all, renunciation through action

1 Isha_1
ईशा वास्यमिदं सर्वं यत्किञ्च जगत्यां जगत् ।
तेन त्यक्तेन भुञ्जीथा मा गृधः कस्यस्विद्धनम् ॥
IAST

īśā vāsyam idaṃ sarvaṃ yat kiñca jagatyāṃ jagat |
tena tyaktena bhuñjīthā mā gṛdhaḥ kasyasvid dhanam ||
2 Isha_2
कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतं समाः ।
एवं त्वयि नान्यथेतोऽस्ति न कर्म लिप्यते नरे ॥
IAST

kurvann eveha karmāṇi jijīviṣec chataṃ samāḥ |
evaṃ tvayi nānyatheto'sti na karma lipyate nare ||
3 Isha_3
असुर्या नाम ते लोका अन्धेन तमसाऽऽवृताः ।
ताँस्ते प्रेत्याभिगच्छन्त्ये के चात्महनो जनाः ॥
IAST

asuryā nāma te lokā andhena tamasāvṛtāḥ |
tāṃs te pretyābhigacchanty eke cātmahano janāḥ ||
4 Isha_4
अनेजदेकं मनसो जवीयो नैनद्देवा आप्नुवन् पूर्वमर्षत् ।
तद्धावतोऽन्यानत्येति तिष्ठत्तस्मिन्नपो मातरिश्वा दधाति ॥
IAST

anejad ekaṃ manaso javīyo nainad devā āpnuvan pūrvamarṣat |
tad dhāvato'nyān atyeti tiṣṭhat tasminn apo mātariśvā dadhāti ||
5 Isha_5
तदेजति तन्नैजति तद्दूरे तद्वन्तिके ।
तदन्तरस्य सर्वस्य तदु सर्वस्यास्य बाह्यतः ॥
IAST

tad ejati tan naijati tad dūre tad vantike |
tad antar asya sarvasya tad u sarvasyāsya bāhyataḥ ||
6 Isha_6
यस्तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति ।
सर्वभूतेषु चात्मानं ततो न विजुगुप्सते ॥
IAST

yas tu sarvāṇi bhūtāny ātmany evānupaśyati |
sarvabhūteṣu cātmānaṃ tato na vijugupsate ||
7 Isha_7
यस्मिन्सर्वाणि भूतान्यात्मैवाभूद्विजानतः ।
तत्र को मोहः कः शोक एकत्वमनुपश्यतः ॥
IAST

yasmin sarvāṇi bhūtāny ātmaivābhūd vijānataḥ |
tatra ko mohaḥ kaḥ śoka ekatvam anupaśyataḥ ||
8 Isha_8
स पर्यगाच्छुक्रमकायमव्रणमस्नाविरँ शुद्धमपापविद्धम् ।
कविर्मनीषी परिभूः स्वयम्भूर्याथातथ्यतोऽर्थान् व्यदधाच्छाश्वतीभ्यः समाभ्यः ॥
IAST

sa paryagāc chukram akāyam avraṇam asnāviraṃ śuddham apāpaviddham |
kavir manīṣī paribhūḥ svayambhūr yāthātathyato'rthān vyadadhāc chāśvatībhyaḥ samābhyaḥ ||
9 Isha_9
अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽसम्भूतिमुपासते ।
ततो भूय इव ते तमो य उ सम्भूत्यां रताः ॥
IAST

andhaṃ tamaḥ praviśanti ye'sambhūtim upāsate |
tato bhūya iva te tamo ya u sambhūtyāṃ ratāḥ ||
10 Isha_10
अन्यदेवाहुर्विद्ययाऽन्यदाहुरविद्यया ।
इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद्विचचक्षिरे ॥
IAST

anyad evāhur vidyayā'nyad āhur avidyayā |
iti śuśruma dhīrāṇāṃ ye nas tad vicacakṣire ||
11 Isha_11
विद्यां चाविद्यां च यस्तद्वेदोभयं सह ।
अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययाऽमृतमश्नुते ॥
IAST

vidyāṃ cāvidyāṃ ca yas tad vedobhayaṃ saha |
avidyayā mṛtyuṃ tīrtvā vidyayāmṛtam aśnute ||
12 Isha_12
अन्धं तमः प्रविशन्ति येऽसम्भूतिमुपासते ।
ततो भूय इव ते तमो य उ सम्भूत्यां रताः ॥
IAST

andhaṃ tamaḥ praviśanti ye'sambhūtim upāsate |
tato bhūya iva te tamo ya u sambhūtyāṃ ratāḥ ||
13 Isha_13
अन्यदेवाहुः सम्भवादन्यदाहुरसम्भवात् ।
इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद्विचचक्षिरे ॥
IAST

anyad evāhuḥ sambhavād anyad āhur asambhavāt |
iti śuśruma dhīrāṇāṃ ye nas tad vicacakṣire ||
14 Isha_14
सम्भूतिं च विनाशं च यस्तद्वेदोभयं सह ।
विनाशेन मृत्युं तीर्त्वा सम्भूत्याऽमृतमश्नुते ॥
IAST

sambhūtiṃ ca vināśaṃ ca yas tad vedobhayaṃ saha |
vināśena mṛtyuṃ tīrtvā sambhūtyāmṛtam aśnute ||
15 Isha_15
हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखम् ।
तत्त्वं पूषन्नपावृणु सत्यधर्माय दृष्टये ॥
IAST

hiraṇmayena pātreṇa satyasyāpihitaṃ mukham |
tat tvaṃ pūṣann apāvṛṇu satyadharmāya dṛṣṭaye ||
16 Isha_16
पूषन्नेकर्षे यम सूर्य प्राजापत्य व्यूह रश्मीन् समूह तेजः ।
यत्ते रूपं कल्याणतमं तत्ते पश्यामि योऽसावसौ पुरुषः सोऽहमस्मि ॥
IAST

pūṣann ekarṣe yama sūrya prājāpatya vyūha raśmīn samūha tejaḥ |
yat te rūpaṃ kalyāṇatamaṃ tat te paśyāmi yo'sāv asau puruṣaḥ so'ham asmi ||
17 Isha_17
वायुरनिलममृतमथेदं भस्मान्तं शरीरम् ।
ॐ क्रतो स्मर कृतं स्मर क्रतो स्मर कृतं स्मर ॥
IAST

vāyur anilam amṛtam athedaṃ bhasmāntaṃ śarīram |
oṃ krato smara kṛtaṃ smara krato smara kṛtaṃ smara ||
18 Isha_18
अग्ने नय सुपथा राये अस्मान्विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् ।
युयोध्यस्मज्जुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नम उक्तिं विधेम ॥
IAST

agne naya supathā rāye asmān viśvāni deva vayunāni vidvān |
yuyodhy asmaj juhurāṇam eno bhūyiṣṭhāṃ te nama uktiṃ vidhema ||